Jan Nepomucen Gniewosz


Jan Nepomucen Gniewosz w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Ziemiaństwo polskie w Galicji wznosi toast za Gwardię Narodową podczas Wiosny Ludów w 1848. Rysunek Jana Nepomucena Gniewosza

Jan Nepomucen z Oleksowa Gniewosz herbu Rawicz (ur. 1827 w Poniku, zm. 9 września 1892 w Krośnie) – publicysta, przemysłowiec, pisarz, dziennikarz, wydawca, kolekcjoner obrazów malarzy polskich, powstaniec wielkopolski w 1846 i 1848, styczniowy, więzień stanu z 1846 w Moabicie.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Jego rodzicami byli Franciszek Gniewosz i Teofila Gniewoszowa z Szokalskich[1]. Miał kuzynów: Edwarda Gniewosza i Włodzimierza Gniewosza.

Od 15 roku życia do roku 1843 kształcił się w Akademii Plastycznej (wzgl. Sztuk Pięknych )w Wiedniu[2][3]. Wziął udział w powstaniu wielkopolskim w 1848. Z Ponika wyruszył do powstania w 1863 i został kapitanem strzelców w oddziale naczelnika Apolinarego Kurowskiego[4]. Po powstaniu emigrant we Francji i Szwajcarii.

Po otrzymaniu zezwolenia na pobyt w Galicji, pisarz i publicysta, działacz gospodarczy. Dziennikarz we lwowskich gazetach, określany jako pisarz rzucający granatami. Wydawca i redaktor lwowskich czasopism: „Sztandar Polski”, „Strażnica Polska”, „Wiadomości Przemysłowo-Rękodzielnicze”. Przyjaźnił się z osiadłym we Lwowie Ludwikiem Włościborskim, byłym przemysłowcem wielkopolskim, uczestnikiem powstania listopadowego, Wiosny Ludów i powstania styczniowego. Wydał m.in. książkę o wykorzystaniu odpadów w przemyśle oraz „Asfalty krajowe i użytkowe”, wyd. Jasło 1885 r. Zajmował się wykorzystaniem produktów z ropy naftowej. Gwałtowny rozwój nafciarstwa zwabił go do Krosna, gdzie pomieszkiwał od 1872 r. Wydawał w tym mieście czasopismo „Przegląd Górniczy Techniczny i Przemysłowy”. Opiekował się malarzami i kolekcjonował obrazy. U niego w mieszkaniu w Krośnie w 1890 zamieszkał malarz Seweryn Bieszczad. Sam malował akwarele, szkice, rysunki tuszem[3]. Uwieczniał w nich Sanok[2]. W piśmie posługiwał się tylko językiem niemieckim[3].

Był głuchoniemy[3]. Zmarł w Krośnie 9 września 1892, pochowany tamże na Starym Cmentarzu[5].

Latem 1939 pochodzący z rodziny Gniewoszów Adam Łada Cybulski z Cannes przekazał akwarele i szkice Jana Gniewosza do Muzeum Ziemi Sanockiej w Sanoku[2].

Przypisy | edytuj kod

  1. Według Stefana Stefańskiego urodził się około 1820 w Tokarni lub w Nowosielcach jako syn Wiktora i Łucji z domu Ostaszewskiej. Stefan Stefański. Pan Stefański opowiada. Dawny Sanok w akwarelach Jana Gniewosza. „Tygodnik Sanocki”. Nr 22 (105), s. 5, 22 listopada 1993. 
  2. a b c Stefan Stefański. Pan Stefański opowiada. Dawny Sanok w akwarelach Jana Gniewosza. „Tygodnik Sanocki”. Nr 22 (105), s. 5, 12 listopada 1993. 
  3. a b c d Stefan Stefański. Pan Stefański opowiada. Rok 1848 w Sanoku. „Tygodnik Sanocki”. Nr 3 (115), s. 6, 21 stycznia 1994. 
  4. Nieco szczegółów biograficznych dotyczących uczestników organizacyi i partyzantki r. 1863/64. W: Józef Białynia Chołodecki: Księga pamiątkowa opracowana staraniem Komitetu Obywatelskiego w czterdziestą rocznicę powstania r. 1863/1864. Lwów: 1904, s. 220.
  5. Józef Białynia Chołodecki: Cmentarzyska i groby naszych Bohaterów z lat 1794-1864 na terenie Wschodniej Małopolski. Lwów: Polskie Towarzystwo Opieki nad Grobami Bohaterów we Lwowie, 1928, s. 12.

Bibliografia | edytuj kod

  • Eugeniusz Kozłowski, Zapomniane wspomnienia, Warszawa 1981, s. 452.
  • Marian Hubert Terlecki: Seweryn Bieszczad – okres jego twórczości, w: Krosno – Studia z dziejów miasta i regionu, Rzeszów 1995, s. 350.
  • Stanisław Nicieja, Łyczaków. Dzielnica za Styksem, Wrocław 1998, s. 345.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Jan Nepomucen Gniewosz" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy