II Rzesza Niemiecka


Na mapach: 52°31′00,1200″N 13°24′00,0000″E/52,516700 13,400000

Cesarstwo Niemieckie w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z II Rzesza Niemiecka) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Proklamacja Rzeszy Niemieckiej w Sali Zwierciadlanej pałacu wersalskiego 18 stycznia 1871, w rocznicę koronacji pierwszego pruskiego króla

Cesarstwo Niemieckie, Rzesza Niemiecka (niem. Deutsches Kaiserreich, Deutsches Reich) – niemieckie państwo narodowe założone w 1871 przez Ottona von Bismarcka. Po upadku określane także jako Druga Rzesza (Zweites Reich)[a]. Swego czasu było jednym z największych mocarstw światowych i posiadało liczne kolonie.

Cesarstwo Niemieckie było monarchią konstytucyjną i państwem federalnym, złożonym z państw związkowych wchodzących w skład Rzeszy będących monarchiami i wolnymi miastami.

Spis treści

Okresy historyczne | edytuj kod

Cesarze niemieccy | edytuj kod

Kanclerze Rzeszy | edytuj kod

Sytuacja polityczna | edytuj kod

Godność cesarską sprawował urzędowo (łac. ex officio) władca największego państwa, Królestwa Prus, a jego oficjalny tytuł brzmiał „Cesarz niemiecki”, co miało oznaczać, że jedynie przewodniczył Rzeszy, gdyż był „pierwszy wśród równych” (primus inter pares) wobec innych władców niemieckich. Tytuł „Cesarz Niemców” odrzucono, ponieważ sugerował, że cesarz panuje z woli narodu, a nie dzięki łasce bożej (dei gratia). Taką neutralną tytulaturę przyjęto także i po to, aby nie zadrażniać stosunków z Austro-Węgrami, które choć zostały pokonane przez Prusy, to jednak cesarz Franciszek Józef nadal cieszył się autorytetem i poparciem wśród niektórych władców niemieckich, zmuszonych do posłuszeństwa wobec Prus. Obawiano się również pobudzenia nastrojów demokratycznych i rewolucyjnych wśród społeczeństwa.

Konstytucja Cesarstwa była napisana tak, że do końca jego istnienia prawnicy spierali się czy uznać Niemcy bardziej za państwo związkowe (Bundesstaat) czy też za związek państw (Staatenbund). Nie przeszkadzało to jednak Prusom w ścisłej kontroli niemieckiego życia wewnętrznego i polityki zewnętrznej, ponieważ o wszystkich najważniejszych sprawach decydował w istocie kanclerz powoływany przez cesarza, a stosunki z poszczególnymi królami i książętami regulowane były poprzez nieformalne związki partnerstwa i zależności.

Ówczesna opinia publiczna, ze względu na różnice religijne i gospodarcze, dzieliła się na pięć głównych nurtów: konserwatystów protestanckich, konserwatystów katolickich, prawicę liberalną, lewicę liberalną i lewicę. Obok reprezentantów tych nurtów w Reichstagu zasiadali reprezentanci mniejszości narodowych (m.in. Polacy)[1].

Kraje Rzeszy | edytuj kod

Demografia | edytuj kod

Zmiany demograficzne w Cesarstwie Niemieckim w latach 1871–1910:

  • 1871 – 41 058 792
  • 1890 – 49 428 470 8 369 678
  • 1900 – 56 367 187 6 938 717
  • 1910 – 64 925 993 8 558 806

Miasta | edytuj kod

Berlin, 1900 Hamburg, ok. 1890–1900  Osobny artykuł: Miasta Cesarstwa Niemieckiego.

Populacja największych miast Cesarstwa w 1900 roku oraz ich współczesna przynależność państwowa.

Państwa zależne | edytuj kod

Niemieckie imperium kolonialne w 1914 roku

Posiadłości i terytoria zależne | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Użycie wyrazu Rzesza (Reich) w nazwie nawiązywało do istniejącego w latach 962–1806 Świętego Cesarstwa Rzymskiego (Heiliges Römisches Reich, potocznie: Altes Reich – Stara Rzesza lub Erstes Reich – Pierwsza Rzesza), zwanego też od 1441 Świętym Cesarstwem Rzymskim Narodu Niemieckiego (Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation). Do tej samej tradycji nawiązywało powstałe wcześniej (1804) Cesarstwo Austrii.
  2. W tym język kaszubski, którym porozumiewało się 100 213 osób, i język mazurski, którym mówiło 142 049 osób.

Przypisy | edytuj kod

  1. Rozbicie niemieckiej opinii politycznej. W: Jerzy Krasuski: Historia Rzeszy Niemieckiej 1871-1945. Poznań: WP, 1985, s. 62–69. ISBN 83-210-0431-8.
  2. Fremdsprachen.
  3. a b Stadt Berlin. Deutsche Verwaltungsgeschichte. [dostęp 2015-07-20].
  4. Land Hamburg.
  5. München Stadt.
  6. Leipzig.
  7. Sch Breslau.
  8. Dresden.
  9. Rhp Koeln.
  10. Frankfurt Main.
  11. Bay Nürnberg.
  12. Hannover.
  13. Magdeburg Kreis.
  14. Düsseldorf.
  15. Stettin.
  16. Chemnitz.
  17. Königsberg.
  18. Stuttgart.
  19. Altona.
  20. Wuppertal.
  21. Pro Memoria. Prusak w Polsce (1915-1918). 20 autolitografij Józefa Rapackiego – Śląska Biblioteka Cyfrowa, www.sbc.org.pl [dostęp 2021-01-11]  (pol.).
  22. Redakcja, Ukraińska Republika Ludowa » Kresy, Kresy, 11 maja 2008 [dostęp 2021-01-11]  (pol.).
  23. 1918: The First and Only Finnish King was German and Never Set Foot in Finland | History.info, web.archive.org, 7 listopada 2017 [dostęp 2021-01-11] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07] .
  24. Ukraina. Historia, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-01-11] .
  25. Lithuania, www.worldstatesmen.org [dostęp 2021-01-11] .
  26. Baltic Duchy (1918), www.crwflags.com [dostęp 2021-01-11] .
  27. Baltic Duchy (1918), www.crwflags.com [dostęp 2021-01-11] .
  28. Namibia, www.worldstatesmen.org [dostęp 2021-01-04] .
  29. FlorianF. Hoffmann FlorianF., Okkupation und Militärverwaltung in Kamerun, Cuvillier Verlag, 2007, ISBN 978-3-86727-472-2 [dostęp 2021-01-04]  (niem.).
  30. Togo. Historia, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-01-04] .
  31. John W.J.W. East John W.J.W., The German administration in East Africa // by John William East. A select annot. bibliogr. of the German colonial administration in Tanganyika, Rwanda and Burundi, from 1884 to 1918 [dostęp 2021-01-04]  (ang.).
  32. Der Bildbestand der Deutschen Kolonialgesellschaft, web.archive.org, 7 maja 2005 [dostęp 2021-01-04] [zarchiwizowane z adresu 2005-05-07] .
  33. Qingdao, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-01-04] .
  34. Former Foreign Colonies and Major Concessions in China, www.worldstatesmen.org [dostęp 2021-01-04] .
  35. Raan, Deutsche Kolonien, deutsche-schutzgebiete.de [dostęp 2021-01-04]  (niem.).
  36. Generalgouvernement Belgien | International Encyclopedia of the First World War (WW1), encyclopedia.1914-1918-online.net [dostęp 2021-01-04] .
  37. Ed. Red.E.R. Schrön Ed. Red.E.R., Verordnungsblatt der Kaiserlich Deutschen Verwaltung in Polen, 1915 [dostęp 2021-01-04]  (pol.).
  38. Verordnungsblatt für das General-Gouvernement Warschau, 1915–1918 [dostęp 2021-01-04]  (pol.).
  39. Ober Ost (Kurland, Litauen, Bialystok-Grodno) 1917, www.brest-litowsk.libau-kurland-baltikum.de [dostęp 2021-01-04] .

Bibliografia | edytuj kod

  • Tomasz Paluszyński, Historia Niemiec i państw niemieckich. Zarys dziejów politycznych, Oficyna Wydawnicza Wyższej Szkoły Języków Obcych w Poznaniu, wyd. II popr. i uzupełn., Poznań 2006, s. 386.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (państwo historyczne):
Na podstawie artykułu: "II Rzesza Niemiecka" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy