Jelenka (Wysoki Jesionik)


Na mapach: 50°01′31,7″N 17°12′25,4″E/50,025472 17,207056

Jelenka (Wysoki Jesionik) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jelenkaszczyt (góra) o wysokości 1214 m n.p.m. (podawana jest też wysokość 1205 m n.p.m.) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (cz. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, na Morawach, w obrębie gminy Stará Ves, oddalony o około 6,6 km na południowy zachód od szczytu góry Pradziad (cz. Praděd)[1].

Spis treści

Charakterystyka | edytuj kod

Lokalizacja | edytuj kod

Góra Jelenka położona jest na bocznej, południowo-wschodniej, łukowatej gałęzi grzbietu głównego (grzebieniu) góry Pradziad o nazwie Jelení hřeben, która biegnie od przełęczy Sedlo pod Jelení studánkou do szczytu Kamenec (2)[a], w części (mikroregionie) Wysokiego Jesionika o nazwie Masyw Pradziada i Wysokiej Holi (cz. Pradědská hornatina)[1]. Górę o kształcie kopulastym ogranicza od północy przełęcz Sedlo pod Jelení studánkou, a od południa przełęcz Mravenčí sedlo. Natomiast od zachodu i wschodu, górę ograniczają doliny płynących potoków: od zachodu potoku Podolský p. i od wschodu potoku Kotelný p[1].

Jelenka jest górą o nierównomiernych nachyleniach stoków, z maksymalnym średnim nachyleniem (na odcinku 50 m) dochodzącym do 30°. Stoki są zalesione lasem świerkowym z domieszką nielicznych drzew liściastych, z licznymi przerzedzeniami i przecinkami. W odległości około 1 km na południe od szczytu w pobliżu przełęczy Mravenčí sedlo występuje pojedyncze skalisko[1]. Przez stoki góry przechodzi sieć krzyżujących się ścieżek oraz wytyczonych szlaków turystycznych, zbiegających się na kluczowym skrzyżowaniu turystycznym góry o nazwie Alfrédka[1].

W otoczeniu góry znajdują się liczne szczyty: od północnego zachodu Břidličná hora i Jelení hřbet, od północy Velký Máj, od wschodu Smolný vrch, od południowego wschodu Jelenec i od południa Ostružná[1].

Szczyt | edytuj kod

Główny punkt geodezyjny o wysokości 1205,75 m n.p.m.[2] położony jest w odległości około 145 m na południe od szczytu, który nie jest punktem widokowym, z uwagi na zalesienie. Dojście na szczyt jest orientacyjne, następujące ze skrzyżowania turystycznego o nazwie Pod Jelení studánkou o długości około 350 m, ale nie jest ono zalecane z uwagi na ochronę przyrody i cennego ekosystemu.

Geologia | edytuj kod

Pod względem geologicznym góra należy do jednostki określanej jako warstwy vrbneńskie[3] i zbudowana jest z młodszych osadów dewońskich słabo zmetamorfizowanych skał osadowych głównie fyllitów z domieszką skał metamorficznych m.in. łupków łyszczykowych i kwarcytów[4].

Wody | edytuj kod

Wszystkie stoki należą do zlewni Morza Bałtyckiego do którego płyną wody m.in. z dorzecza Odry, będącej przedłużeniem płynących górskich potoków i rzek (m.in. Moravice, do której wpadają wspomniane potoki Podolský i Kotelný) z tej części Wysokiego Jesionika[1]. Na stoku południowo-wschodnim góry w odległości około 800 m od szczytu na wysokości 1080 m n.p.m., w pobliżu skrzyżowania Alfrédka występuje źródło o nazwie Pramen Stříbrného potoka[5], skąd bierze swój początek Stříbrný p.

Ochrona przyrody | edytuj kod

Cała góra znajduje się w obrębie wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (cz. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), a utworzonego w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt, ze znajdującym się w nim, na obszarze szczytowym góry oraz znacznej części stoków rezerwatu przyrody Pod Jelení studánkou[4][6][7].

Rezerwat przyrody Pod Jelení studánkou | edytuj kod

 Osobny artykuł: Rezerwat przyrody Pod Jelení studánkou. Wejście do rezerwatu przyrody Pod Jelení studánkou w pobliżu skrzyżowania Alfrédka Obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem przy wejściu do rezerwatu przyrody Pod Jelení studánkou (po prawej jedno z mrowisk)

Rezerwat przyrody Pod Jelení studánkou (cz. Přírodní rezervace Pod Jelení studánkou) położony jest na wysokościach (1085–1258) m n.p.m., ponieważ swoim zasięgiem obejmuje oprócz Jelenki również część południowo-wschodniego stoku sąsiedniej góry Jelení hřbet. Rezerwat został utworzony 25 października 1989 roku i ma łączną powierzchnię, skorygowaną w listopadzie 2011 roku do 147,61 ha[4]. Rezerwat jest udostępniony dla turystów biegnącymi po tej samej dróżce dwoma szlakami turystycznymi: czerwonym i żółtym . Przy wejściu do rezerwatu, blisko skrzyżowania Alfrédka postawiono przez pracowników lasów Republiki Czeskiej (cz. Lesy ČR s.p.) na słupku pod daszkiem obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem.

Turystyka | edytuj kod

Ruiny spalonego schroniska o nazwie Chata Alfrédka Domek z bufetem o nazwie U Herdegenů

Do miejscowości Karlov pod Pradědem i Vernířovice z bazą hoteli i pensjonatów jest od szczytu około 5,5 km. W podobnej odległości w kierunku szczytu Pradziad znajdują się następujące hotele górskie i schroniska turystyczne[1]:

Przy skrzyżowaniu wszystkich szlaków turystycznych Alfrédka położone było schronisko (wcześniej domek myśliwski) o nazwie Chata Alfrédka wybudowane przez hrabiego Alfréda Harracha, ale dwukrotnie zostało ono strawione przez pożary, w wyniku których od 2002 roku pozostały po nim jedynie fundamenty[8][9]. Blisko skrzyżowania położona jest Chata Evženka[4][10], ale ma ona małe znaczenie turystyczne oraz domek z bufetem o nazwie U Herdegenů, czynnym w soboty i niedziele z umieszczonymi przy nim ławami[11].

Szlaki turystyczne | edytuj kod

Przez górę biegną trzy szlaki turystyczne na trasach[1]:

Červenohorské sedlo – góra Velký Klínovec – przełęcz Hřebenová – szczyt Výrovka – przełęcz Sedlo pod Malým Jezerníkem – szczyt Malý Jezerník – góra Velký Jezerník – przełęcz Sedlo Velký Jezerník – schronisko Švýcárna – góra Pradziad – przełęcz Sedlo Barborka – góra Petrovy kameny – Ovčárna – przełęcz Sedlo u Petrových kamenů – szczyt Vysoká hole – szczyt Kamzičník – góra Velký Máj – przełęcz Sedlo nad Malým kotlem – góra Jelení hřbet – Jelení studánka – przełęcz Sedlo pod Jelení studánkou – góra Jelenka – góra Ostružná – Rýmařov Malá Morávka – Karlov pod Pradědem – góra Klobouk – przełęcz Mravencovka – góra Jelenec – góra Jelenka – przełęcz Mravenčí sedlo – góra Ostružná – góra Kamenec (2) – Žďárský Potok – góra Výhledy – góra Kamenná hora – Bedřichov Sobotín – Vernířovice – góra ŠpičákČertova stěna – góra Břidličná hora – Jelení studánka – góra Jelenka – przełęcz Mravenčí sedlo – Zelené kameny – Nad Skřítkem

Szlaki rowerowe i trasy narciarskie | edytuj kod

W obrębie góry nie poprowadzono żadnego szlaku rowerowego.

Na stoku góry w pobliżu skrzyżowania Alfrédka zlokalizowano 250 m trasę narciarstwa zjazdowego z wyciągiem narciarskim oraz dwie trasy narciarstwa biegowego[12]:

Mravencovka – Jelenec – góra Jelenka – Alfrédka – przełęcz Mravenčí sedlo – góra Pecný – Zelené kameny – Ztracené skály – Nad Skřítkem – Žlutý potok – Pod Zelenými kameny Mravencovka – Jelenec – góra Jelenka – Alfrédka – góra Ostružná – Stará Ves

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdujących się w tym samym paśmie dwóch innych szczytów o tej samej nazwie: Kamenec (1) położonego 3,8 km na wschód od miejscowości Loučná nad Desnou i Kamenec (3) położonego 1,7 km na wschód od miejscowości Bělá pod Pradědem

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i Jelenka (1214 m) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2015-04-17].
  2. Základní mapa (ČÚZK). geoportal.cuzk.cz ↓.
  3. Cymerman 1998 ↓, s. 531 (mapa).
  4. a b c d Návrh vyhlášení PR Pod Jelení studánkou (cz.). portal.gov.cz, marzec 2011. [dostęp 2015-04-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-02)].
  5. Zdeněk Pavelek: Pramen Stříbrného potoka (7259) (cz.). estudanky.eu, 2013-08-04. [dostęp 2015-04-17].
  6. Přírodní rezervace Pod Jelení studánkou (cz.). rymarovsko.cz. [dostęp 2015-04-17].
  7. Přírodní rezervace Pod Jelení studánkou (cz.). ejeseniky.com. [dostęp 2015-04-17].
  8. Chata Alfrédka (cz.). turistika.cz. [dostęp 2015-04-17].
  9. Alfrédova chata (cz.). ejeseniky.cz. [dostęp 2015-04-17].
  10. Přístavby a rekonstr. obytných staveb. Chata Evženka (cz.). stamin.eu. [dostęp 2015-04-17].
  11. Bufet na Alfrédce aneb Prozatímní bufet U Herdegenů (cz.). trib.cz. [dostęp 2015-04-09].
  12. Jesioniki na biegówkach. Objaśnienia i profile tras ↓.

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Jelenka (Wysoki Jesionik)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy