Czas i staruchy


Czas i staruchy w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Czas i staruchy lub Czyżbym to była ja?[1] – (hiszp. Las viejas) obraz hiszpańskiego malarza Francisca Goi. Należy do zbiorów Palais des Beaux-Arts w Lille[2].

Spis treści

Okoliczności powstania | edytuj kod

W ostatnich latach hiszpańskiej wojny wyzwoleńczej (1807-1814) Goya na krótko porzucił w swoich dziełach tematykę związaną z konfliktem. Powrócił do satyry na społeczeństwo i jego wady, która pojawiła się już wcześniej w serii rycin pt. Kaprysy. Do dzieł z tego okresu (1808-1814) o tematyce socjalno-moralnej należą przedstawienia starych wiedźm i prostytutek takie jak Czas i staruchy, Majas na balkonie, Maja i Celestyna, a także proletariuszy przy pracy: Szlifierz, Kuźnia i Nosicielka wody[2][3]. Ten okres oznaczał też ostateczne zerwanie Goi z XVIII-wiecznym malarstwem i sielankową, barokową stylistyką kartonów do tapiserii[3]. Podobnie jak w przypadku wielu obrazów Goi przedstawiających zwykłych Hiszpanów, to dzieło nie powstało na zamówienie, ani nie zostało wystawione czy sprzedane za życia malarza. Zostało stworzone dla przyjemności artysty lub z przeznaczeniem do dekoracji własnego domu przy ulicy Valverde[1].

Opis obrazu | edytuj kod

W przypadku obrazu Czas i staruchy satyra wydaje się być wyjątkowo dosadna. Dwie staruchy przeglądają się w lustrze, na którego odwrocie widnieje ironiczny napis Qué tal? (Jak tam?). Niegdysiejsze modnisie z niedowierzaniem spoglądają na swoje odbicie. Starucha o ciemnych włosach ma przypominające trupią czaszkę przerażające rysy twarzy, które ma złagodzić grubo nałożony makijaż. Jej ręce niczym szpony mocno zaciskają się na lustrze. Druga starucha o jasnych włosach i zaciśniętych ustach trzyma w rękach mały przedmiot, być może puderniczkę. Obie kobiety noszą eleganckie suknie i biżuterię – drogie przedmioty, których piękno nie przemija, w przeciwieństwie do ich właścicielek[2].

Za plecami kobiet skrzydlaty starzec – personifikacja Czasu – również przygląda się ich odbiciu w lusterku. Czas uzbrojony jest w miotłę zamiast kosy – być może ma nią pozamiatać proch, w który obrócą się staruchy i ich próżność[2].

W Kaprysach karykaturalną postać kobiecą interpretowano jako mało urodziwą, lecz znaną z miłosnych podobjów królową Marię Ludwikę. Spekulowano, że jedna ze staruch na obrazie może przedstawiać królową, gdyż ma we włosach brylantową strzałkę podobnie jak Maria Ludwika na obrazie Rodzina Karola IV. W rzeczywistości była to popularna ozdoba narzucona przez francuską modę[2]. Druga kobieta jest interpretowana jako bliska malarzowi księżna Alba, uważana za prawdziwą piękność rywalka królowej[1].

Proweniencja | edytuj kod

Podobnie jak w przypadku wielu obrazów Goi przedstawiających zwykłych Hiszpanów, to dzieło nie powstało na zamówienie, ani nie zostało wystawione czy sprzedane za życia malarza. Po jego śmierci obraz odziedziczył jego syn Javier, a później został nabyty przez króla Ludwika Filipa do jego galerie espagnole w Luwrze. Obecnie jest jednym z dwóch obrazów Goi w kolekcji Palais des Beaux-Arts w Lille, obok dzieła List[4].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Francisco Goya. Poznań: Oxford Educational, 2006. ISBN 83-7425-497-1.
  2. a b c d e Robert Hughes: Goya. Artysta i jego czas. Warszawa: WAB, 2006, s. 333. ISBN 83-7414-248-0. OCLC 569990350.
  3. a b Alfonso E. Pérez Sánchez: Goya. Warszawa: Oficyna Imbir, 2009, s. 112. ISBN 978-83-60334-71-3.
  4. Palais des Beaux-Arts de Lille: Le Temps ou Les Vieilles (fr.). [dostęp 2013-03-15].
Na podstawie artykułu: "Czas i staruchy" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy