Hamburg


Na mapach: 53°33′N 10°00′E/53,550000 10,000000

Hamburg w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Hamburg (pełna nazwa: Freie und Hansestadt HamburgWolne i Hanzeatyckie Miasto Hamburg[2]; dolnoniem. Hamborg [ˈhaˑmbɔ:χ]) – miasto w północnych Niemczech na prawach kraju związkowego niedaleko ujścia Łaby do Morza Północnego. Wolne miasto i zarazem niemiecki kraj związkowy o pow. 755 km², ludność 1,83 mln – drugie po Berlinie. Największy port morski kraju (ok. 140 mln ton przeładunku[3]), wielki ośrodek przemysłowy (statki, elektrotechnika, przetwórstwo ropy, przemysł spożywczy) i finansowy. W 2011 roku miasto to otrzymało tytuł Europejskiej Stolicy Czystości[4][5].

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Kraj związkowy Hamburg graniczy z Dolną Saksonią na południu oraz Szlezwikiem-Holsztynem na północy. Otaczającymi dużymi miastami (min. 400 tys. mieszkańców) są:

Historia | edytuj kod

 Osobny artykuł: Kalendarium historii Hamburga.

Pierwsza osada i średniowieczne miasto | edytuj kod

Pierwsza osada na terenie dzisiejszego Hamburga pochodzi z IV wieku p.n.e. Od IV do VI w. n.e. tereny te zostały zasiedlane przez Sasów. W 810 cesarz Karol Wielki wybudował kościół, żeby nawracać pogańskich dotąd Sasów. Dla obrony tego kościoła został zbudowany gród warowny, który nazwano w 858 Hammaburg[6] W 845 roku miasto zdobyli i spalili Duńczycy[7]. W 983 Hamburg został zdobyty i spalony przez Obodrytów pod wodzą Mściwoja.

Hamburg ok. 1150 (rekonstrukcja XIX-wieczna)

W XII wieku Łaba zdobywała coraz to większe znaczenie. Handel w regionie północnoeuropejskim szybko się rozwijał, w roku 1189 z rąk cesarza Fryderyka I Barbarossy Hamburg uzyskał przywilej pobierania ceł nad Łabą i wtedy właśnie zdobył status Wolnego Miasta Rzeszy (niem. Kaiserlich freye Reichsstadt). W latach 1201–1227 Hamburg znajdował się we władaniu Danii.

W średniowieczu Hamburg stał się najważniejszym portem hanzeatyckim na Morzu Północnym i służył jako punkt przeładunkowy rozmaitych towarów, m.in. futer, zboża, sukna, śledzi i drewna. Jednak najbardziej popularnym towarem eksportowym Hamburga było piwo.

Od 1356 corocznie w mieście jest organizowana uczta z okazji dnia św. Macieja – 24 lutego. W średniowieczu dzień ten był uznawany za początek wiosny, a więc okazję do świętowania. W Hamburgu podejmowano wtedy ważne decyzje polityczne, m.in. wybierano burmistrza. Mieszkańcy Hamburga chwalą się, że to najstarsza regularnie wydawana uczta na świecie[8].

Nowożytne wolne miasto | edytuj kod

Hamburg ok. 1660

Rozwój miasta przyspieszył tempa w 1558 roku, po otwarciu giełdy hamburskiej będącą pierwszą taką placówką w krajach niemieckojęzycznych. Podczas okresu reformacji życie ewangelików skupiało się w kościele Bugenhagena, proces reformacji przebiegał w Hamburgu bardzo spokojnie, w XVII wieku większość mieszkańców stanowią ewangelicy, do których należało większość kościołów. W 1619 Hamburg był największym miastem na ziemiach niemieckich.

W roku 1678 rozpoczęła działanie opera będąca jedną z pierwszych w Europie. Kulturalny rozkwit miasta nastąpił jednak dopiero w XVIII wieku między innymi za sprawą założenia Hamburskiego Teatru Narodowego (1767).

Ciemnym okresem w historii miasta stała się epidemia dżumy przetaczająca się przez Europę w 1713 która to również dotknęła Hamburg. W 1762 miasto zdobyli Duńczycy.

XIX–XX wiek: Francja, wolne miasto i Niemcy | edytuj kod

Pałac Potockich (niezachowany)

W 1806 miasto zdobyły oddziały napoleońskie. W 1811 Hamburg formalnie włączono do Francji i wyznaczono na stolicę departamentu Bouches-de-l'Elbe. Wydarzenia te z jednej strony przyczyniły się do przeobrażeń demokratycznych, z drugiej zaś strony tymczasowo zahamowały rozwój miasta. W 1814 Francuzi opuścili Hamburg, który ponownie został wolnym miastem. Do roku 1842 miasto pozostawało w granicach wyznaczonych jeszcze w średniowieczu. Po wielkim pożarze, który strawił jedną trzecią miasta, a większa część ludności straciła dach nad głową, nastąpiła szybka odbudowa miasta oparta o nowoczesne rozwiązania urbanistyczne i architektoniczne. Około roku 1850 Hamburg liczył już 50 000 mieszkańców. W 1860, wraz z postępującą industrializacją, rozpoczął się proces wchłaniania okolicznych miejscowości przez rozrastające się miasto. W 1871 miasto zostało częścią Niemiec.

Hamburg ok. 1900

W roku 1877 założono w Hamburgu jedną z najsławniejszych stoczni świata – Blohm & Voss AG, która istnieje do dziś. W tym znakomitym zakładzie zbudowano m.in. pełnorejowiec „Prinzess Eitel Friedrich” (nr stoczniowy 202, drugi z trzech pierwszych żaglowców świata, przeznaczonych wyłącznie do celów szkoleniowych – wod. 1909, od 1930 roku pod banderą polską jako „Dar Pomorza”), serię pięciu żaglowców szkolnych dla dwóch flot wojennych – w tym obydwa „Gorch Focki” (jeden z 1933, drugi z 1958 roku); ponadto u Blohma i Vossa powstał też statek „Wilhelm Gustloff” (wycieczkowiec KdF, wod. 1937, zat. 1945) i pancernik „Bismarck” (wod. 14 lutego 1939 roku, zat. w maju 1941). Od Blohma i Vossa pochodziła słynna „Europa” z 1930 roku, która po wojnie godnie zastąpiła pod francuską banderą i nazwą „Liberte” (Wolność) utraconą przez Francuzów w lutym 1942 roku „Normandie”. Również od Blohma i Vossa pochodził sławny trójkominowy „Vaterland” HAPAGu, późniejszy amerykański „Leviathan” (bohater 6-tomowej monografii dr F. O. Braynarda).

Hamburg, dzięki rozwojowi żeglugi morskiej i handlu z krajami Zachodu w drugiej połowie XIX wieku, znacznie rozbudował port i magazyny portowe. Największą dzielnicą portową była Speicherstadt zbudowana w latach 1881–1888. W następnych dziesięcioleciach port rozbudowano również na drugim brzegu Łaby. Założenie portu wolnocłowego w roku 1888 uczyniło Hamburg jednym z największych składów kawy, kakao, przypraw oraz dywanów. Budowa Kanału Kilońskiego w roku 1895 zwiększyła jeszcze bardziej atrakcyjność portu, jako że od tej pory zapewnione było bezpośrednie i szybkie połączenie z obszarem Morza Bałtyckiego.

Odtwórz plik multimedialny Nagranie armii amerykańskiej podczas bombardowania Hamburga

Od roku 1900 Hamburg zaczął nabierać wielkomiejskiego charakteru. Wówczas to miasto przekracza milion mieszkańców. W roku 1937 specjalne ustawy wyznaczyły granice aglomeracji hamburskiej, które obowiązują do dnia dzisiejszego.

Okres II wojny światowej był najtragiczniejszym wydarzeniem w dziejach Hamburga. Miasto szczególnie ucierpiało w 1943 roku w czasie bombardowań alianckich (operacja Gomora) będących reakcją na niemiecką agresję. Wtedy to większa część zabudowy została zniszczona, zginęły dziesiątki tysięcy ludzi. 1 maja 1945 garnizon Hamburga poddał się Brytyjczykom, bez obrony miasta[9].

W roku 1962 Wielka Powódź, która zalała wielkie obszary północnych Niemiec, dotknęła także Hamburg.

Od 1995 w Hamburgu ma siedzibę Międzynarodowy Trybunał Prawa Morza.

Architektura | edytuj kod

Kościół św. Michała

Stare zabytkowe miasto – w większości zniszczone w wyniku alianckiego nalotu dywanowego 27 lipca 1943 (ponad 40 tysięcy ofiar) – otoczone jest nowoczesnymi osiedlami wkomponowanymi w obszary leśne. Historyczne centrum Hamburga znajduje się między dworcem głównym a placem Gänsemarkt Ulica Jungfernstieg nad rzeką Alster pozostaje ulicą handlową i promenadą Hamburga. Obraz miasta kształtowany jest przez wieże głównych kościołów: św. Katarzyny, św. Piotra, św. Jakuba, św. Mikołaja i św. Michała. Ten ostatni jest cennym zabytkiem barokowej architektury sakralnej w północnych Niemczech. Historia kościoła św. Piotra. położonego przy dzisiejszym deptaku handlowym Mönckebergstraße sięga XII wieku; po wielkim pożarze Hamburga w roku 1842, kiedy to budowlę strawił ogień, kościół odbudowano. Kościół św. Mikołaja przy placu Hopfenmarkt został mocno zniszczony podczas II wojny światowej. Ruiny jego wieży pozostawiono jako pomnik.

Sięgające XVII wieku domy Krameramtswohnungen wyróżniają się swą północnoniemiecką architekturą. W jednym z nich znajduje się Muzeum Historii Hamburga (Museum für Hamburgische Geschichte). Budynek Giełdy Hamburskiej jest najstarszym budynkiem tego typu na ziemiach niemieckich; połączony jest tylną częścią z ratuszem. Monumentalny ratusz otwarty w 1897 roku został zbudowany w miejscu starego, który spłonął w 1842 roku. Ratusz wyróżnia się bogato zdobioną fasadą, wzdłuż której ustawiono w sumie 20 posągów cesarzy. Ponad bramą główną napisane jest po łacinie: „LIBERTATEM QUAM PEPERERE MAIORES DIGNE STUDEAT SERVARE POSTERITAS” – „Wolność, którą zdobyli przodkowie, niech godnie starają się zachować potomni”.

Podział administracyjny | edytuj kod

Podział administracyjny Hamburga

Hamburg podzielony jest obecnie na siedem okręgów administracyjnych (Bezirk).

Demografia | edytuj kod

W grudniu roku 2006 żyło w Hamburgu 469 051 ludzi obcego pochodzenia (tj. 26,8 procent mieszkańców)[11]. Według oficjalnych danych z 2010 roku, 20 635 mieszkańców Hamburga to Polacy[12]. Szacuje się, że w Hamburgu mieszka 110 000 osób polskiego pochodzenia[13]. Liczba obcokrajowców w mieście w grudniu 2012 wynosiła ok. 530 000.

Gospodarka | edytuj kod

Port w Hamburgu

Port w Hamburgu jest ważnym centrum handlu z krajami Europy Wschodniej i Północnej.

Wśród portów obsługujących kontenerowce zajmuje drugie miejsce w Europie i siódme na świecie. Położony jest ok. 120 km od linii morza, a mimo to może przyjąć największe kontenerowce świata.

Śródlądowe położenie, a także bogate możliwości kontynuowania transportu drogą kolejową, wodną i autostradami, decydują o stopniu używalności tego portu. Sam tylko obrót z krajami Morza Bałtyckiego stanowi 25%.

W Hamburgu, będącym metropolią handlową i komunikacyjną, ma swoją siedzibę 100 konsulatów (kwiecień 2010). Spośród tylko azjatyckich przedsiębiorstw aż 460 ma w Hamburgu swoją centralę europejską, bądź swój oddział. Wraz z rozwijającym się centrum handlowym miasta powstaje nad samą Łabą nowoczesna dzielnica handlowo-przemysłowa HafenCity.

Hamburg będąc także siedzibą wysoko wyspecjalizowanego przemysłu jest w czołówce ośrodków rozwoju medycyny i biotechnologii. To również światowe centrum przemysłu lotniczego. Właśnie tutaj powstaje wiele podzespołów wielkiego Airbusa A380.

Transport | edytuj kod

Dworzec główny

Hamburg jest jednym z największych węzłów transportowych w Niemczech. Miasto posiada dostęp do czterech autostrad, ponadto jest największym węzłem kolejowym w północnych Niemczech. Największym dworcem kolejowym jest Hamburg Hauptbahnhof. W mieście znajduje się również Centralny Dworzec Autobusowy. Oprócz tego przez Hamburg wiodą trasy prowadzące w głąb Skandynawii.

Publiczny transport zbiorowy organizowany jest przez związek komunikacyjny Hamburger Verkehrsverbund. Metro w Hamburgu składa się z czterech linii, S-Bahn w Hamburgu posiada sześć linii, na których znajduje się 67 stacji.

W Hamburgu znajduje się międzynarodowy port lotniczy, położony około 8 km na północny zachód od centrum miasta.

Kultura | edytuj kod

Opera w Hamburgu Arkady nad Binnenalster

Tradycje kulturalne tego hanzeatyckiego miasta sięgają średniowiecza. Ogromny wpływ na historię kultury wywarli tacy poeci jak Friedrich Klopstock, Gotthold Lessing i Heinrich Heine oraz sławni na całym świecie kompozytorzy, a wśród nich Händel, który działał w pierwszej położonej poza Włochami publicznej operze[14]. Z Hamburga wywodził się Johannes Brahms. Gustaf Gründgens swoją legendarną inscenizacją „Fausta” Goethego tworzył tu historię teatru, a grupa The Beatles w Star-Clubie świętowała swój przełom.

Hamburskie sceny teatralne oferują rozmaite sztuki artystyczne, począwszy od teatru improwizowanego, aż do baletu Johna Neumeiera. Oprócz trzech teatrów narodowych, w tym założonej w 1678 r. Oper am Gänsemarkt, Teatru Niemieckiego (Deutsches Schauspielhaus) i Teatru Thalia (Thalia Theater), ponad 50 muzeów oraz w sumie 313 scen teatralnych i muzycznych oraz mnogość kabaretów przyciąga dużą liczbę publiczności. Hamburg jest po Nowym Jorku i Londynie trzecim co do wielkości miastem musicalowym na świecie.

Media | edytuj kod

Hamburg jest miastem mediów. W mieście tym jest między innymi wydawany Der Spiegel, Stern i Die Zeit. Siedzibę mają w Hamburgu liczne wydawnictwa: Gruner + Jahr, Axel Springer SE, Bauer Media, Hubert Burda Media, Jahreszeiten Verlag oraz Hoffmann & Campe Verlag.

Poza tym mieści się tutaj największa niemiecka agencja prasowa Deutsche Presse-Agentur dpa. Redakcja ARD produkuje codzienne wiadomości telewizyjne Tagesschau, Tagesthemen i Nachtmagazin. Główną siedzibę ma w Hamburgu również pierwsza stacja telewizyjna Norddeutscher Rundfunk. Znajduje się tutaj również RTL – regionalna telewizja komercyjna z główną siedzibą w Kolonii oraz Sat.1 i ZDF – studia regionalne.

Hamburg słynie również z renomowanych agencji reklamowych w Europie, takich jak: Scholz & Friends, Springer & Jacoby, Jung von Matt, TBWA, Kolle Rebbe, Zum Goldenen Hirschen, Grabarz & Partner oraz agencji kreatywnych, m.in.: Peter Schmidt Group, Faktor Design i Landor Associates.

Oświata i nauka | edytuj kod

Polityka | edytuj kod

Ratusz w Hamburgu  Osobny artykuł: Burmistrzowie Hamburga.

Hamburg jest siedzibą 100 konsulatów (kwiecień 2010) i zajmuje w tym drugie miejsce na świecie (po Hongkongu). Miasto przez pięćdziesiąt lat po wojnie było rządzone przez lewicę. Od 2010 roku do 2011 na czele rządu stał Christoph Ahlhaus (CDU). Obecnie od 7 marca 2011 burmistrzem miasta jest Olaf Scholz z SPD.

Parki i tereny rekreacyjne | edytuj kod

Zespół parkowy Planten un Blomen znajduje się w centrum Hamburga niedaleko starych wałów obronnych jest obfitującym w tereny zielone terenem rekreacyjnym z ogrodem botanicznym, palmiarnią i największym ogrodem japońskim w Europie[21]. Znajduje się tam jezioro parkowe, gdzie zainstalowano fontannę. Od maja do września odbywają się tu w ciągu dnia festiwal Wasserspiele, a wieczorami koncerty wodno-świetlne (niem. farbige Wasserlichtkonzerte).

Park miejski jest popularnym terenem rekreacyjnym mieszkańców Hamburga z bogatą infrastrukturą wypoczynkową (m.in. rowery wodne, łodzie wiosłowe). W lecie na scenie na wolnym powietrzu odbywa się wiele koncertów z udziałem artystów z całego świata. Znajduje się tu jedno z najstarszych planetariów na świecie. Dziś hamburskie planetarium wyposażone jest w nowoczesne projektory, odbywają się tu regularnie pokazy nieba, symulacje, jak i przedstawienia teatralne i muzyczne.

Cmentarz Ohlsdorf o powierzchni 405 hektarów jest po Chicago drugim co do wielkości cmentarzem na świecie[22]. Znajduje się tu około 17 km alei i ścieżek spacerowych prowadzących pośród licznych stawów i starych drzewostanów.

Ogród zoologiczny Hagenbecka znajdują się tu liczne okazy małp, tygrysów i innych zwierząt. Zwierzęta posiadają przestronne wybiegi, naśladujące naturalne warunki życiowe. Popularnością cieszy się otwarty wybieg dla słoni.

W Hamburgu znajduje się Miniatur Wunderland. Jest to największa makieta modelarstwa kolejowego świata[23].

Sport | edytuj kod

Barclaycard Arena
Imprezy sportowe

Polonica | edytuj kod

Polska Kwatera Wojenna na cmentarzu Ohlsdorf

Osoby | edytuj kod

Honorowi obywatele miasta | edytuj kod

Współpraca | edytuj kod

Miejscowości partnerskie:

Galeria | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Monatszahlen - Bevölkerung (niem.). [dostęp 2019-07-04].
  2. Protokół 46. posiedzenia Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
  3. Frank Binder: Massengut verhindert noch höheres Minus · Seegüterumschlag des Hamburger Hafens um 5,4 Prozent gesunken · 9,3 Prozent weniger Container abgefertigt. W: Täglicher Hafenbericht. 11. Februar 2016, S. 1.
  4. Europejskie stolice roku 2011 (pol.). UniaEuropejska.org, 3 stycznia 2011. [dostęp 2011-02-11].
  5. Hamburski „pociąg pomysłów” (pol.). UniaEuropejska.org, 10 lutego 2011. [dostęp 2011-02-11].
  6. Z dlniem. słowa hamme oznaczające „wysunięty nad wodą cypel lądu”, co zgadza się z topografią miasta.
  7. Aron J. Guriewicz: Wyprawy wikingów. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1969, s. 102.
  8. Tusk i Merkel spotkają się wieczorem w Hamburgu. W: Aktualności [on-line]. Polska – Internetowe wydanie dziennika ogólnopolskiego, 2009-02-27. [dostęp 2009-02-28].
  9. Michał Fiszer, Jerzy Gruszczyński. Brytyjska 21. Grupa Armii w walkach na froncie zachodnim w 1945 r., „Wojsko i Technika – Historia” nr 3/2017, s. 30.
  10. 31 grudnia 2011.
  11. Hamburger Abendblatt.
  12. a I 4 – j/10 H.
  13. PolskiNetwork.org – Liczebność polskiej diaspory.
  14. George J. Buelow: A History of Baroque Music. Indiana university Press, 2004, s. 561. ISBN 0-253-34365-8.
  15. Universität Hamburg Strona oficjalna uniwersytetu.
  16. Technische Universität Hamburg-Harburg.
  17. Hochschule: HFMT.
  18. Wyższa Szkoła Nauk Stosowanych.
  19. hwp-hamburg.de.
  20. [1].
  21. http://www.hamburg-tourism.de/pl/hamburg-tourism/co-warto-zobaczyc/ogrody-zoologiczne-parki/ największy ogród japoński w Europie.
  22. http://www.friedhof-hamburg.de/ohlsdorf/ Dane ze strony oficjalnej cmentarza w Hamburgu.
  23. [2]/.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (kraj związkowy Niemiec):
Na podstawie artykułu: "Hamburg" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy