Helena Glińska


Helena Glińska w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Helena Wasyliewna Glińska (ros. Елена Васильевна Глинская) (ur. ok. 1506, zm. 13 kwietnia 1538 w Moskwie[1]) – wielka księżna moskiewska jako druga żona Wasyla III w latach 1526-1533, regentka Wielkiego Księstwa Moskiewskiego od 1533 r. w czasie małoletności jej syna Iwana IV Groźnego.

Spis treści

Pochodzenie | edytuj kod

Helena była córką Wasyla Lwowicza Glińskiego i Any Jakšić. Ze strony ojca pochodziła z tatarsko-ruskiego rodu kniaziów Glińskich herbu własnego. Była bratanicą Michała Glińskiego, który przez kilka lat był więziony w ruskim więzieniu za próbę przekazania Smoleńska Litwinom[2]. Jej dziadkiem macierzystym był serbski wojewoda.

Wielka księżna moskiewska | edytuj kod

Pod koniec 1525 r. wielki książę moskiewski Wasyl III rozkazał zamknąć swą żonę Sołomonię w klasztorze[2]. Po ponad 20 latach małżeństwa nie doczekał się żadnego potomka, chociaż Sołomonia już jako mniszka Zofia w klasztorze urodziła syna, Gieorgija[2]. Biologicznym ojcem Gieorgija najprawdopodobniej nie był wielki książę, o którym mówiono, że jest bezpłodny[2].

Wasyl III nie zważając na protesty Cerkwi rozpoczął poszukiwania nowej małżonki w całej Europie[3]. Jego wybór padł na Helenę i już w styczniu 1526 r. odbył się ich ślub[3]. Na wieść o drugim małżeństwie wielkiego księcia patriarcha jerozolimski zagroził Moskwie "rzeką krwi, upadkiem głów wielmożów i płonącymi miastami".[3]

Przez trzy lata małżeństwa Helena nie zaszła w ciążę, w następstwie czego ponownie pojawiły się pogłoski o tym, iż Wasyl nie może mieć dzieci[3].

25 sierpnia 1530 r. urodził się Iwan, upragniony dziedzic tronu[3]. Krótko po narodzinach Iwana zaczęto plotkować, że jego ojcem jest Iwan Fiodorowicz Owczina Tielepnew Oblenski[4]. Mamką dziecka została siostra domniemanego kochanka Heleny, Agrafiena Czeladina[4]. Dwa lata później na świat przyszedł Jurij, który był głuchoniemy[4].

W 1533 r. 54-letni Wasyl spadł z konia. Przeczuwając rychłą śmierć, zażądał od dostojników państwowych złożenia przysięgi na wierność Iwanowi, uczynił Helenę regentką i powołał radę bojarską, która miała jej pomóc w sprawowaniu rządów aż do osiągnięcia przez Iwana pełnoletności[4].

Regentka | edytuj kod

Wasyl III zmarł 4 grudnia 1533 r. Iwana oficjalnie ogłoszono Iwanem IV, lecz faktyczna władza spoczywała w rękach Heleny, której faworytem był Iwan Tielepnew.

W czasie swojej regencji musiała stawić czoło opozycji bojarów pod wodzą książąt Jurija Dmitrowskiego i Andrieja Starickiego – braci zmarłego Wasyla III. Andriej pozornie uznał swego bratanka za wielkiego księcia, jednak w rzeczywistości szykował atak na Helenę. W 1537 r. zmarł w więzieniu w tajemniczych okolicznościach[5].

Z jej inicjatywy wzniesiono mury obronne dookoła Kremla jako zabezpieczenie przed najazdami z zewnątrz[5].

W 1534 roku wybuchła kolejna wojna z Litwą. Glińska związała się z obozem Daniela metropolity Moskwy. W 1535 roku przeprowadziła reformę finansów, wprowadzając jednolitą stopę monetarną. W 1536 roku podpisała zawieszenie broni z Litwą.

Coraz większe wpływy zyskiwał Iwan Tielepnew, czemu sprzeciwiała się rodzina regentki. Wybuchł konflikt, w wyniku którego zginęli członkowie obu rodów. Wuj Heleny, Michał Gliński, z jej rozkazu został wtrącony do więzienia, gdzie zmarł śmiercią głodową[5].

Śmierć | edytuj kod

Została otruta przez bojarów Szujskich. Pochowana w monasterze Wniebowstąpienia Pańskiego w Moskwie.

Najbliższych zwolenników Heleny ukarano. Iwan Tielepnew zmarł z głodu w więzieniu[1]. Po śmierci poćwiartowano jego ciało. Metropolitę Daniela pozbawiono pełnionej funkcji i zamknięto w klasztorze z dala od Moskwy[1]. Kraj pogrążył się w wewnętrznych walkach i chaosie aż do momentu koronacji Iwana IV w styczniu 1547 r., który jako pierwszy z rosyjskich władców przyjął tytuł cara[1].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d AndrzejA. Andrusiewicz AndrzejA., Iwan Groźny, 2006, s. 24, ISBN 978-83-7129-959-9 .
  2. a b c d AndrzejA. Andrusiewicz AndrzejA., Iwan Groźny, 2006, s. 19, ISBN 978-83-7129-959-9 .
  3. a b c d e AndrzejA. Andrusiewicz AndrzejA., Iwan Groźny, 2006, s. 20, ISBN 978-83-7129-959-9 .
  4. a b c d AndrzejA. Andrusiewicz AndrzejA., Iwan Groźny, 2006, s. 21, ISBN 978-83-7129-959-9 .
  5. a b c AndrzejA. Andrusiewicz AndrzejA., Iwan Groźny, 2006, s. 23, ISBN 978-83-7129-959-9 .
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Helena Glińska" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy