Helena Rasiowa


Helena Rasiowa w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Helena Rasiowa, właśc. Raś z d. Bączalska (ur. 20 czerwca 1917 w Wiedniu, zm. 9 sierpnia 1994 w Warszawie) – polska matematyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i Polskiej Akademii Nauk; zajmowała się logiką, algebrą (w tym algebrami Boole’a), teorią mnogości oraz informatyką teoretyczną. Autorka książki Wstęp do matematyki współczesnej, omawiającej zagadnienia z zakresu podstaw logiki i teorii mnogości.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Helena Rasiowa urodziła się w 1917 roku w polskiej rodzinie mieszkającej w Wiedniu. Jej ojciec, Wiesław Bączalski[1], pracował jako specjalista na kolei. Rodzina wróciła do Polski, gdy Polska odzyskała niepodległość w roku 1918[2]. Osiedlili się w Warszawie, ojciec otrzymał posadę na kolei, a Helena ukończyła szkołę średnią. Dodatkowo uczyła się w szkole muzycznej. Po zakończeniu edukacji w szkole średniej Helena Rasiowa ukończyła kurs zarządzania i biznesu[3]. W roku 1938 rozpoczęła studia matematyczne na Uniwersytecie Warszawskim, które zmuszona była przerwać po wybuchu II wojny światowej. Po roku spędzonym wraz z rodziną we Lwowie powróciła do Warszawy, gdzie podjęła edukację na tajnych studiach, zorganizowanych przez wykładowców UW (m.in. Karola Borsuka, Jana Łukasiewicza, Andrzeja Mostowskiego). Jej pierwsza praca magisterska, pisana pod kierunkiem Jana Łukasiewicza i Bolesława Sobocińskiego, spłonęła podczas powstania warszawskiego, zaś sama Rasiowa przeżyła je, ukrywając się w podziemiach budynków. Po wojnie krótko pracowała jako nauczycielka matematyki, by za namową Mostowskiego powrócić na studia. Napisała drugą pracę magisterską, tym razem pod kierunkiem Andrzeja Mostowskiego, którą obroniła w roku 1945. W następnym roku rozpoczęła pracę jako asystent na Uniwersytecie Warszawskim. W roku 1950 obroniła dysertację doktorską, pisaną także pod kierunkiem Andrzeja Mostowskiego. Praca dotyczyła metod algebraicznych w logice.

W roku 1956 uzyskała drugi stopień naukowy doktora nauk (odpowiednik doktora habilitowanego). Rok później rozpoczęła pracę jako profesor nadzwyczajny na Uniwersytecie Warszawskim, zaś w roku 1967 Rada Państwa nadała jej tytuł naukowy prof. zwyczajnego. W badaniach naukowych koncentrowała się na algebraicznych aspektach logiki, logice, algebrze, w późniejszym okresie – informatycznych aspektach matematyki, algorytmiki oraz sztucznej inteligencji.

Helena Rasiowa działała w Polskim Towarzystwie Matematycznym, w latach 1955-1957 była jego sekretarzem, zaś w latach 1958-1959 wiceprezesem.

Przez piętnaście lat była dziekanem Wydziału Matematyki, Mechaniki i Informatyki Uniwersytetu Warszawskiego (1958–1960, 1962–1966, 1968–1978), który w tym czasie zmieniał swoje nazwy. Najpierw Wydziału Matematyki i Fizyki UW, a potem, po zmianie nazwy, Wydziału Matematyki i Mechaniki UW oraz od 1975 Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW. Była delegatem Rady Wydziału do Senatu UW, sekretarzem naukowym Komitetu Nauk Matematycznych PAN, a następnie członkiem Prezydium tego Komitetu.

Helena Rasiowa była nauczycielem akademickim wielu pokoleń studentów oraz naukowców. Wypromowała około 20 doktorów. Większość z nich później została nauczycielami akademickim w Polsce i za granicą. W szczególności jej doktorantami byli:

Życie prywatne | edytuj kod

O życiu pozanaukowym Heleny Rasiowej niewiele wiadomo. Wyszła za mąż za Stanisława Rasia[4]. W 1947 urodziła w Milanówku syna Zbigniewa[5], który poszedł w ślady matki i również zajmował naukowo algebrą (1973 – doktorat Algebraiczne własności semi-programów w maszynach adresowych stałoprogramowych) i informatyką (1987 – tytuł profesora na Uniwersytecie w Północnej Karolinie w Charlotte)[6][7].

Publikacje książkowe | edytuj kod

  • Mathematics of metamathematics (wspólnie z R. Sikorskim), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1963, s. 519
  • Wstęp do matematyki współczesnej. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2003. ​ISBN 83-01-13949-8​.
  • Algorithmic logic: lectures notes Simon Fraser University, Canada. „Prace IPI PAN”, tom 281. Instytut Podstaw Informatyki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 1977.
  • An algebraic approach to non-classical logics. „Studies in Logic and the Foundations of Mathematics”, tom 78. Wyd. Naukowe PWN – North-Holland, Warszawa – Amsterdam 1974.

Odznaczenia i nagrody | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Wiktor Bartol HELENA RASIOWA AND CECYLIA RAUSZER - TWO GENERATIONS IN LOGIC
  2. RafałR. Natorski RafałR., Helena Rasiowa. Najwybitniejsza polska matematyczka, kobieta.wp.pl, 21 czerwca 2016 [dostęp 2020-07-14]  (pol.).
  3. - Rasiowa Helena, www.tomaszgrebski.pl [dostęp 2020-07-14] .
  4. Bojownik o Katyń, www.mojarodzina.org [dostęp 2020-07-14] .
  5. Podążając Śladami Kobiet w Matematyce | Polskie Towarzystwo Matematyczne, www.ptm.org.pl [dostęp 2020-07-14] .
  6. Instytut Informatyki, Zbigniew W. Raś
  7. Zbigniew Wieslaw Ras, prabook.com [dostęp 2020-07-14]  (ang.).

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):Identyfikatory zewnętrzne:
Na podstawie artykułu: "Helena Rasiowa" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy