Brodawnica czarniawa


Brodawnica czarniawa w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Brodawnica czarniawa (Verrucaria nigrescens Pers.) – gatunek grzybów z rodziny brodawnicowatych (Verrucariaceae)[1]. Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów[2].

Systematyka i nazewnictwo | edytuj kod

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Verrucaria, Verrucariaceae, Verrucariales, Chaetothyriomycetidae, Eurotiomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].

Synonimy nazwy naukowej[3]:

  • Lithocia nigrescens (Pers.) A. Massal. 1853)
  • Lithocia nigrescens f. nigrescens (Pers.) A. Massal. 1853)
  • Lithocia nigrescens var. nigrescens (Pers.) A. Massal. 1853)
  • Pyrenula nigrescens (Pers.) Ach. 1814)
  • Tichothecium nigrescens (Pers.) Flot. 1849)
  • Zschackea nigrescens (Pers.) M. Choisy & Werner

Nazwa polska według Krytycznej listy porostów i grzybów naporostowych Polski[2].

Morfologia | edytuj kod

Plecha skorupiasta, o grubości 0,1-0,3 mm, popękana na areolki o średnicy 0,1-1 mm. Areolki mają nieregularne, kanciaste kształty i oddzielone są wąskimi szczelinami. Górna powierzchnia ma barwę brązową, brązowo-czarną, ciemnooliwkową lub ciemnobrunatną, jest gładka i pomarszczona[4]. Posiada endolityczne, czasami dobrze widoczne, czarne przedplesze. Dolna strona plechy jest czarniawa i zrośnięta z inwolukrelum[5].

Górna kora jest pseudoparenchymatyczna, zbudowana z komórek o średnicy 4-6 μm. Plecha zawiera glony protokokkoidalne, ich komórki o średnicy 5-10 μm tworzą oddzielone od siebie pionowe szeregi[4].

Licznie występują owocniki. Są to perytecja prawie całkowicie lub przynajmniej w ¾ zagłębione w areolkach. Ich czarne, nieco wypukłe egzotecja mają średnicę 0,1-0,18 mm, wokół ostioli są lekko wklęsłe. Brunatnoczarne i kuliste ekscypulum ma średnicę 0,2-03 mm. Inwolukrelum jest pełne, przylegające do ekscypulum. Dwutunikowe worki mają rozmiar 70-90 x 20-30 μm. W jednym worku powstaje po 8 jednokomórkowych, elipsoidalnych zarodników o rozmiarach 17-27 × 8-13 μm. Wstawki (parafizy) dość wcześnie zanikają, występują natomiast peryfizy. Pyknid brak[4].

Reakcje barwne: wszystkie negatywne. Kwasów porostowych brak[4].

Występowanie i siedlisko | edytuj kod

Brodawnica czarniawa jest szeroko rozprzestrzeniona w Ameryce Północnej, Europie i Australii. W Azji znane jest jej występowanie tylko w Syrii, Iranie i Korei, w Afryce tylko w Algierii[6]. W Polsce jest pospolita na terenie całego kraju[5].

Rośnie głównie na skałach wapiennych, na wapnistych piaskowcach oraz na betonie[5].

Gatunki podobne | edytuj kod

Bardzo ciemna barwa plechy Verrucaria nigrescens pozwala odróżnić ten gatunek od większości porostów skorupiastych, istnieje jednak nadal wiele gatunków porostów o podobnie ciemnej plesze. Charakterystycznym zestawem cech pozwalającym odróżnić od nich V. nigrescens są właściwe dla niej: zagłębione w plesze perytecja, dość płaska powierzchnia, średniej wielkości zarodniki i występowanie na wapieniach[4].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2019-12-17].
  2. a b Wiesław Fałtynowicz: The Lichenes, Lichenicolous and allied Fungi of Poland. Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003. ISBN 83-89648-06-7.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2015-03-26].
  4. a b c d e Consortium North American Lichen Herbaria. [dostęp 2015-03-23].
  5. a b c Hanna Wójciak: Porosty, mszaki, paprotniki. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-552-4.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2015-03-23].
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
Na podstawie artykułu: "Brodawnica czarniawa" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy