Franciszek Kleeberg


Franciszek Kleeberg w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Louis Faury, Franciszek Kleeberg i mjr Pillegand, Wyższa Szkoła Wojenna 1926 Ostatni rozkaz gen. Franciszka Kleeberga do żołnierzy SGO „Polesie” - oryginał Tablica na grobie gen. Kleeberga na cmentarzu wojennym w Kocku Symboliczny grób generała Kleeberga na Cmentarzu Powązkowskim Pomnik gen. Kleeberga w Kocku Cmentarz wojenny z grobem gen. Kleeberga i grobami żołnierzy SGO „Polesie” w Kocku

Franciszek Kleeberg (ur. 1 lutego 1888 w Tarnopolu, zm. 5 kwietnia 1941 w Weisser Hirsch w Dreźnie) – generał brygady Wojska Polskiego.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się w rodzinie Emiliana, powstańca styczniowego i Józefiny Kuschée (Couschée). Był starszym bratem Juliusza, generała brygady Wojska Polskiego. Według tradycji rodzinnej Kleebergowie wywodzili się od szwedzkiego żołnierza, który przybył do Polski z wrogą armią w XVII wieku, dostał się do niewoli, spolszczył się i w końcu został założycielem rodu rycerskiego. Ojciec generała był długoletnim oficerem c. i k. 11 pułku dragonów w Stockerau, w którym po awansie na podpułkownika (1 maja 1901) objął komendę nad II dywizjonem. Później pełnił służbę w Komendzie Placu Wiedeń. W 1908 roku został spensjonowany.

Po ukończeniu szkoły realnej w Hranicach i złożeniu matury w Wiedniu w 1905 r., kontynuował naukę w Technicznej Akademii Wojskowej w Mödling. W 1911 ukończył Szkołę Strzelecką Artylerii w Hajmasker. Pełnił służbę w 2 pułku haubic polowych w Wiedniu. 1 września 1908 roku został mianowany podporucznikiem (niem. Leutnant), a 1 maja 1913 roku – porucznikiem (niem. Oberleutnant) w korpusie oficerów artylerii. W tym samym roku został przyjęty do Szkoły Wojennej (niem. Kriegsschule) w Wiedniu[1][2]. Wybuch I wojny światowej uniemożliwił mu kontynuowanie studiów.

W maju 1915 roku otrzymał przydział do Legionów Polskich. W tym też roku powierzono mu funkcję szefa sztabu II Brygady Legionów, którą pełnił przez miesiąc. Następnie przez kilka miesięcy był zastępcą szefa sztabu, a czasowo także szefem sztabu Komendy Legionów Polskich. 1 listopada 1915 roku został mianowany kapitanem (niem. Hauptmann) w korpusie oficerów artylerii. Jego oddziałem macierzystym był 25 pułk haubic polowych (były 2 pułk haubic polowych)[3]. W czerwcu 1916 roku został szefem sztabu III Brygady Legionów. W 1916 roku otrzymał tytuł „oficer przydzielony do Sztabu Generalnego”. W 1917 roku jego oddziałem macierzystym był 125 pułk artylerii polowej[4].

W okresie od lutego do lipca 1917 podczas prowadzenia szkolenia Legionów Polskich przez Niemców w Królestwie był m.in. zastępcą dowódcy 1 pułku artylerii w Górze Kalwarii i jednocześnie komendantem Zjednoczonych Szkół Artylerii, po czym do końca 1917 służył w Inspektoracie Wyszkolenia Polskiej Siły Zbrojnej. W lipcu 1917 roku został mianowany majorem[5]. Do kwietnia 1918 pełnił funkcję komendanta Kursu Wyszkolenia Artylerii w Garwolinie. W związku z prośbą o zmianę obywatelstwa austriackiego na polskie, w czerwcu 1918 został karnie przeniesiony do armii austro-węgierskiej i skierowany na front włoski, na stanowisko oficera sztabu 54 Brygady Piechoty.

18 listopada 1918 roku, wezwany przez generała Tadeusza Rozwadowskiego, wrócił do kraju i objął obowiązki szefa sztabu Armii „Wschód”. Na tym stanowisku wziął udział w bitwie o Lwów. 19 marca 1919 roku został przeniesiony do Dowództwa Okręgu Generalnego „Kraków” w Krakowie na stanowisko zastępcy szefa sztabu[6]. Z dniem 15 kwietnia został przydzielony do Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie[7]. W ministerstwie powierzono mu obowiązki szefa Sekcji Organizacyjnej, dwa miesiące później – zastępcy szefa Departamentu I Mobilizacyjno-Organizacyjnego. 7 maja 1919 roku został formalnie przyjęty do Wojska Polskiego z byłych Legionów Polskich, z zatwierdzeniem posiadanego stopnia podpułkownika[8]. 10 marca 1920 roku, po reorganizacji ministerstwa, został mianowany pomocnikiem szefa Oddziału I Organizacyjno-Mobilizacyjnego Sztabu Ministerstwa Spraw Wojskowych[9]. 29 maja 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu pułkownika, w artylerii, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich[10]. W lipcu 1920 roku został szefem sztabu 1 Armii, a 15 sierpnia – szefem sztabu Grupy Operacyjnej gen. Kazimierza Raszewskiego, mającej na celu obronę zachodnich województw przed bolszewikami[11].

7 października 1920 roku wyznaczony został na stanowisko szefa sztabu w Dowództwie Okręgu Generalnego „Poznań” w Poznaniu, które w następnym roku zostało przeformowane w Dowództwo Okręgu Korpusu Nr VII[12]. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 28. lokatą w korpusie oficerów artylerii, a jego oddziałem macierzystym był 14 pułk artylerii polowej w Poznaniu[13]. 6 października 1922 roku został wybrany przewodniczącym rady nadzorczej Hurtowni Spółdzielni Żołnierskich Okręgu Korpusu Nr VIII w Poznaniu[14]. Również w pierwszej dekadzie października 1922 roku został odkomenderowany do pełnienia obowiązków dowódcy piechoty dywizyjnej 14 Dywizji Piechoty na czas choroby pułkownika Aleksandra Załęskiego[15]. 7 listopada 1922 roku został mianowany dowódcą 14 Dywizji Piechoty w Poznaniu. Obowiązki miał objąć z dniem 1 stycznia 1923 roku[16]. Dywizją dowodził do maja 1924 roku. W międzyczasie ukończył kurs informacyjny dla wyższych dowódców. Od czerwca 1924 roku do października 1925 roku przebywał we Francji, gdzie studiował w Wyższej Szkole Wojennej (fr. École Supérieure de Guerre) i Centrum Wyszkolenia Piechoty w Wersalu oraz w Centrum Wyszkolenia Artylerii w Metzu. Po powrocie do kraju został II dyrektorem nauk w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. W czasie przewrotu majowego 1926 roku opowiedział się po stronie władz legalnych[17]. 17 marca 1927 roku został mianowany dowódcą 29 Dywizji Piechoty w Grodnie[18]. 1 stycznia 1928 roku Prezydent RP Ignacy Mościcki awansował go na generała brygady ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 roku i 12. lokatą w korpusie generałów[19]. Przyjaźnił się z Władysławem Sikorskim[20]. W poniedziałek 3 sierpnia 1936 roku Prezydent RP mianował go dowódcą Okręgu Korpusu Nr III w Grodnie[21]. Dwa lata później został dowódcą Okręgu Korpusu Nr IX w Brześciu. Stanowisko to zajmował do 8 września 1939 roku[22].

9 września 1939 przystąpił do organizacji oddziałów bojowych z podległych mu ośrodków zapasowych. W korespondencji urzędowej występował w dalszym ciągu jako dowódca Okręgu Korpusu Nr IX. 27 września zarządził reorganizację podległych mu wojsk oraz ustanowił we Włodawie władze cywilno-administracyjne. Od tego dnia występował jako dowódca Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” (SGO).

Pod Jabłoniem i Milanowem pobił wysunięte kolumny oddziałów Armii Czerwonej. 6 października 1939, po czterodniowych walkach z Wehrmachtem pod Kockiem, został zmuszony do kapitulacji z powodu braków w zaopatrzeniu i amunicji. Złożył broń jako ostatni polski generał. Kleeberg pozostał jedynym dowódcą SGO bez porażki – przeciwnik pod Kockiem został pobity. Po bitwie dostał się do niewoli niemieckiej. Przebywał w Oflagu IVB w twierdzy Königstein koło Drezna. W niewoli przebywał półtora roku. Poważnie zachorował na serce[23] i 5 kwietnia 1941 zmarł w szpitalu wojskowym w drezdeńskiej dzielnicy Weisser Hirsch. Został pochowany na cmentarzu w dzielnicy Neustadt.

Pośmiertnie został mianowany generałem dywizji ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1943 roku w korpusie generałów. W 1969 prochy gen. Franciszka Kleeberga przewieziono do kraju i 6 października złożono na cmentarzu Wojennym w Kocku pomiędzy poległymi żołnierzami z dowodzonej przez niego SGO „Polesie”. Jego symboliczny grób znajduje się na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 28 wprost-2-2)[24].

16 kwietnia 1918 roku Franciszek Kleeberg zawarł związek małżeński z Wandą Paszkowską. 19 lipca 1920 roku urodził się im syn Zbigniew Tadeusz.

Ordery i odznaczenia | edytuj kod

austro-węgierskie

Upamiętnienie gen. Franciszka Kleeberga | edytuj kod

W 2007 r. nakręcono film dokumentalny o walkach gen. Kleeberga i Samodzielnej Grupy Operacyjnej Polesie w kampanii wrześniowej pt. Kleeberg odszedł kleeberczycy zostali w reż. Mirosława Gronowskiego[37].

Na jego cześć wzniesiono wiele pomników, a jego nazwiskiem nazwano ulice m.in. w Białymstoku, Bydgoszczy, Szczecinie, Lublinie, Sosnowcu, Krakowie, Żywcu, Częstochowie, Piekarach Śląskich, Siedlcach, Radzyniu Podlaskim, Warszawie[38] i w Nowym Sączu. Imię Generała Franciszka Kleeberga nosi m.in. Szkoła Podstawowa nr 1 Ząbkach pod Warszawą, Szkoła Podstawowa nr 3 we Włodawie (woj. lubelskie) oraz Zespół Szkół Zawodowych nr 1 w Dęblinie.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1909 ↓, s. 842, 924.
  2. Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1914 ↓, s. 759, 832, 1061.
  3. Lista starszeństwa c. i k. Armii 1916 ↓, s. 642, 741.
  4. Lista starszeństwa c. i k. Armii 1918 ↓, s. 88, 1036, 1218.
  5. Mierzwiński 1990 ↓, s. 91.
  6. Piwowarski 1989 ↓, s. 396.
  7. Dz. Rozk. Wojsk. Nr 55 z 20 maja 1919 roku, s. 1734.
  8. Dz. Rozk. Wojsk. Nr 53 z 15 maja 1919 roku, poz. 1652.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 27 marca 1920 roku, s. 227.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 21 z 9 czerwca 1920 roku, s. 399.
  11. Wojciech Zawadzki Pomorze 1920, Bellona 2015, s. 123.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 40 z 20 października 1920 roku, s. 1075.
  13. Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 185.
  14. Hurtownia ↓.
  15. Zmiany ↓.
  16. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 47 z 25 listopada 1922 roku, s. 851.
  17. StanisławS. Haller StanisławS., Wypadki warszawskie od 12 do 15 maja 1926 r., Kraków 1926, s. 23 .
  18. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 17 marca 1927 roku, s. 94.
  19. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 2 stycznia 1928 roku, s. 1.
  20. Włodzimierz Wójcikowski: Śladami ostatniej bitwy gen. Kleeberga. Lublin: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1985, s. 14. ISBN 83-03-01102-2.
  21. „Polska Zbrojna”, nr 212, 4 sierpnia 1936, s. 1 .
  22. Mierzwiński 1990 ↓, s. 92.
  23. Mierzwiński 1990 ↓, s. 96.
  24. Cmentarz Stare Powązki: OLESZKIEWICZOWIE, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2020-01-31] .
  25. Zbigniew Puchalski: Dzieje polskich znaków zaszczytnych. Warszawa: Wyd. Sejmowe, 2000, s. 208–209.
  26. Krzysztof Filipow: Order Virtuti Militari 1972–1945. Warszawa: Bellona, 1990, s. 141.
  27. Dekoracja Orderem „Virtuti Militari”. „Gazeta Lwowska”. Nr 87, s. 4, 17 kwietnia 1921. 
  28. a b c d e f g h Czy wiesz kto to jest?. Stanisław Łoza (red.). Wyd. II popr.. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 340.
  29. M.P. z 2010 r. nr 28, poz. 304.
  30. List z okazji 70. rocznicy bitwy pod Kockiem. prezydent.pl, 4 października 2009. [dostęp 2012-05-12].
  31. M.P. z 1937 r. nr 260, poz. 410.
  32. Odznaczenia w dniu Święta Niepodległości. „Gazeta Lwowska”, s. 3, 13 listopada 1937. 
  33. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 25.
  34. M.P. z 1937 r. nr 64, poz. 96.
  35. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1717 z 28 maja 1921 r., „Dziennik Personalny”, nr 29, poz. 1208, 1921 .
  36. a b Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1914 ↓, s. 1061.
  37. Kleeberg odszedł Kleberczycy zostali w bazie filmpolski.pl
  38. Uchwała nr 28 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 24 listopada 1961 r. w sprawie nadania nazw ulicom, „Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, Warszawa, dnia 20 grudnia 1961 r., nr 22, poz. 96, s. 3.

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Franciszek Kleeberg" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy