Goguryeo


Na mapach: 41°02′24″N 126°40′12″E/41,040000 126,670000

Goguryeo w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Goguryeo, także Koguryŏ (37 p.n.e.668) – dawne państwo koreańskie, obejmujące terytoria dzisiejszej Mandżurii i północnej części Półwyspu Koreańskiego. Razem z Baekje i Silla tworzyło Trzy Królestwa Korei.

Dzisiejsza nazwa „Korea” wywodzi się od nazwy średniowiecznego królestwa Goryeo/Koryŏ, które z kolei jest skróconą formą „Goguryeo”.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Powstanie Goguryeo (37 p.n.e.) | edytuj kod

Według kronik koreańskich Samguk Sagi i Samguk Yusa, Jumong (pośmiertnie nazwany Dongmyeong) założył królestwo w 37 roku p.n.e. wokół dzisiejszej granicy pomiędzy Chinami a Koreą Północną. Jumong wywodził się z północnego Buyeo, lecz musiał stamtąd uciekać w obawie przed prześladowaniami przez rodzinę królewską. Po dotarciu w rejony rzeki Yalu Jiang założył własne państwo, które nazwał Goguryeo.

Do największego rozkwitu królestwa doszło za panowania Gwanggaeto Wielkiego i jego syna Jangsu. Podczas tego okresu Goguryeo zajmowało trzy czwarte powierzchni Półwyspu Koreańskiego i większą częścią Mandżurii. Swój protektorat roztoczyli także nad pozostałymi państwami koreańskimi, Baekje i Sillą.

Około roku 600, chińska dynastia Sui rozpoczęła kosztowną kampanię wojskową i czterokrotnie zaatakowała Goguryeo. Wszystkie te ataki zostały odparte. Koszty kampanii okazały się na tyle wysokie, że spowodowały upadek dynastii Sui.

W 668 roku w wyniku paktu pomiędzy królestwem Silla a chińskim cesarzem Gaozongiem (649-683), Goguryeo upadło. Południowa część przypadła w udziale królestwu Silla, reszta królestwu Balhae.

Balhae, założone w 698 roku, w trakcie negocjacji z Japonią uważało się za spadkobiercę Goguryeo. Podobnie zresztą jak T'aebong, początkowo zwane Hu-Goguryeo, oraz Goryeo, którego nazwa pochodziła od Goguryeo.

Kultura | edytuj kod

W Korei Północnej znaleziono ruiny zamków, pałaców i wiele artefaktów z okresu trwania królestwa, włączając w to malunki w grobowcach Goguryeo. Część ruin znajduje się w Mandżurii, na przykład Onyeosan w pobliżu Ji’an (集安) w północno-wschodnich Chinach, uważane za pierwsze miasto w królestwie. Niektóre kulturowe artefakty nadal pozostają obecne w kulturze Korei, jak na przykład ondol, unikatowy system ogrzewania podłóg z Goguryeo. Zmodernizowana jego wersja znajduje się w każdym koreańskim domu.

Korea w Epoce Trzech Królestw. Goguryeo zaznaczone na niebiesko.

Język | edytuj kod

Poza kilkoma słowami język Goguryeo jest obecnie nieznany. Na podstawie tych kilku słów określa się, że był on podobny do języka królestwa Silla i języków tungusko-mandżurskich. Większość koreańskich lingwistów zauważa, że język ten był blisko spokrewniony z językami ałtajskimi. Chińskie zapiski sugerują, że języki Goguryeo, Buyeo, Wschodniego Okjeo i Starego Joseon (Go-Joseon) były podobne a Goguryeo różniło się znacznie od języka Malgal (Mohe) także należącego do grupy języków tungusko-mandżurskich. Zauważono także podobieństwo do starojapońskiego. Niektóre słowa pochodzące z języka królestwa znaleziono także w starokoreańskim (wczesny wiek X – późny wiek XIV), ale wiele z nich zostało zastąpionych przez słownictwo pochodzące z królestwa Silla. Niektórzy lingwiści proponują aby utworzyć rodzinę języków Fuyu, włączając do niej Fuyu, Goguryeo, wyższych klas Baekje oraz starojapoński. Zwolennicy języków ałtajskich, często klasyfikują ten język w tej grupie.

Władcy Goguryeo | edytuj kod

Poniższe tabele przedstawiają nazwy władców Goguryeo wraz z ich zapisem koreańskim, znakami chińskimi i odczytaniem pinyin.

Legendarna linia | edytuj kod

Uwaga: Powyższe nazwy oraz daty władania określone są na podstawie Samguk Sagi. Wei shu (Historia dynastii Wei) przedstawia nazwy: 朱蒙 Zhūméng, 閭達 Lǘdá, 始閭諧 Shǐlǘxié, 如栗 Rúlí oraz 莫來 Mòlái. Legendarna linia została pierwszy raz zapisana, z kilkoma różnicami, w V wieku, kiedy król Jangsu zbudował pomnik dla swego ojca a Goguryeo nawiązało kontakty z Północnym Wei. Napisy na pomniku dają przedstawiają imiona: 鄒牟 Chumo, 儒留 Yuryu oraz 大朱留 Daejuryu. Powiązania między tymi nazwami nie są jasne.

Linia Wielkiego Króla | edytuj kod

Linia Hwando-Guknae | edytuj kod

Linia pjongjańska | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Goguryeo" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy