Jan Puzyna


Jan Puzyna w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jan Duklan Maurycy Paweł Puzyna herbu Oginiec (ur. 13 września 1842 w Gwoźdźcu, zm. 8 września 1911 w Krakowie) – polski duchowny rzymskokatolicki, biskup pomocniczy lwowski w latach 1886–1895, biskup diecezjalny krakowski w latach 1895–1911, kardynał prezbiter od 1901. Wnuk generała Józefa Dwernickiego.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Pochodził z galicyjskiej zamożniejszej linii Puzynów, która nie zabiegała o potwierdzenie tytułu książęcego w Austrii, stąd tytułował się, podobnie jak jego krewni, tytułem kniaź na Kozielsku. Syn kniazia Romana i Hortensji z Dwernickich, córki generała Józefa Dwernickiego[1]. W 1864 roku zdał egzamin dojrzałości w Stanisławowie. Studiował prawo na Uniwersytecie Lwowskim i w Pradze, gdzie w 1868 uzyskał doktorat. Pracował w sądownictwie galicyjskim.

W 1876 wstąpił do seminarium duchownego w Przemyślu. Po otrzymaniu święceń kapłańskich został skierowany do parafii Ducha Świętego w Przeworsku w charakterze wikariusza, gdzie przebywał w latach 1879–1880[2]. Następnie powrócił do Przemyśla, gdzie w 1880 został mianowany kanonikiem.

26 lutego 1886 został prekonizowany biskupem pomocniczym archidiecezji lwowskiej. W 1894 został prekonizowany biskupem diecezjalnym diecezji krakowskiej, który to urząd piastował od 1895. Ingres do katedry krakowskiej odbył 17 lutego 1895. 15 kwietnia 1901 został mianowany kardynałem.

28 września 1901 roku założył nowe seminarium diecezjalne w Krakowie, a następnie zatroszczył się także o wzniesienie budynku przy ul. Podzamcze. Dokończył odnowę konserwatorską katedry wawelskiej (nie zrealizował projektu Akropolis wawelskiego Stanisława Wyspiańskiego), przerwał prace nad dekoracją skarbca katedralnego prowadzone przez Józefa Mehoffera. W 1908 koronował obraz Matki Bożej Bolesnej znajdujący się u oo. Franciszkanów. Odzyskał dla biskupstwa i odnowił kościół Benedyktynów w Tyńcu.

Po śmierci papieża Leona XIII podczas konklawe w 1903 zgłosił w imieniu cesarza Franciszka Józefa I (któremu zawdzięczał wybór na kardynała) protest zwany ekskluzywą wobec próby wyboru na papieża kardynała Mariana Rampolli del Tindaro. W takiej sytuacji wybrano kardynała Giuseppe Sarto, który jako papież Pius X zniósł prawo ekskluzywy[3]. Zgłoszenie protestu przez kard. Puzynę miało wynikać z faktu, że cesarz Austro-Węgier Franciszek Józef był z kolei nieprzychylnie nastawiony do Rampolli ze względu na fakt, iż ten zabierał głos w publicznej debacie, opowiadając się przeciwko katolickiemu pochówkowi syna cesarza Franciszka Józefa – Rudolfa, który popełnił samobójstwo razem ze swoją kochanką. Niedoszły papież wspierał także nastawione wrogo do Franciszka Józefa środowiska w Austro-Węgrzech, w wyniku czego nie mógł się podobać cesarzowi jako kandydat na papieża. Protest zgłoszony przez kardynała Puzynę był ostatnim użyciem ekskluzywy w historii Kościoła.

W 1901 kardynał Puzyna odmówił zgody na katolicki pogrzeb pisarza Michała Bałuckiego, który w depresji popełnił samobójstwo[3]. W tym samym roku, wizytując III Gimnazjum im. Króla Jana Sobieskiego w Krakowie, uznał przywitanie katechety gimnazjum, księdza Stanisława Puszeta, za niewystarczająco pokorne, i wykrzyknął: „Na kolana!”[3]. Wydarzenie to odbiło się głośno w ówczesnej prasie, a także w literaturze pięknej (w Wyzwoleniu Wyspiańskiego)[3].

Wdał się w spór na temat obsady katedr Wydziału Teologicznego na Uniwersytecie Jagiellońskim. Mieszkańców Krakowa zbulwersował w 1909 odmową pochowania Juliusza Słowackiego w katedrze na Wawelu[3][4] oraz odmową odprawienia mszy św. na Błoniach 15 lipca 1910 w 500. rocznicę bitwy grunwaldzkiej[3]. Tłumaczył, że jest przeciwnikiem „patriotyzmu ulicznego”.

Został pochowany w katedrze wawelskiej w kaplicy pw. Niepokalanego Poczęcia NMP.

Przypisy | edytuj kod

  1. X. Jan Kardynał Puzyna. Książę Biskup krakowski Czas 1911 nr 409 z 9 września s. 1
  2. Lista kapłanów pracujących w parafii Ducha Świętego w Przeworsku. bazylika.przeworsk.pl (arch.). [dostęp 2016-12-25].
  3. a b c d e f F. Ziejka: Z Montmartre na Wawel: W 200. rocznicę urodzin i 160. rocznicę śmierci Juliusza Słowackiego. „Alma Mater” nr 117 (10/2009). [dostęp 2014-09-05].
  4. Praca zbiorowa: Upominki od narodu. Jubileusze, rocznice, obchody pisarzy. Żarnowiec: 2010, s. 27. ISBN 978-83-906236-2-7.

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Jan Puzyna" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy