Drogi krajowe w Polsce


Drogi krajowe w Polsce w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Drogi krajowe w Polsce – główna sieć dróg kołowych w Polsce, jedna z kategorii dróg publicznych, umożliwiających krajową i międzynarodową komunikację kołową pomiędzy dużymi miastami oraz ogólnodostępnymi przejściami granicznymi, rekomendowana do ruchu długodystansowego i tranzytowego. Obejmuje także autostrady i drogi ekspresowe.

Od 1 kwietnia 2002 system dróg krajowych w Polsce podlega Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA). Wyjątkiem są miasta na prawach powiatu, na terenie których znajdujące się drogi krajowe (oprócz autostrad i dróg ekspresowych) są zarządzane przez samorząd miejski (prezydentów miast). Obecna numeracja ewidencyjna dróg krajowych obowiązuje – z drobnymi zmianami – od 9 maja 2001. Polskie drogi krajowe numeruje się białymi literami na czerwonym tle (znak E-15a). Drogowskazy na drogach krajowych (oprócz autostrad) mają zielone tło. Od 1 stycznia 2020 roku na terenie RP istnieje 96 dróg krajowych, o numerach 1 – 68 oraz 70 – 97. Najdłuższą z nich jest droga nr 8 (relacji Kudowa-ZdrójBudzisko) licząca 849 km, zaś najkrótszą – droga nr 96 mierząca 1,5 km. Przed 2014 rokiem najkrótszą drogą krajową była droga nr 85 o długości 4,774 km.

Drogi o przebiegu zbliżonym do południkowego mają co do zasady numery nieparzyste, a drogi o przebiegu równoleżnikowymparzyste. Najważniejsze szlaki tranzytowe otrzymują najniższe numery (np. drogi 1 i 2, krzyżujące się w centrum kraju). Autostrady i drogi ekspresowe budowane są równolegle do najważniejszych dróg krajowych, a w celu uniknięcia nieporozumień dotychczasowy numer drogi krajowej otrzymuje autostrada lub droga ekspresowa (poprzedzony literą A lub S), natomiast pierwotna droga krajowa:

  • zachowuje kategorię drogi krajowej, lecz otrzymuje nowy numer ewidencyjny zwiększony o 90 w stosunku do wcześniejszego numeru ewidencyjnego (dzieje się tak w przypadku, gdy nowo wybudowana autostrada jest płatna, a droga krajowa stanowi bezpłatną drogę alternatywną),
  • otrzymuje nową kategoriędrogi wojewódzkiej (wcześniej drogi gminnej) i nowy numer ewidencyjny właściwy dla tej kategorii.

Drogom krajowym w Polsce nadaje się jedną z trzech możliwych klas: A (autostrada), S (droga ekspresowa) lub GP (droga główna ruchu przyspieszonego).

Według stanu na dzień 31 grudnia 2015 sieć dróg krajowych w Polsce obejmowała 19 292,8 km[2].

Na początku 2021 roku całkowita długość sieci dróg krajowych osiągnęła 19 400 km, z czego 17 800 km jest zarządzane przez GDDKiA[1].

Mapa sieci dróg krajowych na terenie Polski.

     Drogi krajowe

     Drogi ekspresowe

     Autostrady

     Autostrady płatne

     Planowane drogi

Spis treści

Historia dróg krajowych | edytuj kod

Na przestrzeni lat drogi krajowe posiadały różne określenia oraz zmianom ulegała wielkość sieci.

10 grudnia 1920 na mocy Ustawy o budowie i utrzymaniu dróg publicznych wprowadzono drogi państwowe[3]. Stanowiły one najważniejszą kategorię dróg publicznych, mające znaczenie ogólnopaństwowe. Podzielone były na trzy kategorie:

  • kategoria I – drogi łączące Warszawę z granicą państwa oraz kresami; całkowita długość (z odnogami): 4 503 km,
  • kategoria II – drogi o przebiegu północ-południe; całkowita długość (z odnogami): 2 670 km,
  • kategoria III – drogi o przebiegu wschód-zachód; całkowita długość (z odnogami): 3 327 km.

Łączna długość ówczesnych dróg państwowych wynosiła 10 500 km.

Po II wojnie światowej sieć dróg państwowych uległa zmianie. W 1952 nadano nowe oznaczenia[4], które z późniejszymi zmianami[5] obowiązywały do 14 lutego 1986. Numeracja dróg państwowych była częściowo usystematyzowana – drogi o niższych numerach (10-19) rozpoczynały swój przebieg w Warszawie lub jej okolicach[6]:

W 1985 drogi państwowe zastąpiono drogami krajowymi[7] oraz zreformowano sieć drogową[8]. Niektóre z wprowadzonych w 1986 r. dróg krajowych mają do dziś niezmieniony przebieg. 1 stycznia 1999 roku[9] zaczął obowiązywać podział na numery jedno-, dwu-, trzy- i pięciocyfrowe. Najwyższy z nich dotyczył drogi krajowej nr 48143 FrampolGorajecSzczebrzeszyn[9][10] (obecnie droga nr 74). W 2000 roku ponownie dokonano reformy sieci drogowej – opracowano nowy przebieg dróg krajowych, z których trasy mające oznaczenia jedno- i dwucyfrowe zachowały kategorię[11], zaś trzycyfrowe przeklasyfikowano na drogi wojewódzkie[11] oraz zniesiono pięciocyfrowe.

Klasyfikacja | edytuj kod

Do dróg krajowych zgodnie z Ustawą o drogach publicznych zalicza się[12]:

  1. autostrady i drogi ekspresowe oraz drogi leżące w ich ciągach do czasu wybudowania autostrad i dróg ekspresowych;
  2. drogi międzynarodowe;
  3. drogi stanowiące inne połączenia zapewniające spójność sieci dróg krajowych;
  4. drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów;
  5. drogi alternatywne dla autostrad płatnych;
  6. drogi stanowiące ciągi obwodnicowe dużych aglomeracji miejskich;
  7. drogi o znaczeniu obronnym.

Wykaz dróg krajowych | edytuj kod

Podany niżej wykaz dróg jest zgodny z Zarządzeniem Nr 28 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 3 sierpnia 2020 r. w sprawie nadania numerów drogom krajowym:

... – brak ciągłości drogi

Dopuszczalny nacisk na oś | edytuj kod

Docelowo na wszystkich drogach krajowych w Polsce będzie dozwolony ruch pojazdów o nacisku na pojedynczą oś napędową do 11,5 tony. Obecnie na wielu odcinkach obowiązują ograniczenia do 10 i 8 ton[16]. Jest to niezgodne z unijnymi przepisami regulującymi nacisk na oś napędową – w chwili wejścia do Unii Europejskiej Polska zobowiązała się dostosować sieć drogową do standardu nacisku na pojedynczą oś wynoszącego 11,5 tony[17].

Od 13 marca 2021 roku[18], na mocy ustawy z 18 grudnia 2020 r., na wszystkich drogach krajowych dozwolony będzie ruch pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 tony, z wyjątkiem fragmentów znajdujących się w miastach na prawach powiatu[19]. Wraz z wejściem w życie ustawy przestanie obowiązywać rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 21 kwietnia 2017 roku.

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Nie dotyczy autostrad i dróg ekspresowych

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad: Aktualna statystyka drogowa (pol.). Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad - Serwis informacyjny, 2021-02-10. [dostęp 2020-02-11].
  2. Transport – wyniki działalności w 2016 r./Transport – Activity Results in 2016 (pol. • ang.). Główny Urząd Statystyczny, 2016. s. 134. [dostęp 2018-02-28]. ISSN 1506-7998.
  3. Ustawa z dnia 10 grudnia 1920 r. o budowie i utrzymaniu dróg publicznych w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1921 r. nr 6, poz. 32)
  4. Rozporządzenie Ministra Transportu Drogowego i Lotniczego oraz Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 24 stycznia 1952 r. w sprawie ustalenia sieci dróg państwowych. (Dz.U. z 1952 r. nr 6, poz. 39)
  5. W latach 70. dokonano kolejnej zmiany numeracji. Przykładowo ówczesna droga państwowa nr 17 KostrzynSkwierzynaPniewy otrzymała oznaczenie T8 na odc. łączącym Skwierzynę z Pniewami.
  6. Samochodowy atlas Polski 1:500 000, wydanie czwarte, Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 1965, Warszawa
  7. 1. Drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na następujące kategorie:

    1. drogi krajowe, 2. drogi wojewódzkie, 3. drogi gminne oraz lokalne miejskie, 4. drogi zakładowe.
    Art. 2 Ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 470)
  8. Uchwała nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M.P. z 1986 r. nr 3, poz. 16)
  9. a b Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz.U. z 1998 r. nr 160, poz. 1071)
  10. Polska: mapa samochodowa z podziałem administracyjnym 1:700 000, wyd. V Zmienione, poprawione i uaktualnione, Szczecin: Wydawnictwo Kartograficzne KOMPAS, 1999–2000, ISBN 83-904373-7-6 .
  11. a b

    § 4.1 Ustala się następujący sposób numeracji dróg:

    1) drogi krajowe: a) autostrady – litera A i liczba jedno- lub dwucyfrowa, b) drogi ekspresowe – litera S i liczba jedno- lub dwucyfrowa, c) pozostałe drogi krajowe – liczba jedno- lub dwucyfrowa, 2) drogi wojewódzkie – liczba trzycyfrowa
    Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 28 lutego 2000 r. w sprawie numeracji i ewidencji dróg oraz obiektów mostowych (Dz.U. z 2000 r. nr 32, poz. 393)
  12. Ustawa o drogach publicznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 470).
  13. według Zarządzenia GDDKiA Stare Jeżewo
  14. aktualnie oznakowanie drogi nr 90 posiada odcinek drogi | Kwidzyn 55Korzeniewomost przez WisłęJeleń 91
  15. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2019 r. w sprawie pozbawienia dróg kategorii dróg krajowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1850)
  16. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 21 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz.U. z 2017 r. poz. 878)
  17. Maciej Wyrzykowski: Polskie drogi powinny dopuścić 11,5 tonowe naciski na osie - Trybunał UE interweniuje w sprawie kar (pol.). 40ton.net, 2019-03-21. [dostęp 2020-12-18].
  18. Ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 54)
  19. Nie można wprowadzić ani ustanowić zakazu na:
    1) drogach publicznych lub ich odcinkach, które zostały wybudowane lub przebudowane z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, przez okres 5 lat od dnia oddania drogi lub jej odcinka do użytkowania;
    2) drogach publicznych lub ich odcinkach w transeuropejskiej sieci drogowej;
    3) drogach krajowych lub ich odcinkach, z wyjątkiem dróg krajowych zarządzanych przez prezydentów miast na prawach powiatu.

    Ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 54)

Linki zewnętrzne | edytuj kod


Na podstawie artykułu: "Drogi krajowe w Polsce" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy