James Stewart


James Stewart w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Kim Novak i James Stewart
w filmie Zawrót głowy, 1958 Generał brygady James Stewart, 1960 Gwiazda w Hollywood Walk of Fame

James Maitland „Jimmy” Stewart (ur. 20 maja 1908 w Indianie, zm. 2 lipca 1997 w Beverly Hills)[1]amerykański aktor filmowy i teatralny. Weteran II wojny światowej i wojny w Wietnamie, który czynną służbę wojskową w US Air Force zakończył w randze generała brygady (ang. Brigadier General). Jeden z najpopularniejszych aktorów „Złotej Ery Hollywood”. American Film Institute umieścił go na 3. miejscu w rankingu „Największych aktorów wszech czasów” (The 50 Greatest American Screen Legends)[2].

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Syn pochodzących ze Szkocji Alexandra Maitlanda Stewarta i Elizabeth Ruth z d. Jackson. Ukończył studia architektoniczne na Uniwersytecie Princeton, zafascynował go jednak teatr. Pierwsze ważniejsze role zagrał na Broadwayu. W połowie lat 30. przeniósł się do Hollywood, gdzie zaczynał od małych ról – sympatycznych, najczęściej zagubionych w nowym otoczeniu, prowincjuszy. Wylansował go Frank Capra w swoich optymistycznych komediach (Pan Smith jedzie do Waszyngtonu, To wspaniałe życie). W 1941 zdobył swego jedynego Oscara (w dorocznych kategoriach aktorskich) za kreację dziennikarza plotkarskiego pisma w Filadelfijskiej opowieści. Ponadto był nominowany do tej nagrody czterokrotnie.

W marcu 1941 zaciągnął się do Korpusu Powietrznego Armii Stanów Zjednoczonych. Pomimo ukończenia kursu pilotażu i uzyskania stopnia podporucznika, był utrzymywany z dala od akcji – służył jako instruktor pilotażu B-17. Występował również w filmach instruktażowych. W sierpniu 1943 został oficerem operacyjnym w 445 Grupie Bombowej w Sioux City, a następnie dowódcą 703 Dywizjonu Bombowego. W grudniu Grupa Bombowa przebazowała swoje Liberatory do Tibenham w Anglii i przystąpiła do operacji bojowych.

Stewart brał udział (17 października 1943) jako dowódca dywizjonu w słynnym nalocie na Schweinfurt. W tym czasie awansowany został do stopnia majora i przeniesiony (marzec 1944) do 453 Grupy Bombowej. W 1944 dwukrotnie odznaczono go Distinguished Flying Cross za udział w akcjach bojowych oraz otrzymał francuski Croix de Guerre, a także Medal Lotniczy z trzema liśćmi dębowymi. W lipcu 1944, po wykonaniu dwudziestu misji bojowych, został szefem sztabu 2 Skrzydła Bombowego. Przed końcem wojny awansował do stopnia pułkownika. Po wojnie pozostał w rezerwie USAF i w 1959 dosłużył się stopnia generała brygady. Po 27 latach służby odszedł z USAF w maju 1968. Będąc już w stanie spoczynku, został awansowany do rangi generała dywizji (ang. Major General) przez prezydenta Ronalda Reagana.

Do Hollywood wrócił tuż po wojnie. Na przełomie lat 40. i 50. zmienił się charakter ról odgrywanych przez Stewarta. Grał już nie tylko w komediach i melodramatach (Sklep za rogiem), ale także w westernach (u Anthony’ego Manna) oraz dreszczowcach. Zabłysnął kreacją unieruchomionego przez opatrunek gipsowy fotografa w Oknie na podwórze Alfreda Hitchcocka czy łowcy nagród w Nagiej ostrodze. W 1960 zdobył swoją ostatnią nominację do Oscara, za pierwszoplanową rolę w Anatomii morderstwa Otto Premingera.

W latach 70. Stewart występował głównie w filmach telewizyjnych. W 1973 został nagrodzony Złotym Globem jako najlepszy aktor w serialu dramatycznym. W 1985 otrzymał Honorowego Oscara za całokształt pracy aktorskiej.

Od 1949 był żonaty z Glorią McLean, z którą miał 2 dzieci, a kolejne 2 dzieci adoptował. Tworzyli udane małżeństwo przez niemal pół wieku aż do śmierci Glorii w 1994.

Wybrana filmografia | edytuj kod

Filadelfijska opowieść (The Philadelphia Story) – Macaulay Connor Harvey – Elwood P. Dowd Winchester ’73 – Lin McAdam Zatoka Sztormów (Thunder Bay) – Steve Martin Historia Glenna Millera (The Glenn Miller Story) – Glenn Miller Nocne przejście (Night Passage) – Grant McLaine
  • 1958: Czarna magia na Manhattanie (Bell Book and Candle) – Shepard „Shep” Henderson
Zawrót głowy (Vertigo) – John „Scottie” Ferguson Jak zdobywano Dziki Zachód (How the West Was Won) – Linus Rawlings Pan Hobbs jedzie na wakacje (Mister Hobbs Takes a Vacation) – Roger Hobbs Start Feniksa (The Flight of the Phoenix) – Frank Towns
  • 1968: Szeryf z Firecreek (Firecreek) – Johnny Cobb
Bandolero! – Mace Bishop
  • 1973-1974: Hawkins (serial TV) – Billy Jim Hawkins
  • 1976: Rewolwerowiec (The Shootist) – dr E. W. Hostetler
  • 1977: Port lotniczy ’77 (Airport '77) – Philip Stevens
  • 1978: Wielki sen (The Big Sleep) – gen. Sternwood
The Magic of Lassie – Clovis Mitchell

Przypisy | edytuj kod

  1. The Jimmy Stewart Museum - Hometown Boy (ang.) [dostęp 2011-09-20]
  2. AFI's 100 YEARS...100 STARS (ang.). American Film Institute. [dostęp 2018-12-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-12-30)].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "James Stewart" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy