Hanna Januszewska


Hanna Januszewska w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Grób Hanny Januszewskiej-Moszyńskiej na Cmentarzu Powązkowskim

Hanna Januszewska-Moszyńska (ur. 20 kwietnia 1905 w Warszawie, zm. 18 lipca 1980 tamże) – polska prozaiczka, poetka, tłumaczka, autorka sztuk teatralnych i słuchowisk.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Ukończyła studia na wydziale polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, zadebiutowała tomikiem wierszy dla dorosłych zatytułowanym „Poezje”. Od 1932 roku publikowała wiersze dla dzieci.

Podczas II wojny światowej brała udział w tajnym nauczaniu i pracowała w konspiracyjnych wydawnictwach. Po zakończeniu działań wojennych zamieszkała w Łodzi, gdzie objęła funkcję redaktora w tamtejszym oddziale Polskiego Radia, w 1949 roku powróciła do Warszawy. Wtedy też zwyciężyła w ogłoszonym przez Ministerstwo Kultury i Sztuki konkursie na literackie opracowanie baśni ludowych[1].

Jej twórczość obejmowała wiersze, bajki, baśnie, słuchowiska radiowe, sztuki teatralne, opowiadania i powieści fantastyczne, których kanwą często były piosenki i bajki zaczerpnięte z polskiego folkloru oraz wydarzenia historyczne. Współpracowała z czasopismami skierowanymi do najmłodszych czytelników „Płomyczek”, „Płomyk” (z którymi była związana już przed 1939), „Miś” i „Świerszczyk”. Jej utwory zostały przetłumaczone na języki obce.

Utwory Januszewskiej były wielokrotnie wznawiane, a w kolejnych wydaniach Januszewska często wprowadzała daleko idące zmiany[2].

Poza twórczością własną pisarka była tłumaczką oraz dokonywała adaptacji i opracowań dzieł innych autorów m.in. Marii Konopnickiej, Charles'a Perraulta i Hansa Christiana Andersena.

W uznaniu wartości pedagogicznych Hannę Januszewską odznaczano i nominowano do nagród państwowych (nagroda Prezesa Rady Ministrów, nagroda Premio Europeo). Książka Bajki o czterech wiatrach jest wpisana na Listę Honorową im. H.Ch. Andersena[3].

Odznaczona m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1955)[4] i Medalem 10-lecia Polski Ludowej (1955)[5].

Na wniosek polskich dzieci została Kawalerem Orderu Uśmiechu. W 1980 otrzymała nagrodę państwową I stopnia.

Spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 177, rząd 5, grób 14-15)[6].

Twórczość | edytuj kod

Wiersze dla dorosłych | edytuj kod

  • Poezje (1924)
  • Dom na wyspie (1930)
  • Exodus (1933)

Wiersze i opowiadania dla dzieci | edytuj kod

  • Ele-mele Dudki (1932)
  • Jawor, jawor (1932)
  • Z góry na Mazury. Bajki mazowieckie (1932)
  • O kocie, co faję kurzył (1933)
  • O chłopcu drewnianym (1938)
  • Baśń o wędrującej Pyzie
    • Jak polska Pyyza wędrowała (1938, wyd. zmienione 1951)
    • Idzie Pyza borem, lasem... (1939)
    • Pyza na Starym Mieście (1948)
    • Pyza na polskich dróżkach (1955)
  • Siwa gąska, siwa (1939)
  • O polskim Chrobotku (1939)
  • Było i będzie (współaut. Janina Porazińska, Ewa Szelburg-Zarembina, 1945)
  • O dobrym Strachu (1945)
  • Kowal spod Racławic (1946)
  • Ni-to, ni-sio (1947)
  • O Flisaku i Przydróżce. Bajka wiślana (1950)
  • Złota legenda warszawska (1950)
  • Zwycięskie kielnie (1950)
  • Trzy razy cztery (1953)
  • Wiórki (1953)
  • O smoku wawelskim (1954)
  • Hafciarka jesienna (1956)
  • Wróżka (1957)
  • O przepióreczce (1958)
  • O krakowskim kocie (1959)
  • Srebrna kózka (1961)
  • O grubym Franusiu i o dyliżansie (1961)
  • Farfurowa bajka (1961)
  • Światła (1962)
  • Pirlim-pem (1965; zmienione wydanie Świateł)
  • Wilanowska bajka (1964)
  • Zaczarowany krawiec (1967)
  • Grajmy (1970)
  • Kucharka Chrobrego (1972)
  • Lwy (1974)
  • Mój dom – moja ojczyzna (1981)
  • Złoty koszyczek. Bajka wiosenna (1974)
  • Walc panny Ludwiki (1981)

Baśnie prozą | edytuj kod

  • Baśnie polskie (1952; zawiera: O Bartku doktorze, Synowie z gwiazdą w skroni, O córce kupca i o potworze, Żelazne trzewiczki, Michałkowicka opowieść, Baśń żołnierska)
  • O Bartku doktorze i inne baśnie (1955; uzupełnia jej wcześniejsze Baśnie polskie o: Złota jabłoń, Nietykałek, Licho na topoli, Pieśń)
  • Złota jabłoń (1956; wznowienie O Bartku doktorze i innych baśni)
  • Bajki (1975)
  • Bajki o czterech wiatrach (1978)

Powieści | edytuj kod

  • Broszka van der Manów (1936)
  • Rękopis pani Fabulickiej (1958)
  • Trik-trak (1961)
  • Sześć grubych ryb (1966)
  • Ambaje (1967)
  • Mania Lazurek (1968; na podstawie książki powstał film fabularny Zaczarowane podwórko)
  • Przez pawie oczko (1969)
  • Proszę wycieczki (1971)
  • Pierścionek pani Izabeli (1972)
  • Bryg „Zuzanna” (1973)
  • Tut-tut (1981)
  • Słońce wschodzi (1982)

Twórczość dramaturgiczna | edytuj kod

  • Nawojka. Opowieść sceniczna w 4 aktach z epilogiem (1952)
  • Magazyn Małgorzaty Charette. Sztuka w 3 aktach dla młodzieży i dorosłych (1955)
  • Żart olszowiecki. Baśń sceniczna (1957)
  • Smocza awantura (1960)
  • Teatr malowany przedstawia żart sceniczny... pt. Kogut (1961)
  • Czerwona czapeczka: bajka dla teatru lalek oparta na ludowym wątku szwedzkim (1979)

Wybrane przekłady i adaptacje | edytuj kod

Cykl o Pyzie | edytuj kod

Pyza zwiedzała dwie różne Polski – przedwojenną (Lwów, Wilno i Grodno) oraz socjalistyczną (Nowa Huta). W PRL przedwojennych przygód Pyzy nie wznowiono. Na podstawie utworów powstał serial animowany Wędrówki Pyzy. Autorem ilustracji i scenografem serialu był Adam Kilian.

Przypisy | edytuj kod

  1. MagdalenaM. Budnik MagdalenaM., Eliminacja wątków religijnych w polskich baśniach ludowych w latach 50. XX w. na przykładzie twórczości Hanny Januszewskiej, „Język-Szkoła-Religia”, 8/2, 2013, s. 110-123 .
  2. Skrobiszewska 1987 ↓, s. 116-131.
  3. Skrobiszewska 1987 ↓, s. 166.
  4. 11 lipca 1955 „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki” (M.P. z 1955 r. nr 91, poz. 1144)
  5. 15 stycznia 1955 (M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400, s. 1631).
  6. Cmentarz Stare Powązki: HUSSOWIE, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2019-11-06] .

Bibliografia | edytuj kod

  • Halina Skrobiszewska: O Hannie Januszewskiej. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1987. ISBN 83-10-09161-3.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Hanna Januszewska" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy