Brisbane


Na mapach: 27°28′S 153°02′E/-27,466667 153,033333

Brisbane w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Brisbane (wym. [ˈbrɪzbən]) – miasto w Australii położone nad Pacyfikiem, stolica stanu Queensland. Jest trzecim co do wielkości miastem Australii i Oceanii z liczbą ludności wynoszącą 2,5 mln mieszkańców, mieszka w nim ok. 10% populacji państwa[2]. Wraz z miastami satelickimi Gold Coast, Sunshine Coast i Toowoomba tworzy region i aglomerację South East Queensland[3][4][5] zamieszkiwaną przez 3,5 mln osób. Miasto leży w strefie klimatu subtropikalnego, z całorocznym okresem z letnimi temperaturami, w centrum miasta temperatury w dzień wahają się od 22 °C w lipcu do około 30 °C w styczniu[6].

Jest metropolią o znaczeniu globalnym[7][8], a także ważnym ośrodkiem handlowym, naukowym (kilka uniwersytetów) i kulturalnym (muzea, galeria sztuki). Brisbane jest ośrodkiem przemysłu rafineryjnego, gumowego, stoczniowego i maszynowego. Odbywało się tu wiele znaczących wydarzeń kulturalnych, politycznych, gospodarczych i sportowych, m.in. Igrzyska Wspólnoty Narodów (Commonwealth Games) w 1982 r., wystawa światowa Expo ’88(ang.), Igrzyska Dobrej Woli w 2001 r, szczyt G20 w 2014 roku[9]. Trwają rozmowy pomiędzy Australijskim Komitetem Olimpijskim(ang.) i Międzynarodowym Komitetem Olimpijskim na temat potencjalnego odbycia się Letnich Igrzysk Olimpijskich 2032(ang.) w Brisbane[10].

W mieście znajduje się polski konsulat honorowy[11].

Brisbane zostało nazwane "Australia's hippest city" (najmodniejszym australijskim miastem)[12].

Spis treści

Geografia | edytuj kod

Położenie | edytuj kod

Brisbane leży na wschodnim wybrzeżu, nad Morzem Koralowym Oceanu Spokojnego[13]. Duża część metropolii leży bezpośrednio nad Zatoką Moreton, u ujścia rzeki Brisbane. Położone jest w centralnej części regionu i aglomeracji South East Queensland. Metropolia graniczy bezpośrednio od północy z Sunshine Coast (333 436 mieszkańców), a od południa z Gold Coast (581 730 mieszkańców), choć od centrum biznesowego do śródmieść tych miast jest kilkadziesiąt kilometrów[14]. Oddalony jest o 733 km na północ od Sydney.

Od wschodu, wzdłuż pacyficznego wybrzeża położone są wyspy: Bribie, Moreton, North Stradbroke Island, South Stradbroke Island, Russell Island(ang.).

Aglomeracja od strony zachodniej, północno-zachodniej i południowo-zachodniej jest otoczona kilkoma pasmami górskimi Wielkich Gór Wododziałowych. Od strony południowo-zachodniej położone są pasma: Main Range, Tweed Range(ang.), McPherson Range i Teviot Range(ang.) zgrupowane pod nazwą Scenic Rim(ang.). Od strony północno-zachodniej położone są pasma, mi.n.: D'Aguilar Range(ang.), Conondale Range(ang.); natomiast na samej północy aglomeracji znajdują się pasma, m.in.: Glass House Mountains(ang.) oraz Blackall Range(ang.). W bliskim sąsiedztwie centrum miasta położone jest pasmo Taylor Range(ang.).

Podział administracyjny | edytuj kod

Brisbane tak jak inne największe miasta Australii zostało zdefiniowane przez Australijski Urząd Statystyczny. Podstawowa metropolia jest oznaczona jako Capital City Statistical Division[15]. Podzielona jest na 5 jednostek administracyjnych (tzw. local government areas, LGA): City of Brisbane(ang.), Moreton Bay Region, Logan City(ang.), City of Ipswich(ang.) i Redland City(ang.)[16] mających ponad 2,4 mln mieszkańców i powierzchnię 5974 km², przy gęstości zaludnienia 408 os./km². Cała metropolia jest oznaczona jako Greater Capital City Statistical Area (GCCSA), nazywana również "Greater Brisbane"[17][15]. Złożona jest 8 samorządów lokalnych, które oprócz pięciu powyższych obejmuje również słabo zaludnione Scenic Rim Region(ang.), Somerset Region(ang.) i część Lockyer Valley Region(ang.)[15][18][19]. Każda z tych ośmiu jednostek administracyjnych jest podzielona na osiedla / przedmieścia (suburbs(ang.)). Najwięcej, bo 197 osiedli wchodzi w skład City of Brisbane[20]. Cała metropolia ma ponad 2,5 mln mieszkańców i powierzchnię 15 842 km²[1].

Klimat | edytuj kod

Brisbane leży w strefie klimatu subtropikalnego[22][23], z całorocznym okresem z letnimi temperaturami. Średnia temperatura roczna wynosi 26 °C w ciągu dnia i 16 °C w nocy. Najchłodniejszym miesiącem jest lipiec ze średnią temperaturą około 21-22 °C w dzień i 9-10 °C w nocy. Najcieplejszymi miesiącami są styczeń i luty ze średnią temperaturą 29-30 °C w dzień i 21 °C w nocy. Średnia opadów w skali roku wynosi od ok. 800 mm za zachodnich obrzeżach do ok. 1000 mm na wybrzeżu, najobfitszy w opady jest okres od grudnia do lutego[6][24].

Brisbane z lotu ptaka, widoczna meandrująca rzeka Brisbane Brisbane widziane „z lotu ptaka” Brisbane nocą

Demografia | edytuj kod

Brisbane jest bardzo szybko rozwijającym się miastem. W latach .70 XX wieku populacja przekroczyła milion mieszkańców, w pierwszych latach XXI wieku populacja przekroczyła 2 miliony mieszkańców. W 2019 roku populacja miasta przekroczyła 2,5 mln mieszkańców[2]. Obecny wzrost demograficzny jest na poziomie 2% rocznie, corocznie przybywa 50 000 nowych mieszkańców czyli ok. 500 000 nowych mieszkańców na dekadę[2]. W alomeracji South East Queensland, której Brisbane jest głównym ośrodkiem miejskim, w ciągu najbliższych 3 dekad, populacja ma zwiększyć się z 3,5 mln do 5,5 mln mieszkańców dzięki osiedlaniu się ludności na rozległych przedmieściach[28].

    Liczba mieszkańców w latach 1831–2019.
    Źródło: Australian Bureau of Statistics[29][30][31]

Gospodarka | edytuj kod

Centrum biznesowe w Brisbane

Brisbane jest notowane w dwóch rankingach metropolii o znaczeniu globalnym. W rankingu Globalization and World Cities Research Network(ang.) 2020 zostało oznaczone jako metropolia światowa drugiej kategorii – beta+[7]. Metropolia wykazuje tendencję wzrastającą, 12 lat wcześniej – w 2008 roku, klasyfikowana była w trzeciej kategorii – gamma[32]. W rankingu Schroders Global Cities Index 2019(ang.), Brisbane zajęło 30 miejsce na świecie, zaraz za Tokyo[8].

Produkt miejski brutto Brisbane – według danych Brookings Institution – wyniósł w 2014 roku 96,6 mld dolarów amerykańskich[33]. Produkt miejski brutto według danych SGS Economics and Planning wyniósł w 2016 roku 158 mld dolarów australijskich (120,6 mld dolarów amerykańskich)[34]. Natomiast produkt miejski brutto według danych SGS Economics and Planning wyniósł w 2018 roku 177 mld dolarów australijskich co stanowi 9,3% produktu krajowego brutto Australii[35]. Produkt miejski brutto na osobę wyniósł w 2015 roku 67 300 dolarów australijskich[36]. Bezrobocie w pierwszym kwartale 2019 roku wynosiło 5,5%[37].

W rankingu Mercer(ang.) dotyczącego jakość życia, Brisbane w 2019 roku uplasowało się na 35 miejscu na świecie, zaraz za San Francisco, 7 miejsc przed Londynem, 47 miejsc przed Warszawą[38]. Metropolia wykazuje tendencję wzrastającą, jakość życia w mieście gwałtowanie się podnosi, 11 lat wcześniej – w 2008 roku klasyfikowana była na 49 miejscu na świecie[39]. W rankingu Monocle(ang.) w 2019 roku, Brisbane uplasowało się na 23 miejscu na świecie, wyprzedzając norweskie Oslo[40]. Tu również metropolia wykazuje tendencję wzrastającą, przed 2016 rokiem nie była klasyfikowana w grupie pierwszych 25 miast świata[41].

Odbyły się tu międzynarodowe wydarzenia polityczne i gospodarcze np. wystawa światowa Expo ’88 oraz szczyt G20 w 2014 roku[9].

Głównymi centrami kongresowymi w mieście są Brisbane Convention & Exhibition Centre(ang.) oraz Royal International Convention Centre, największym obszarem wystawowym jest Brisbane Showgrounds(ang.), natomiast największą halą widowiskowo-sportową jest Brisbane Entertainment Centre(ang.).

Brisbane jest dużym australijskim centrum produkcji lotniczej. Znajduje się tu fabryka Airbus Group Australia Pacific (dawniej jako Australian Aerospace Ltd.) produkująca m.in. australijskie wersje europejskich śmigłowców NHI NH90 oraz Eurocopter Tiger, jak również struktury kompozytowe dla innych produktów Airbus[42][43][44]. Położone są tu również zakłady Boeinga: Boeing Australia(ang.)[45]. Znajdują się tu również różne zakłady motoryzacyjne np. Denning Manufacturing(ang.), Custom Bus(ang.) czy Coach Design(ang.), jak również jeden z ośrodków producenta pojazdów wojskowych: General Dynamics Land Systems–Australia(ang.).

W mieście swoją siedzibę ma wytwórnia filmowa Screen Queensland Studios(ang.), która wraz z Village Roadshow Studios(ang.) w mieście satelickim Gold Coast odpowiada za większość produkcji filmowej w stanie Queensland.

Historia | edytuj kod

Przed przybyciem Europejczyków tereny dzisiejszego Brisbane były zamieszkiwane przez aborygeńskie plemiona Turrbal i Jagera. Nazywali oni ten obszar Mian-jin, tzn. „miejsce o kształcie kolca”. W 1770 roku kapitan James Cook płyną wzdłuż wybrzeża Queensland z botanikiem Josephem Banksem; pojawiają się nazwy Cape Moreton, Point Lookout i Glass House Mountains. W 1823 r. porucznik brytyjskiej marynarki John Oxley zbadał dolinę bezimiennej wówczas rzeki, uchodzącej do Zatoki Moreton. Nowo odkrytym miejscem zainteresował się ówczesny gubernator Nowej Południowej Walii, sir Thomas Brisbane. W następnym roku założono tu kolonię karną dla zesłańców (Redcliffe Point nad Zatoką Moreton). Inspektorzy odwiedzający kolonię protestowali wielokrotnie przeciwko wykorzystaniu miejsca o tak dobrym klimacie, doskonałym położeniu i bogatym zapleczu gospodarczym (lasy, pastwiska, dostatek słodkiej wody) w charakterze miejsca zesłań. Ostatecznie w 1839 roku zlikwidowano kolonię dla zesłańców. W 1843 r. rozpoczęła się sprzedaż działek dla osadników, którzy założyli tu osadę nazwaną na cześć gubernatora T. Brisbane’a. Po trzech latach liczyła ona już 900 mieszkańców i posiadała własną gazetę „Moreton Bay Courier”[46].

W latach 40. w całej wschodniej Australii wystąpiły masowe epidemie bydła. Powstała pierwsza linia okrętowa do transportu wyrobów garbarskich do Sydney. Zaczęli przybywać kolejni emigranci z Anglii. Szczególnie istotne było przypłynięcie statku „Fortitude”, który przywiózł kilkaset osób, głównie rzemieślników. Założyli oni własne osiedle Fortitude Valley – obecnie dzielnica Haymarket w Brisbane[46]. We wrześniu 1859 r. licząca już 5 tys. mieszkańców miejscowość otrzymała prawa miejskie. Trzy miesiące później, po oddzieleniu Queensland od Nowej Południowej Walii, zostało ono stolicą nowego stanu. Pod koniec XIX w. Brisbane liczyło ponad 100 tys. mieszkańców, po zakończeniu I wojny światowej – już przeszło 200 tys.

Brisbane odgrywało ważną rolę w czasie II wojny światowej, kiedy podczas walk z Japonią na południowo-zachodnim Pacyfiku było siedzibą sztabu generalnego generała D. MacArthura. Nastąpił wówczas znaczny rozwój portu i strefy przemysłowej, pracującej na rzecz armii. W 1960 r. Brisbane obejmowało teren 971 km² i liczyło 543 tys. mieszkańców[46].

W 1974 oraz 2011 miasto zostało zalane przez powódź[47].

Transport | edytuj kod

Transport kolejowy | edytuj kod

Tilt Train na dworcu kolejowym Roma Street

W Brisbane rozpoczyna swój bieg linia kolejowa North Coast (Queensland)(ang.) o długości 1680 km łącząca najważniejsze stanowe ośrodki miejskie położone na północ od miasta, w tym Sunshine Coast, Gladstone, Rockhampton, Mackay, Townsville oraz Cairns. Tą trasą przebiega również połączenie kolejowe Spirit of Queensland(ang.), obsługiwane przez kolej dużych prędkości Tilt Train(ang.) (rekord prędkości to 210 km/h[48], jednakże standardowa prędkość wynosi 160 km/h). Trasa na zachód obsługiwana jest przez połączenie The Westlander(ang.) (do Charleville). Dla kierunku północno-zachodniego istnieje połączenie Spirit of the Outback(ang.) (do Longreach). Głównym stanowym operatorem kolejowym obsługującym powyższe połączenia jest Queensland Rail(ang.), z siedzibą w Brisbane. Poprzez linię kolejową North Coast (Nowej Południowej Walii)(ang.), istnieje połączenie kolejowe do Sydney, położonego 733 km na południe. Połączenie obsługiwane jest przez operatora kolejowego NSW TrainLink(ang.). Ta trasa kolejowa ma łącznie 988 km długości, średnia prędkość pociągu na tej trasie to 73 km/h, obecny czas przejazdu oscyluje na poziomie 13,5 godziny[49]. Istnieją plany budowy kolei dużych prędkości na tym odcinku.

Systemem kolei aglomeracyjnej jest Queensland Rail City(ang.) nazywana również Citytrain. Obsługuje 13 linii kolejowych: Airport(ang.), Beenleigh(ang.), Caboolture(ang.), Cleveland(ang.), Doomben(ang.), Exhibition(ang.), Ferny Grove(ang.), Gold Coast(ang.), Ipswich & Rosewood(ang.), Redcliffe Peninsula(ang.), Shorncliffe(ang.), Springfield(ang.), Sunshine Coast(ang.).

W mieście działa łącznie sto kilkadziesiąt stacji kolejowych(ang.). Głównym dworcem jak również stacją węzłową jest Roma Street(ang.) w centrum biznesowym.

Transport drogowy | edytuj kod

Brisbane przecina rozbudowana sieć dróg stanowych, jak również autostrad miejskich i międzymiastowych. Przebiega tędy szlak Highway 1 przebiegający dookoła Australii, łączący ze sobą wszystkie stolice stanów.

Występują tu również lokalne, miejskie autostrady np. Ipswich Motorway (M2/M7)(ang.), Gympie Arterial Road(ang.) (M3), Gateway Motorway(ang.), Port of Brisbane Motorway(ang.) (M4), Inner City Bypass(ang.), Western Freeway(ang.), Centenary Motorway(ang.). Riverside Expressway(ang.) to specjalna trasa o długości 2 km w centrum biznesowym Brisbane.

Brisbane ma również dużą sieć głównych tuneli drogowych pod obszarem metropolitalnym, znaną jako sieć TransApex(ang.), która obejmuje tunele takie jak Clem Jones Tunnel(ang.) (4,6 km), Airport Link(ang.) czy Legacy Way(ang.). To trzy najdłuższe tunele drogowe w Australii.

Transport miejski | edytuj kod

Przystanek autobusowy przy drodze dedykowanej tylko dla autobusów (busways)

Brisbane i jego aglomeracja ma rozbudowaną sieć transportu publicznego, która obejmuje:

System transportu miejskiego jest koordynowany przez TransLink(ang.), zapewnia ujednolicony system biletowy i elektroniczny system płatności znany jako go card(ang.). W mieście działa również usługa o nazwie NightLink(ang.), oferująca nocne połączenia w weekendy.

W latach 1951–1969 funkcjonowały trolejbusy w Brisbane(ang.). W latach 1885–1969 funkcjonowały tramwaje w Brisbane, obecnie sieć tramwajowa funkcjonuje pod nazwą G:link tylko w mieście satelickim Gold Coast. W 2023 roku, w mieście ma zostać uruchomione Brisbane Metro(ang.), szybki autobusowy system transportowy (autobusy dwu-przegubowe(ang.)) a także w 2024 roku ma zostać uruchomiona podziemna kolej szynowa Cross River Raily(ang.).

W Brisbane działają trzy firmy taksówkarskie: Yellow Cabs (których pojazdy są pomalowane na pomarańczowo), Black and White Cabs oraz 13Cabs. Wszystkie trzy firmy oferują usługi w ramach tego samego systemu opłat (regulowanego przez rząd stanowy Queensland). Mogą odbierać pasażerów z dowolnego miejsca w aglomeracji. Oprócz standardowych taksówek, obie oferują Maxi-Taxis zaprojektowane dla maksymalnie 10 osób i przystosowane dla osób niepełnosprawnych a także samochody luksusowe (Silver Service w Yellow Cabs, Business Class w Black and White Cabs).

W mieście działa publiczny system wypożyczania rowerów pod nazwą CityCycle, który obejmuje 2000 rowerów i 150 stacji dokujących. Z systemu korzysta ok. 4 mln osób rocznie[53].

Transport lotniczy | edytuj kod

Miasto jest obsługiwane przez międzynarodowy port lotniczy Brisbane, oddalony ok. 12 km od centrum biznesowego. W 2019 roku obsłużył 24 mln pasażerów, z czego 17,5 mln to pasażerowie krajowi, a 6,5 mln to pasażerowie zagraniczni[54]. Jest to trzeci co do wielkości port lotniczy w Australii i Oceanii.

Innymi portami lotniczymi w aglomeracji są:

Te cztery porty lotnicze w regionie, w 2019 roku obsłużyły łącznie 31 885 424 pasażerów[54].

Korytarz lotniczy z Sydney do Brisbane jest 18 najbardziej ruchliwym połączeniem lotniczym na świecie, natomiast połączenie Melbourne - Brisbane jest 34 najbardziej ruchliwym połączeniem na świecie[55].

Szybki prom CityCat

Transport morski | edytuj kod

Port Brisbane(ang.) to port morski w mieście[56]. Jest trzecim co do wielkości portem kontenerowym w Australii[57].

Portside Wharf(ang.) to międzynarodowy terminal pasażerki. Planuje się otworzenie nowo wybudowanego terminalu Brisbane International Cruise Terminal.

Brisbane ma rozbudowany system lokalnego transportu morskiego, zarówno w zatoce jak i na rzece. RiverCity Ferries(ang.) to firma transportu publicznego, która rozpoczęła obsługę promów w Brisbane 4 listopada 2020 roku, w ramach dziesięcioletniego kontraktu z Radą Miasta Brisbane. Zastąpiła usługi firmy Transdev Brisbane Ferries(ang.). Jest spółką zależną SeaLink Travel Groups(ang.). RiverCity Ferries obsługuje 28 promów: 22 promy CityCat, 1 prom CityFerries i 5 promów KittyCats oraz korzysta z 21 nabrzeży (miejsc dokowania) na rzece Brisbane[52].

Nauka | edytuj kod

Sport | edytuj kod

Kluby sportowe | edytuj kod

Najpopularniejszymi dyscyplinami sportu w Brisbane są: rugby 13-osobowe, rugby 15-osobowe, krykiet, futbol australijski i piłka nożna.

Popularne kluby sportowe:

Kluby piłki nożnej:

Suncorp Stadium, największy stadion miasta oraz stanu Queensland

Obiekty sportowe | edytuj kod

Główne stadiony w mieście to:

Imprezy sportowe | edytuj kod

Wystąpiono z wstępną propozycją, aby letnie igrzyska olimpijskie w 2016[69] oraz w 2020 roku[70][71] mogłyby się odbyć w Brisbane, jednakże miasto oficjalnie nie złożyło aplikacji do Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego. Trwają rozmowy pomiędzy Australijskim Komitetem Olimpijskim(ang.) i Międzynarodowym Komitetem Olimpijskim na temat potencjalnego odbycia się Letnich Igrzysk Olimpijskich 2032(ang.) w Brisbane[10].

Odbywało się tu wiele międzynarodowych wydarzeń sportowych, m.in. Igrzyska Wspólnoty Narodów (Commonwealth Games) w 1982 r. czy Igrzyska Dobrej Woli 2001. Podczas organizowanych Igrzysk Wspólnoty Narodów 2018 w sąsiednim Gold Coast, dwa obiekty w Brisbane również były używane. Ponadto odbyły się tutaj: Australian Open 1923, Puchar Świata w Rugby League 1957(ang.) (jedna z aren), Puchar Świata w Rugby League 1968(ang.) (jedna z aren), Mistrzostwa świata w żeglarstwie (klasa Finn) 1976, Puchar Świata w Rugby League 1977(ang.) (jedna z aren), Mistrzostwa Pacyfiku w pływaniu 1987, Mistrzostwa Świata Juniorów w Łyżwiarstwie Figurowym 1988(ang.), Mistrzostwa świata w żeglarstwie (klasa 470) 1991, Mistrzostwa Świata w Krykiecie Mężczyzn 1992(ang.) (jedna z aren), Mistrzostwa Świata w Gimnastyce Sportowej 1994(ang.), Mistrzostwa Świata Juniorów w Łyżwiarstwie Figurowym 1996(ang.), Puchar Świata w Rugby 1987 (jedna z aren), Mistrzostwa świata weteranów w lekkoatletyce 2001, Australia Sevens 2002, Puchar Świata w Rugby 2003 (jedna z aren), Międzynarodowa Olimpiada Geograficzna 2006, Puchar Świata w Rugby League 2008(ang.) (jedna z aren), Puchar Narodów Oceanii w Piłce Ręcznej Kobiet 2009, Mistrzostwa świata w żeglarstwie (klasa Laser Radial) 2012, Międzynarodowa Olimpiada Informatyczna 2013, The Rugby Championship (jedne z aren w 2000, 2001, 2011, 2015), Mistrzostwa Świata w Krykiecie Mężczyzn 2015 (jedna z aren), Puchar Świata w Rugby League 2017 (jedna z aren).

W Brisbane, w kompleksie Queensland Tennis Centre rozgrywany jest turniej tenisowy Brisbane International, który co roku rozpoczyna nowy sezon tenisowy.

Brisbane jest głównym ośrodkiem short tracku w Australii[72].

Turystyka | edytuj kod

W aglomeracji znajdują się różnego rodzaju parki tematyczne, m.in.: Sea World(ang.), Dreamworld(ang.), Warner Bros. Movie World(ang.), Wet'n'Wild Gold Coast(ang.) (jeden z najczęściej odwiedzanych parków wodnych na świecie, odwiedzany jest co roku przez ok. 1,1 mln osób[73]), WhiteWater World, Fleays Wildlife Park, Aussie World(ang.), Sea Life Sunshine Coast(ang.) oraz Australia Zoo, ogród zoologiczny rodziny słynnego "łowcy krokodyli". Znajduje się tu również Daisy Hill Koala Centre, zbudowane przez rząd stanowy jako dedykowane centrum edukacyjne dotyczące koali (wstęp bezpłatny)[74]. Innym podobnym obiektem jest Lone Pine Koala Sanctuary(ang.).

W mieście oferowane są loty nad Wielką Rafą Koralową, wpisaną na listę światowego dziedzictwa UNESCO. W pobliskich wodach jest możliwość obserwowania wielorybów, m.in. poprzez rejsy wycieczkowe Whales In Paradise[75]. Brisbane Visitor Information and Booking Centre oferuje darmowe piesze wycieczki po mieście z przewodnikiem[76]. CityHopper oferuje darmowe wycieczki statkiem po rzece Brisbane[77]. Epicurious Garden to ogród, w którym każdy może zamówić bezpłatnie próbkę sezonowych owoców lub ziół[78].

Do najważniejszych atrakcji turystycznych należą m.in. diabelski młyn Wheel of Brisbane(ang.), Story Bridge(ang.), Kurilpa Bridge, South Bank Parklands(ang.) (tereny z targów światowych), plaża rzeczna Streets Beach, Planetarium w Brisbane(ang.). Jednym z miejskich deptaków jest Queen Street Mall(ang.).

Historyczne budynki: Customs House(ang.) (architektura wiktoriańska, 1889), Newstead House(ang.) (najstarsza willa w mieście, architektura wiktoriańska, 1846), South Brisbane Town Hall(ang.) (1892), Treasury Building(ang.) (architektura neorenesansowa, 1930), Land Administration Building(ang.) (1905), Old Government House(ang.) (1862), Parliament House(ang.) (1867), Government House(ang.) (1865), Brisbane City Hall(ang.) (architektura neorenesansowa, 1930), Brisbane Powerhouse(ang.) (1940), Regent Theatre(ang.) (1929), The Mansions (architektura wiktoriańska, 1889), Poczta główna(ang.) (1872), stary młyn The Old Windmill(ang.) (1828).

Ważniejsze kościoły: katedra św. Jana(ang.) (architektura neogotycka, 1901-2009), archikatedra św. Szczepana (architektura neogotycka, 1863-1989), kościół św. Łukasza(ang.), Kościół anglikański św. Pawła(ang.) (1855-1929)

Gallery of Modern Art(ang.) jest jedną z najczęściej odwiedzanych galerii sztuki na świecie, w 2017 roku odwiedziło ją prawie 1,5 mln osób[79]. Inne obiekty kulturalne to np. Muzeum Queensland(ang.), Queensland Maritime Museum(ang.), centrum kulturalne Queensland Cultural Centre(ang.).

Metropolia jest otoczona przez kilka parków narodowych np. Tamborine National Park(ang.), Lockyer National Park(ang.), Moreton Island National Park (95% wyspy Moreton), Bribie Island National Park(ang.) (1/3 wyspy Bribie), Naree Budjong Djara National Park(ang.) (ok. 40% wyspy North Stradbroke Island), Great Sandy National Park(ang.), Park Narodowy Lamington, Park Narodowy Border Ranges, Park Narodowy Mount Barney, Park Narodowy Main Range. Znajdują się tutaj inne tereny zielone np. mokradła Boondall Wetlands(ang.), rezerwat Karawatha Forest(ang.), plac ANZAC Square(ang.), klify Kangaroo Point(ang.), ogród botaniczny w Brisbane(ang.), park leśny Brisbane Forest Park(ang.), Roma Street Parkland(ang.), góra Mount Coot-tha(ang.) wraz z ogrodem botanicznym(ang.).

Na południe od miasta położony jest teren chroniony Gondwana Rainforests of Australia, największy obszar subtropikalnych lasów deszczowych na świecie[80], wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO[81].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Australian Bureau of Statistics: 2016 Census Community Profiles. Brisbane.
  2. a b c d Australian Bureau of Statistics: 3218.0 - Regional Population Growth, Australia, 2018-19. Australian Bureau of Statistics.
  3. World Today, Concepts and Regions in Geography (Brisbane topic) – CTI Reviews
  4. World Regional Geography (10th Edition, Study Guide) – CTI Reviews
  5. Local government areas of Queensland – revolvy.com
  6. a b c Bureau of Meteorology: Climate statistics for Australian locations. Brisbane.
  7. a b The World According to GaWC 2020. Globalization and World Cities Study Group and Network, Loughborough University.
  8. a b Schroders Global Cities Index - Schroders(ang.), 2019
  9. a b G20 summit picks BCEC as official venue (ang.). ttgmice.com, 8 sierpnia 2012. [dostęp 2013-08-20].
  10. a b Brisbane and AOC invited to targeted dialogue for the Olympic Games 2032 - Olympic News. olympic.org.
  11. Przedstawicielstwa dyplomatyczno-konsularne RP w Australii i Papui Nowej Gwinei - sydney.msz.gov.pl
  12. FreyaF. Peterson FreyaF., LonelyL. Planet LonelyL., Brisbane named the country's hippest city .
  13. Międzynarodowa OrganizacjaM.O. Hydrograficzna Międzynarodowa OrganizacjaM.O., Limits of Oceans and Seas, 3rd edition, s. 37 [dostęp 2020-01-15] [zarchiwizowane z adresu 2011-10-08] .
  14. Geoscience Australia: Great Circle Distance between GOLD COAST and BRISBANE.
  15. a b c Australian Bureau of Statistics: Greater Capital City Statistical Areas. 2012.
  16. Business and Skilled MigrationB.S.M. Queensland Business and Skilled MigrationB.S.M., Brisbane and surrounds .
  17. Australian Bureau of Statistics: Greater Brisbane (GCCSA). 2012.
  18. Australian Goverment - Department ofA.G.- D. Agriculture Australian Goverment - Department ofA.G.- D., Water and theW.t. Environment Water and theW.t., Greater Brisbane .
  19. Australian Bureau ofA.B. Statistics Australian Bureau ofA.B., 2016 Census Community Profiles - Greater Brisbane .
  20. Brisbane suburbs - Brisbane City Council
  21. Australian Bureau ofA.B. Statistics Australian Bureau ofA.B., 3218.0 - Regional Population Growth, Australia, 2018-19: Population Estimates by Local Government Area, 2018 to 2019 .
  22. Die Klimatypen der Erde – Pädagogische Hochschule in Heidelberg
  23. Köppen-Geiger Climate Subdivisions
  24. a b Bureau of Meteorology: Climate statistics for Australian locations. Brisbane Aero.
  25. Bureau of Meteorology: Climate statistics for Australian locations. Samford CSIRO.
  26. Bureau of Meteorology: Climate statistics for Australian locations. Amberley.
  27. Deception Bay near Brisbane average sea temperature – seatemperature.org.
  28. Springfield Style Satellite Cities the Answer to SEQ Population Problem - australianpropertyresearch.com.au, 2019
  29. Australian Bureau ofA.B. Statistics Australian Bureau ofA.B., 3105.0.65.001 – Australian Historical Population Statistics, 2016 . Table 3.1, Capital City(b), 1901 onwards
  30. QueenslandQ. Treasury QueenslandQ., Historical tables, demography, 1823 to 2008 (Q150 release) . Table D1, Population by capital city and rest of state, Queensland, 1823 to 2007
  31. Queensland Treasury (1826-1891), Australian Bureau of Statistics (1901 onwards). Capital cities based on Greater Capital City Statistical Areas (GCCSAs) for 1971 onwards. Populations for previous years are based on earlier boundaries and may be inconsistent with GCCSAs. Pre-1971 may not include the Indigenous population.
  32. The World According to GaWC 2008. Globalization and World Cities Study Group and Network, Loughborough University.
  33. BrookingsB. Institution BrookingsB., Global city GDP 2014 .
  34. SGS Economics andS.E. Planning SGS Economics andS.E., 2016 GDP report [dostęp 2019-09-22] [zarchiwizowane z adresu 2018-04-22] .
  35. SGS Economics andS.E. Planning SGS Economics andS.E., 2018 GDP report: Gap in economic growth between cities and regions starting to close .
  36. SGS Economics &S.E.& Planning SGS Economics &S.E.&, Brisbane GDP 2015-2016 .
  37. Brisbane CityB.C. Council Brisbane CityB.C., Brisbane's key economic facts .
  38. Mercer: Mercer’s 2019 Quality of Living Rankings.
  39. Mercer: Mercer’s 2008 Quality of Living Rankings.
  40. Monocle, Quality of Life Survey 2019 .
  41. Monocle, Quality of Life Survey 2016 .
  42. Department os State Development, Manufacturing, Infrastructure and Planning: Australian Aerospace Limited rebranded as Airbus Group Australia Pacific.
  43. Contact - Airbus Helicopters
  44. Airbus Group: Airbus Composites.
  45. Boeing.com.au: Locations & Contacts.
  46. a b c M.K.: Brisbane. Trzecie miasto Australii, w: „Poznaj świat” R. VIII, nr 1 (86), styczeń 1960, s. 15–16.
  47. Małgorzata Larecka „Wielkie sprzątanie antypodów”, Angora nr 14, 3-04-2011.
  48. Railpage, Australian rail speed records .
  49. East Coast Very High Speed Train Scoping Study: Phase 1 – Preliminary Study Final Report 2001 - Department of Infrastructure and Transport
  50. Brisbane Metropolitan Transport ManagementB.M.T.M. Centre Brisbane Metropolitan Transport ManagementB.M.T.M., Busway Operations Centre [zarchiwizowane z adresu 2013-04-09] .
  51. QueenslandQ. Rail QueenslandQ., Queensland Rail Annual and Financial Report 2018-19 .
  52. a b Our Fleet - rivercityferries.com.au
  53. CityCycle bike hire - Brisbane City Council
  54. a b c d e Bureau of Infrastructure, Transport and Regional Economics: Airport Traffic Data. Airport Traffic Data 1985 to 2019..
  55. Busiest routes in the world - the top 100 - routesonline.com, 2019
  56. Port of Brisbane.
  57. PortP. Technology PortP., Brisbane Container Terminal, Australia [zarchiwizowane z adresu 2008-01-23] .
  58. Australian Catholic University.
  59. Brisbane College of Theology.
  60. Central Queensland University.
  61. Griffith University.
  62. Queensland University of Technology.
  63. University of Canberra.
  64. University of New South Wales.
  65. University of Southern Queensland.
  66. University of Queensland.
  67. Suncorp Stadium: The Stadium. [dostęp 2017-06-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-08-18)].
  68. Brisbane Cricket Ground – World of Stadiums
  69. 2016 Tingalpa Olympics - ABC Brisbane (Australian Broadcasting Corporation)
  70. WayneW. Smith WayneW., TheT. Australian TheT., Government backs AOC plan for Brisbane Olympics [zarchiwizowane z adresu 2008-09-17] .
  71. Foundationexpo88.org, Proposal: the Brisbane Expo 2020 Olympiad. 
  72. StevenS. Bradbury StevenS., Steven Bradbury: Last Man Standing, GaryG. Smart, Docklands, Vic.: Geoff Slattery Publishing, 2005, ISBN 0-9757287-8-4, OCLC 70631170 .
  73. Themed EntertainmentT.E. Association Themed EntertainmentT.E., TEA/AECOM 2018 Global Attractions Attendance Report [dostęp 2019-08-06] [zarchiwizowane z adresu 2019-05-23] .
  74. Daisy Hill Koala Centre - Department of Environment and Science, Queensland Government
  75. Whale Watching Brisbane - whalesinparadise.com.au
  76. Brisbane Visitor Information and Booking Centre - visitbrisbane.com.au
  77. CityHopper - Brisbane City Council
  78. Epicurious Garden - visitbrisbane.com.au
  79. „The Art Newspaper” Review (kwiecień 2018)
  80. AustralianA. Government AustralianA., Department of theD.t. Environment Department of theD.t., Gondwana Rainforests of Australia .
  81. UNESCO, Gondwana Rainforests of Australia .

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (miasto):
Na podstawie artykułu: "Brisbane" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy