Borut Pahor


Borut Pahor w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Borut Pahor (ur. 2 listopada 1963 w Postojnie) – słoweński polityk. Deputowany do parlamentu w latach 1990–2004 oraz 2008–2012, przewodniczący Zgromadzenia Państwowego w latach 2000–2004. Poseł do Parlamentu Europejskiego w latach 2004–2008. Premier Słowenii w latach 2008–2012 oraz lider Socjaldemokratów w latach 1997–2012. Prezydent Słowenii od 22 grudnia 2012.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Wykształcenie i młodość | edytuj kod

Borut Pahor urodził się w Postojnie w ówczesnej Socjalistycznej Republice Słowenii. Dzieciństwo spędził w mieście Šempeter przy granicy z Włochami. Uczęszczał do szkoły średniej w Novej Goricy. W latach 1983–1987 studiował nauki polityczne na Wydziale Socjologii, Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu Lublańskiego. Za swoją pracę magisterską uzyskał najwyższą krajową nagrodę (Prešernova nagrada)[1]. W celu opłacenia studiów pracował m.in. jako model[2].

Działalność polityczna | edytuj kod

Działalność do 2008 | edytuj kod

W 1978 podczas nauki w szkole średniej wstąpił do Związku Socjalistycznej Młodzieży Słowenii, organizacji młodzieżowej Związku Komunistów Słowenii. Do Związku Komunistów Słowenii przystąpił w czasie studiów w 1986. Pod koniec lat 80. deklarował się jako zwolennik reformatorskiego skrzydła partii skupionego pod przywództwem Milana Kučana. W pierwszych wolnych wyborach w kwietniu 1990, przeprowadzonych jeszcze w ówczesnej Socjalistycznej Republice Słowenii, z listy postkomunistycznej Partii Demokratycznej Odnowy dostał się do Zgromadzenia Socjalistycznej Republiki Słowenii. Pełnił w nim funkcję przewodniczącego Komisji Spraw Młodzieży oraz wiceprzewodniczącego Komisji Spraw Zagranicznych[1][3].

W wyborach parlamentarnych w grudniu 1992, pierwszych w historii niepodległej Słowenii, uzyskał mandat deputowanego do Zgromadzenia Państwowego z listy nowo utworzonej socjaldemokratycznej koalicji Zjednoczona Lista. W maju 1993, po przekształceniu koalicji w jednolitą partię polityczną o nazwie Zjednoczona Lista Socjaldemokratów (ZLSD), objął stanowisko wiceprzewodniczącego tej partii, na czele której stanął Janez Kocijančič. W marcu 1997 został wybrany na stanowisko przewodniczącego tego ugrupowania, które w kwietniu 2005 przyjęło nazwę Socjaldemokraci[1].

W Zgromadzeniu Państwowym I kadencji wchodził w skład komisji do spraw Unii Europejskiej, obrony oraz nadzoru nad służbami specjalnymi. W 1995 pełnił również funkcję przewodniczącego komisji spraw zagranicznych. W kolejnych wyborach w listopadzie 1996 uzyskał reelekcję do parlamentu. W nowej kadencji pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Zgromadzenia Państwowego w latach 1996–1997. Został również członkiem komisji spraw zagranicznych, komisji konstytucyjnej oraz komisji obrony. Po wyborach parlamentarnych z października 2000 Socjaldemokraci zawiązali koalicję ze zwycięską Liberalną Demokracją Słowenii Janeza Drnovšeka, a Borut Pahor objął w listopadzie tegoż roku urząd przewodniczącego Zgromadzenia Państwowego, który sprawował do lipca 2004[1][3].

W czasie wykonywania mandatu deputowanego był ponadto przewodniczącym słoweńskiej delegacji do Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy (w latach 1993–2000), a w 1996 jednym z jego wiceprzewodniczących. W 2001 został natomiast jego honorowym członkiem. W latach 1993–1997 był członkiem Zgromadzenia Unii Zachodnioeuropejskiej, a od 1995 do 1996 członkiem Komitetu Wykonawczego Unii Międzyparlamentarnej[3].

W czerwcu 2004 został wybrany na posła do Parlamentu Europejskiego VI kadencji. Mandat objął 20 lipca tego samego roku i sprawował go 14 października 2008. W PE należał do Partii Europejskich Socjalistów, zasiadał w Komitecie Kontroli Budżetowej oraz Komitecie Spraw Konstytucyjnych PE. Był także wiceprzewodniczącym Wspólnej Komisji Parlamentarnej UE-Chorwacja[1][3].

Premier | edytuj kod

W wyborach parlamentarnych z 21 września 2008 Socjaldemokraci po raz pierwszy w historii odnieśli zwycięstwo (zdobyli 29 mandatów), pokonując Słoweńską Partią Demokratyczną (SDS) Janeza Janšy (28 mandatów)[4]. 3 listopada 2008 prezydent Danilo Türk desygnował Boruta Pahora na stanowisko premiera, który w tym celu zrezygnował wcześniej z mandatu eurodeputowanego, i powierzył mu misję stworzenia rządu[5]. Trzy dni później Socjaldemokraci podpisali porozumienie koalicyjne, zakładające stworzenie wspólnego rządu z trzema partiami: Zaresem, Demokratyczną Partią Emerytów Słowenii oraz z Liberalną Demokracją Słowenii[6].

7 listopada 2008 Zgromadzenie Państwowe, głosami 59 za do 24 przeciw, zatwierdziło go na stanowisku premiera Słowenii[7]. Nowy premier zapowiedział działania mające zmierzać do przezwyciężenia kryzysu gospodarczego, w tym podniesienie konkurencyjności słoweńskiej gospodarki i redukcję wydatków budżetowych. Zobowiązał się także do prowadzenia stopniowej i przejrzystej prywatyzacji, dialogu społecznego oraz kontynuowania dotychczasowej polityki zagranicznej[8].

W czerwcu 2010 obywatele w powszechnym referendum opowiedzieli się za proponowanym przez rząd arbitrażowym rozwiązaniem sporu terytorialnego z Chorwacją. Jednakże w tzw. super-referendum z 5 czerwca 2011 sprzeciwili się forsowanemu podniesieniu wieku emerytalnego do 65 lat. Przeciwko zmianom było 72% głosujących. Głosowanie w ocenie komentatorów stanowiło również plebiscyt poparcia dla władz i było oznaką spadku zaufania społecznego[9].

W obliczu pogłębiającego się kryzysu gospodarczego, kwietniu 2011 z koalicji rządowej wystąpiło ugrupowanie DeSUS, a w lipcu 2011 Zares, w wyniku czego rząd utracił większość w parlamencie. Obie partie oskarżały socjaldemokratów o nieradzenie sobie z zarządzaniem gospodarką kraju[9]. 20 września tego samego roku rząd Boruta Pahora przegrał głosowanie nad wotum zaufania zgłoszone przez opozycję[10]. Zgodnie z konstytucją parlament miał 30 dni na powołanie nowego rządu, po których prezydent miał prawo rozwiązania parlamentu i ogłoszenia nowych wyborów. Ponieważ większość partii politycznych opowiadało się za nowymi wyborami, nowy rząd nie został powołany w konstytucyjnym terminie, a prezydent Danilo Türk wyznaczył wybory na 4 grudnia 2011.

W przedterminowych wyborach Borut Pahor utrzymał mandat poselski, jednakże Socjaldemokraci stracili 2/3 mandatów (z 29 mandatów zachowali 10)[11]. Wybory wygrała nowo powstała partia Pozytywna Słowenia, przed prowadzącą w sondażach Słoweńską Partią Demokratyczną[12]. Obowiązki premiera Borut Pahor wykonywał do czasu powołania nowego gabinetu. W wyniku rozmów koalicyjnych 10 lutego 2012 na czele nowego rządu stanął były premier Janez Janša z SDS[13].

Prezydent | edytuj kod

2 czerwca 2012 Borut Pahor utracił stanowisko przewodniczącego Socjaldemokratów na rzecz Igora Lukšiča. Na kongresie partii przegrał z nim stosunkiem głosów 180 do 190[14]. Jednocześnie ogłosił zamiar kandydowania w wyborach prezydenckich, a 5 czerwca 2012 jego kandydaturę poparły nowe władze Socjaldemokratów[15].

W pierwszej turze wyborów prezydenckich z 11 listopada 2012 zajął pierwsze miejsce z wynikiem 39,87% głosów, pokonując urzędującego prezydenta Danila Türka (35,88% głosów) oraz Milana Zvera z SDS (24,25% głosów)[16]. W drugiej turze wyborów 2 grudnia 2012 pokonał Danila Türka, uzyskując 67,37% głosów poparcia[16][17]. Urząd prezydenta objął 22 grudnia 2012[18].

W 2017 zdecydował się ubiegać o reelekcję w wyborach prezydenckich jako kandydat niezależny[19]. W pierwszej turze głosowania z 22 października otrzymał 47,21% głosów, zajmując 1. miejsce wśród 9 kandydatów[20]. Przeszedł do drugiej tury wyborów, w której jego konkurentem został aktor i samorządowiec Marjan Šarec (z poparciem 24,76% głosujących)[21]. W głosowaniu z 12 listopada otrzymał 53,09% głosów, wygrywając ze swoim konkurentem i zapewniając sobie wybór na drugą kadencję[22][23]. 22 grudnia 2017 został zaprzysiężony na drugą kadencję[24].

Życie prywatne | edytuj kod

Borut Pahor jest żonaty, ma jednego syna[1].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f Prime Minister Borut Pahor (ang.). nekdanji-pv.gov.si. [dostęp 2012-12-02].
  2. Former male model, Borut Pahor, wins election in Slovenia (ang.). heraldsun.com.au, 22 września 2008. [dostęp 2012-12-02].
  3. a b c d Borut Pahor (ang.). europarl.europa.eu. [dostęp 2012-12-02].
  4. Opposition leads Slovenia’s polls (ang.). BBC News, 22 września 2008. [dostęp 2012-12-02].
  5. Slovenia President Nominates Pahor Prime Minister (ang.). Javno World, 3 listopada 2008. [dostęp 2012-12-02].
  6. Four Slovenian parties initial coalition agreement (ang.). xinhuanet.com, 7 listopada 2008. [dostęp 2012-12-02].
  7. Slovenia selects new Prime Minister (ang.). dailyexpress.co.uk, 7 listopada 2008.
  8. New Slovenia PM Says Focus Is On Economy (ang.). Javno World, 7 listopada 2008. [dostęp 2012-12-02].
  9. a b The Super Aftermath of Super Referendum (ang.). sloveniatimes.com, 5 lipca 2012. [dostęp 2012-12-08].
  10. Concern for Slovene bailout vote after government falls (ang.). BBC News, 21 września 2012. [dostęp 2012-12-08].
  11. Official results. volitve.gov.si. [dostęp 2012-12-08].
  12. Shock win in Slovenia election, early results show (ang.). BBC News, 4 grudnia 2011. [dostęp 2012-12-08].
  13. Parliament Confirms Janša Cabinet (IV) (ang.). sta.si, 10 lutego 2012. [dostęp 2012-12-08].
  14. SD bo odslej vodil Lukšič. delo.si, 2 czerwca 2012. [dostęp 2012-12-08].
  15. SD podprli Pahorja. delo.si, 5 czerwca 2012. [dostęp 2012-12-08].
  16. a b Volitve predsednika Republike 2012 (słoweń.). dvk-rs.si. [dostęp 2013-08-27].
  17. Slovenian ex-PM Borut Pahor wins presidency (ang.). BBC News, 3 grudnia 2012. [dostęp 2012-12-08].
  18. Ex-premier Borut Pahor sworn in as Slovenian president (ang.). AFP, 22 grudnia 2012. [dostęp 2012-12-30].
  19. Ekskluzivni intervju: Na volitve grem kot neodvisni kandidat! (słoweń.). reporter.si, 18 czerwca 2017. [dostęp 2017-10-23].
  20. Volitve_predsednika SR 2017: prvi krog (słoweń.). volitve.gov.si. [dostęp 2017-12-20].
  21. Pahor in Šarec v drugi krog volitev (słoweń.). delo.si, 23 października 2017. [dostęp 2017-10-23].
  22. Borut Pahor dobil nov predsedniški mandat (słoweń.). delo.si, 12 listopada 2017. [dostęp 2017-11-12].
  23. Elections of the president: second round (ang.). volitve.gov.si. [dostęp 2017-12-20].
  24. Pahor zaprisegel za drugi predsedniški mandat (słoweń.). delo.si, 22 grudnia 2017. [dostęp 2017-12-22].
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Borut Pahor" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy