Centrum powiadamiania ratunkowego


Centrum powiadamiania ratunkowego w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Centrum powiadamiania ratunkowego (skrót CPR, ang. public-safety answering point, PSAP) – jednolity system, który obsługuje zgłoszenia alarmowe kierowane na numer alarmowy 112 umożliwiający przekazanie zgłoszenia alarmowego w celu zaangażowania właściwych służb ratowniczych[2]. W 2017 roku planowane jest rozpoczęcie przejmowania zgłoszeń kierowanych na numery alarmowe 997, 998 i 999[3]. W ramach systemu mogą być obsługiwane numery 991, 992, 993, 994 i 987 oraz inne numery alarmowe podmiotów, do których zadań należy ochrona życia, zdrowia, bezpieczeństwa, porządku publicznego, mienia lub środowiska[2].

Operatorzy numerów alarmowych odbierają połączenia, następnie przeprowadzają rozmowę w celu uzyskania odpowiednich informacji i drogą elektroniczną przekazują zgłoszenie do służb ratunkowych[4]. Operator otrzymuje automatycznie informacje na temat lokalizacji dzwoniącego; w przypadku zgłoszeń z telefonów komórkowych są to współrzędne geograficzne, numer dzwoniącego oraz imię i nazwisko osoby, na którą telefon jest zarejestrowany (również w przypadku zarejestrowanego numeru na kartę), w przypadku zgłoszeń z telefonów stacjonarnych operator otrzymuje dokładny adres oraz imię i nazwisko osoby, na którą telefon jest zarejestrowany[5]. System powiadamiania ratunkowego pozwala także na identyfikację numerów zastrzeżonych[6].

Operatorzy mogą szybko rozpoznać zgłoszenia fałszywe, złośliwe lub niezasadne, które stanowią ponad 46% wszystkich połączeń na numer alarmowy 112[3]. Dzięki temu numer alarmowy nie jest blokowany, łatwiej jest dodzwonić się na numer alarmowy i do służb alarmowych docierają tylko zgłoszenia od osób, które naprawdę potrzebują pomocy[7]. Tylko 17% wszystkich zgłoszeń jest zasadnych i zostało przyjętych[8].

Od 19 listopada 2017 r. kto umyślnie, bez uzasadnionej przyczyny, blokuje telefoniczny numer alarmowy, utrudniając prawidłowe funkcjonowanie centrum powiadamiania ratunkowego, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny do 1500 zł[9].

System działa z zastosowaniem zasady wzajemnej zastępowalności centrów w przypadku technicznej awarii jednego CPR-u lub w razie gdy liczba połączeń przekracza możliwość szybkiej ich obsługi[2], wtedy system przekierowuje automatycznie zgłoszenie do CPR-u innego województwa[7].

Spis treści

Ustanowienie | edytuj kod

BiałystokBydgoszczGdańskGorzów
Wielkopolski
KatowiceKrakówKielceŁódźLublinOlsztynOpolePoznańRadomRzeszówSzczecinToruńWarszawaWrocław Centra powiadamiania ratunkowego w Polsce

Sytuacja prawna w Polsce | edytuj kod

Podstawą funkcjonowania systemu powiadamiania ratunkowego jest ustawa z dnia 22 listopada 2013 r. o systemie powiadamiania ratunkowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1077), która zaczęła obowiązywać od 1 stycznia 2014 i określa zadania i zasady działania CPR-ów w Polsce[10].

20 maja 2014 weszło w życie rozporządzenie ministra administracji i cyfryzacji z dnia 28 kwietnia 2014 r. w sprawie organizacji i funkcjonowania centrów powiadamiania ratunkowego (Dz.U. z 2014 r. poz. 574)[11].

Centra powiadamiania ratunkowego w Polsce | edytuj kod

Centra powiadamiania ratunkowego znajdują się w strukturach urzędów wojewódzkich[2].

Z analiz procesu wdrażania systemu powiadamiania ratunkowego wynika, że po uruchomieniu wszystkich CPR-ów łatwiej jest dodzwonić się na numer alarmowy 112 ze względu na intensywne rozszerzenie zasięgu działania centrów powiadamiania ratunkowego: przed 2012 rokiem tylko 55% zgłoszeń na numer alarmowy 112 było obsługiwane w CPR-ach, od 2013 roku 100% zgłoszeń na numer alarmowy 112 w Polsce zostaje obsłużone w CPR-ach[4].

Za wprowadzaniem systemu powiadamiania ratunkowego przemawia fakt trzykrotnego skrócenia średniego czasu oczekiwania na odebranie zgłoszenia: centra odbierają połączenia średnio w mniej niż 10 sekund[3], wcześniej średni czas wynosił 28 sekund oraz dwukrotny wzrost liczby uruchomionych centrów powiadamiania ratunkowego: w 2012 roku funkcjonowało ich tylko 6, obecnie działają już wszystkie 17 centra[4].

Odnotowane zostało również zwiększenie liczby zgłoszeń na numer alarmowy 112, które mogą być obsługiwane jednocześnie, obsługiwanie zgłoszeń obcojęzycznych oraz ułatwienie lokalizacji osoby dzwoniącej[7].

W Polsce istnieje 17 centrów powiadamiania ratunkowego[12], m.st. Warszawa ma swój własny CPR, pozostałe są zlokalizowane po jednym w każdym województwie i swoim zasięgiem obejmują cały kraj[4]. Jako pierwszy w 2009 roku powstał CPR w Krakowie[1], ostatni CPR ruszył w 2013 roku w Warszawie[13]. CPR w Radomiu jest największym w kraju, 153 etatów, natomiast najmniejszy CPR znajduje się w Gorzowie Wielkopolskim oraz w Opolu, po 36 etatów[3].

Funkcjonowanie | edytuj kod

Formatka zawierająca dane osobowe dzwoniącego oraz opis zdarzenia Mapa pokazująca lokalizację zgłaszającego Lista zgłoszeń odebranych przez wszystkich operatorów w danym CPR Konsola operatorska pozwalająca odbierać, przekierowywać i rozłączać połączenia

Odbieranie zgłoszenia | edytuj kod

Głównym celem centrum powiadamiania ratunkowego jest obsługa zgłoszeń alarmowych, po odebraniu zgłoszenia alarmowego CPR powiązuje zgłoszenie alarmowe z danymi teleadresowymi miejsca zgłoszenia oraz jego pozycji geograficznej[2].

Operator CPR-u automatycznie otrzymuje mapę, na której zaznaczone jest miejsce zdarzenia, udzielenie pomocy jest więc ułatwione w sytuacji gdy osoba potrzebująca pomocy nie wie gdzie się znajduje[7].

Po zlokalizowaniu zdarzenia, operator CPR-u wybiera odpowiednią grupę podmiotów, do których zostanie skierowane zgłoszenie alarmowe (tj. Policja, Państwowa Straż Pożarna lub Państwowe Ratownictwo Medyczne)[2].

Dochodzi wtedy do przekazania zgromadzonych danych drogą elektroniczną, a w uzasadnionych przypadkach (tj. gdy potrzebna jest natychmiastowa pomoc medyczna) przekierowuje połączenie telefoniczne[2]. Systemy powiadamiania ratunkowego umożliwiają wymianę informacji o zgłoszeniu drogą elektroniczną z wykorzystaniem formatki[7], co skróci jeszcze bardziej czas obsługi całego zgłoszenia[16].

Ostatnie, ale nie mniej ważne zadanie CPR-ów to wymiana danych o zgłoszeniu alarmowym przetwarzanych w systemie teleinformatycznym z Policją, Państwową Strażą Pożarną lub dysponentami zespołów Państwowego Ratownictwa Medycznego[2].

Zgłoszenie poprzez SMS lub eCall | edytuj kod

Dostawca usług telefonicznych zapewnia korzystanie z aparatów publicznych do bezpłatnego połączenia z numerami alarmowymi i kierowanie połączeń telefonicznych do numerów alarmowych 112, 997, 998 i 999 do właściwego terytorialnie centrum powiadamiania ratunkowego oraz połączeń do innych numerów alarmowych do właściwych terytorialnie jednostek służb do niesienia pomocy[2].

Dostawca usług telefonicznych gwarantuje także kierowanie zgłoszeń alarmowych za pośrednictwem nowych sposobów komunikacji takich jak SMS i eCall (samochodowy system informujący o wypadku) do numeru alarmowego 112[2][4].

Dysponowanie zasobami ratowniczymi | edytuj kod

Połączenie i wymiana danych między systemami są realizowane przez interfejs komunikacyjny, który zapewnia wzajemne przekazywanie zgromadzonych danych dotyczących treści zgłoszenia alarmowego, w tym danych osoby zgłaszającej i innych osób, których dotyczy zgłoszenie, oraz nagrań rozmów telefonicznych[2].

Interfejs pozwala też rozdysponowywać połączenia telefoniczne związane z obsługą zgłoszeń alarmowych, informacje o statusach zgłoszeń alarmowych i komunikaty o zakończeniu działań ratowniczych[2].

Centrum powiadamiania ratunkowego potwierdza przyjęcie zgłoszenia alarmowego przez systemy teleinformatyczne Policji, Państwowej Straży Pożarnej oraz dysponentów zespołów Państwowego Ratownictwa Medycznego[2].

Operator CPR-u konfirmuje odebranie zgłoszenia alarmowego przez i zadysponowanie zasobów ratowniczych[2].

Archiwizacja zgłoszenia | edytuj kod

Centrum powiadamiania ratunkowego przechowuje przez 3 lata dane dotyczące treści zgłoszeń alarmowych, w tym nagrania rozmów telefonicznych obejmujących całość zgłoszenia alarmowego, danych osób zgłaszających i innych osób wskazanych w trakcie przyjmowania zgłoszenia, informacji o miejscu zdarzenia i jego rodzaju oraz skróconego opisu zdarzenia[2].

Zbieranie statystyk | edytuj kod

Centrum powiadamiania ratunkowego wykonuje analizy związane z funkcjonowaniem systemu na obszarze obsługiwanym przez centrum oraz tworzy statystyki w zakresie liczby, rodzaju oraz czasów realizacji zgłoszeń alarmowych[2].

Centrum powiadamiania ratunkowego współpracuje, wymienia informacje i dane na potrzeby analiz z Policją, Państwową Strażą Pożarną, dysponentami zespołów Państwowego Ratownictwa Medycznego i pracowników centrów zarządzania kryzysowego[2].

Statystyki dotyczące funkcjonowania CPR-ów w Polsce | edytuj kod

Z danych zebranych przez Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji wynika, że w 2016 roku operatorzy numerów alarmowych łącznie odebrali 19 482 287 zgłoszeń; średnio 1 623 524 połączeń miesięcznie w całej Polsce, 95 501 miesięcznie w każdym centrum powiadamiania ratunkowego[3].

Spośród wszystkich połączeń przychodzących do centrów powiadamiania ratunkowego w 6 644 424 przypadkach (ponad 34%) zgłaszający przerwał rozmowę przed przyjęciem zgłoszenia przez operatora numerów alarmowych (najprawdopodobniej w celu przetestowania telefonu czy zasięgu), a w 9 084 595 przypadkach (ponad 46%) były to połączenia fałszywe, złośliwe lub niezasadne (informacje o tych zgłoszeniach nie zostały przekazane podmiotom ratowniczym)[3].

Najwięcej procentowo zgłoszeń fałszywych, złośliwych i niezasadnych w skali wszystkich zgłoszeń kierowanych na numer alarmowy 112 w 2016 roku odnotowano w CPR w Radomiu (ponad 10%), najmniej w CPR w Opolu (mniej niż 3%)[3].

Najwięcej zgłoszeń fałszywych, złośliwych i niezasadnych kierowanych na numer alarmowy 112 odbieranych jest w godzinach porannych i popołudniowych; najmniej w nocy[3].

Operatorzy | edytuj kod

Każdy operator numerów alarmowych obsługuje zgłoszenia według takiej samej procedury[4]. Operatorem może być osoba, która posiada co najmniej średnie wykształcenie i posługuje się co najmniej jednym językiem obcym w stopniu komunikatywnym[2], co umożliwia obsługę zgłoszeń kierowanych przez cudzoziemców[4]. Operatorzy władają 14 językami obcymi[17][18].

Aby zostać operatorem niezbędne jest ukończenie szkolenia operatorów numerów alarmowych i zdanie egzaminu zarówno z części teoretycznej i praktycznej[2]. Operator musi posiadać ważny certyfikat operatora numerów alarmowych[2]. Operatorzy pracują w 12-godzinnym systemie pracy[19]. Maksymalna liczba operatorów numerów alarmowych zatrudnionych w CPR-ach wynosi 1365 osób[20], pod koniec 2016 roku pracowało ich 1240[3].

Sprzęt | edytuj kod

Operatorzy odbierają połączenia poprzez nagłowny zestaw słuchawkowy i pracują przy konsoli operatorskiej oraz dwóch monitorach[21]. Konsola operatorska to ekran dotykowy na którym zainstalowany jest system obsługi technicznej zgłoszenia który pozwala łączyć się ze systemem powiadamiania ratunkowego, sprawdzać historie zgłoszeń, przekazywać, zawieszać i rozłączać połączenia[22]. Pierwszy monitor podłączony jest do komputera poprzez zainstalowane środowisko do obsługi zgłoszenia które pozwala na uzupełnienie formatki która zawiera między innymi dane osobowe i położenie geograficzne dzwoniącego[22]. Drugi monitor wyświetla moduł mapowy i daje możliwość korzystania z dodatkowych map[22].

Finansowanie | edytuj kod

Maksymalny budżet państwa w zakresie systemu powiadamiania ratunkowego wynosi 783 982 887 PLN[23], w tym:

  • „System Informatyczny Powiadamiania Ratunkowego”: 190 000 000 PLN[24]
  • „Ogólnopolska Sieć Teleinformatyczna 112”: 160 000 000 PLN[25]
  • „Platforma Lokalizacyjno-Informacyjna z Centralną Bazą Danych”: 19 441 214 PLN[26]
  • „Platforma Lokalizacyjno-Informacyjna z Centralną Bazą Danych 2”: 15 000 000 PLN[27]

SIPR | edytuj kod

Aby obsługa zgłoszeń na numer alarmowy 112 była szybka niezbędne będzie stworzenie jednolitego Systemu Informatycznego Powiadamiania Ratunkowego (SIPR), który pozwoli na zintegrowanie służb dyżurnych powołanych do niesienia pomocy[28]. Centrum Projektów Informatycznych pracuje nad przyjęciem rozwiązania teleinformatycznego które zwiększy efektywności i skuteczność działania numeru alarmowego 112[28]. W ramach projektu SIPR budowana jest ogólnokrajowa platforma służąca do obsługi zgłoszeń alarmowych na potrzeby funkcjonowania Centrów Powiadamiania Ratunkowego. Wdrożone rozwiązanie ujednolici proces zgłoszenia zdarzenia na numer alarmowy 112[28]. Informacja o zagrożeniu trafi do operatora numerów alarmowych, który wprowadzi zgłoszenie do systemu OST 112 i powiadomi właściwe służby do niesienia pomocy[28].

OST 112 | edytuj kod

Na potrzeby obsługi numeru alarmowego 112 Centrum Projektów Informatycznych uruchomiło Ogólnopolską Sieć Teleinformatyczną 112 (OST 112)[29]. Dzięki działaniom przeprowadzonym w ramach projektu OST 112 powstała nowa infrastruktura komunikacyjna, niezbędna do sprawnej obsługi telefonów na numer alarmowy 112 oraz potrzebna do komunikacji pomiędzy służbami odpowiedzialnymi za niesienie pomocy[29]. Sieć teleinformatyczna zbudowana jest na szybkich łączach światłowodowych[29]. Sieć wykonano w technologii IP/MPLS, cechy te pozwalają na skrócenie czasu do przesyłania danych pomiędzy lokalizacjami podmiotów systemu powiadamiania ratunkowego[29].

PLI CBD | edytuj kod

W celu stworzenia i utrzymania połączenia pomiędzy Platformą Lokalizacyjno-Informacyjną z Centralną Bazą Danych Urzędu Komunikacji Elektronicznej oraz aby zagwarantować sprawną wymianę informacji pomiędzy istniejącymi jednostkami systemowymi sieci telefonicznej w Polsce uruchomiono Platformę Lokalizacyjno-Informacyjną z Centralną Bazą Danych (PLI CBD). System ten umożliwia szybkie zlokalizowanie miejsca, z którego wykonano połączenie na numer alarmowy 112 i skraca czas szybkiego reagowania służb zobowiązanych do niesienia pomocy[30]. Według danych Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji średnio w ciągu miesiąca w bazach danych PLI CBD notuje się po 4 miliony informacji lokalizacyjnych, czyli ok. 4 na sekundę[30]. Dany interfejs wspomaga przekazanie kompletnej informacji o lokalizacji instalacji terminali końcowych obsługujących danych abonentów. Przekaz owych danych następuje automatycznie dzięki zestawieniu tunel IPsec do systemu PLI CBD UKE w wyznaczonym czasie[31].

PLI CBD 2 | edytuj kod

Projekt PLI CBD 2 ma na celu rozbudowę zarządzanego przez UKE systemu PLI CBD[27].

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Od połowy sierpnia do końca września 2015 roku CPR funkcjonowało na ul. Różanej w Zielonej Górze.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Europejski Dzień Numeru Alarmowego 112. infokrakow24.pl. [dostęp 2015-02-11].
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u Dz.U. 2013 poz. 1635 ↓.
  3. a b c d e f g h i j k Raport z funkcjonowania systemu powiadamiania ratunkowego w 2016 r.. bip.mswia.gov.pl. [dostęp 2017-02-22].
  4. a b c d e f g Powiadamianie ratunkowe i numer 112. mac.gov.pl. [dostęp 2015-02-11].
  5. Funkcjonowanie Systemu Powiadamiania Ratunkowego w Polsce. Założenia i praktyka. rocznikbezpieczenstwa.dsw.edu.pl. [dostęp 2017-03-04].
  6. 11 lutego – dzień numeru 112. edroga.pl. [dostęp 2015-02-11].
  7. a b c d e Jak funkcjonuje system powiadamiania ratunkowego?. mac.gov.pl. [dostęp 2015-02-11].
  8. Plaga głupich żartów na telefon alarmowy. rmf24.pl. [dostęp 2015-02-11].
  9. Art. 66 § 1 pkt 2 Kodeksu wykroczeń w brzmieniu nadanym przez art. 1 ustawy z dnia 15 września 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2017 r. poz. 1941).
  10. Prezydent popisał ustawę o systemie powiadamiania ratunkowego. mac.gov.pl. [dostęp 2015-02-11].
  11. Organizacja Centrów Powiadamiania Ratunkowego – rozporządzenie szefa MAC wchodzi w życie 20 maja. mac.gov.pl. [dostęp 2015-02-11].
  12. a b c d e f Wykaz NKA dla lokalizacji Ab. Służb Alarmowych 112. uke.gov.pl. [dostęp 2015-02-11].
  13. Numer 112 nareszcie w sieci teleinformatycznej. portalemedyczne.pl. [dostęp 2015-02-11].
  14. a b Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym. stat.gov.pl. [dostęp 2015-02-11].
  15. Regulamin organizacyjny Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego. bydgoszcz.uw.gov.pl. [dostęp 2016-09-30].
  16. Numer Alarmowy 112. wm.uw.olsztyn.pl. [dostęp 2015-02-11].
  17. Blisko połowa zgłoszeń na 112 fałszywa. Dzwonią np. po pizzę. rmf24.pl. [dostęp 2015-02-11].
  18. Half of 112 emergency calls in Poland bogus? (ang.). thenews.pl. [dostęp 2015-02-11].
  19. Trzy samobójstwa podczas dyżuru, a to wszystko za 1600 zł miesięcznie. Pracownica numeru "112" ujawnia kulisy pracy. natemat.pl. [dostęp 2015-02-11].
  20. Rząd zajmie się projektem ustawy o systemie powiadamiania ratunkowego. solidarnosc.org.pl. [dostęp 2015-02-11].
  21. Jedno zgłoszenie co dwie minuty. Kto dzwoni na 112?. olsztyn.wm.pl. [dostęp 2015-02-11].
  22. a b c Pomoc pod 112. 24kurier.pl. [dostęp 2015-02-11].
  23. Rządowy projekt ustawy o systemie powiadamiania ratunkowego. prawo.egospodarka.pl. [dostęp 2015-02-11].
  24. Koszt realizacji projektu SIPR. cca.gov.pl. [dostęp 2015-02-11].
  25. Koszt realizacji projektu OST 112. cca.gov.pl. [dostęp 2015-02-11].
  26. Całkowity koszt realizacji projektu PLI CBD. uke.gov.pl. [dostęp 2015-02-11].
  27. a b Całkowity koszt realizacji projektu PLI CBD 2. uke.gov.pl. [dostęp 2015-02-11].
  28. a b c d System Informatyczny Powiadamiania Ratunkowego. cca.gov.pl. [dostęp 2015-02-11].
  29. a b c d Ogólnopolska Sieć Teleinformatyczna 112. cca.gov.pl. [dostęp 2015-02-11].
  30. a b Funkcjonowanie Systemu Powiadamiania Ratunkowego w Polsce. Założenia i praktyka. rocznikbezpieczenstwa.dsw.edu.pl. [dostęp 2018-01-10].
  31. Opis konfiguracji połączeń sieciowych pomiędzy nazwą i adresem operatora a PLI CBD. mac.gov.pl. [dostęp 2015-02-11].

Bibliografia | edytuj kod

  • Ustawa z dnia 22 listopada 2013 r. o systemie powiadamiania ratunkowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1077)
  • Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 28 kwietnia 2014 r. w sprawie organizacji i funkcjonowania centrów powiadamiania ratunkowego (Dz.U. z 2014 r. poz. 574)

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (służba ratunkowa):
Na podstawie artykułu: "Centrum powiadamiania ratunkowego" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy