Czosnek dziwny


Czosnek dziwny w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Czosnek dziwny[3] (Allium paradoxum (M.Bieb.) G.Don) – gatunek byliny należący do rodziny amarylkowatych (Amaryllidaceae). Występuje naturalnie na obszarze od Kaukazu aż po Iran[4]. Podawany jest także z Azji Środkowej (góry Turkmenistanu)[5]. Gatunek ten został introdukowany w Szwajcarii[5] i w południowych Niemczech[6]. W Polsce utrzymuje się zdziczały w rezerwacie „Grądowe Zbocze[7], gdzie szereg osobliwości florystycznych na przełomie XIX i XX w. wprowadził botanik, właściciel majątku i pasjonat introdukcji egzotów – Friedrich Carl Hermann Paeske[8].

Rośliny odmiany normale Kwiatostan odmiany typowej paradoxum

Spis treści

Morfologia | edytuj kod

Cebula
Mają kulisty kształt. Osiągają średnicę prawie 1 cm. Warstwa zewnętrzna jest błoniasta i czarno-szara[5].
Łodyga
Głąbik dorastający 20–30 wysokości, ma średnicę około 1 cm[5], jest trójkanciasty[6][9].
Liście
Pojedyncze, lancetowate, zwykle odgięte, u nasady zwężające się. Dorastają do około 20 cm (czasem 30 cm) długości i do 2,5 cm szerokości[5]. Mają wyraźną linię grzbietową[9].
Kwiaty
Zebrane w baldachy liczące u odmiany normale zwykle od 2 do 5, rzadziej do 10 kwiatów, pozbawione cebulek, u odmiany paradoxum posiadający cebulki za to tylko z 1 kwiatem lub bez kwiatów[9]. Kwiatostan wsparty jest dwoma podsadkami o długości do 2,5 cm. Kwiaty wyrastają na szypułkach osiągających od 2 do 4,5 cm. Okwiat ma szerokodzwonkowaty kształt. Jego listki są białe z niewyraźną, zieloną centralną wiązką przewodzącą. Osiągają do 12 mm długości i 6 mm szerokości. Pręciki są krótsze od okwiatu, zrośnięte u nasady. Słupek zakończony jest 3-łatkowym znamieniem[9].
Owoce
Torebki o długości 5 mm[9].

Odmiany | edytuj kod

Wyróżnia się dwie odmiany różniące się budową kwiatostanu[9]:

  • var. normale Stearn – kwiatostan z licznymi kwiatami, bez cebulek,
  • var. paradoxum – kwiatostan z licznymi cebulkami (do 20[10]), bez kwiatów lub z jednym kwiatem.

Biologia i ekologia | edytuj kod

Naturalnymi siedliskami są cieniste miejsca w lasach. Rośnie w górach do wysokości 2300 m n.p.m.[9] Kwitnie na przełomie kwietnia i maja (przez około 20 dni)[5].

Zastosowanie i uprawa | edytuj kod

Roślina uprawiana w ogrodach skalnych, zalecana do sadzenia pod drzewami. Problemem w uprawie może być jej inwazyjność[9]. Roślina rozmnażana wegetatywnie za pomocą cebul potomnych powstających co roku w liczbie 3–4 przy każdej roślinie[10].

Przypisy | edytuj kod

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2013-01-30].
  2. a b Allium paradoxum (M.Bieb.) G.Don (ang.). The Plant List. [dostęp 26 października 2014].
  3. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  4. Allium paradoxum (M.Bieb.) G.Don (ang.). Catalogue of Life. [dostęp 26 października 2014].
  5. a b c d e f Allium paradoxum – Detail (ang.). Encyclopedia of Life. [dostęp 26 października 2014].
  6. a b Henning Haeupler, Thomas Muer: Bildatlas der Farn- und Blutenpflanzen Deutschlands. Stuttgart: Verlag Eugen Ulmer, 2000, s. 689. ISBN 3-8001-3364-4.
  7. Wanda Bacieczko, Lesław Wołejko. Aktualny stan flory i znaczenie osobliwości florystycznych dla różnorodności szaty roślinnej rezerwatu „Grądowe Zbocza” koło Recza. „Folia Pomer. Univ. Technol. Stetin.”. 289 (19), s. 7-26, 2011. 
  8. Magdalena Ziarnek: Badacze szaty roślinnej Pomorza sprzed 1945 roku. Szczecin: Zakład Botaniki i Ochrony Przyrody ZUT w Szczecinie, Lonicera Krzysztof Ziarnek, 2012, s. 96-97. ISBN 978-83-936344-0-8. (Licencja Creative Commons: Uznanie autorstwa 3.0 Polska)
  9. a b c d e f g h Beata Grabowska, Tomasz Kubala: Encyklopedia bylin, tom I, A-J. Poznań: Zysk i S-ka, 2011, s. 70. ISBN 978-83-7506-845-0.
  10. a b Allium paradoxum. W: Ornamental plants from Russia [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2014-11-06].
Na podstawie artykułu: "Czosnek dziwny" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy