Jessica Lange


Jessica Lange w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jessica Phyllis Lange[1][2] (ur. 20 kwietnia 1949 w Cloquet) – amerykańska aktorka filmowa i teatralna, producentka filmowa, fotografka i filantrop. Laureatka tzw. potrójnej korony aktorstwa – dwóch filmowych Oscarów, trzech telewizyjnych Emmy i teatralnej Tony[3]. Ponadto pięciokrotna laureatka Złotego Globu i ambasadorka dobrej woli UNICEF[4].

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Wczesne lata | edytuj kod

Urodziła się w Cloquet w stanie Minnesota jako córka Dorothy Florence (z domu Sahlman; 1913–1998) i Alberta Johna Langego (1913–1989)[5]. Ze strony matki ma korzenie fińskie[6], ze strony ojca – niemiecko-holenderskie[6]. Ukończyła Cloquet High School w Cloquet[7]. W 1967 rozpoczęła studia ze sztuki i fotografii na University of Minnesota[8]. W 1971 poślubiła fotografa Paco Grande[9], z którym żyła w środowisku bohemy. Małżeństwo podróżowało po Stanach Zjednoczonych i Meksyku, po czym przeprowadziło się do Paryża. Tam Lange uczyła się pantomimy i pracowała jako tancerka w Opéra-Comique[9]. Po powrocie do Stanów w 1973 roku pracowała w Nowym Jorku jako kelnerka i modelka.

Kariera | edytuj kod

Została odkryta przez producenta Dino De Laurentiisa, który w 1976 roku powierzył jej rolę w filmie King Kong[10].

Jessica Lange (2012)

Choć debiut filmowy Lange został zmiażdżony przez krytykę, film okazał się hitem kasowym i przyniósł jej Złotego Globa dla najlepszej ekranowej debiutantki. Kolejną rolę zagrała dopiero w 1979 roku w Całym tym zgiełku Boba Fosse’a. W latach 80. zagrała w serii kinowych przebojów. W 1983 roku jako pierwsza osoba od czterdziestu lat zdobyła dwie nominacje do Nagrody Akademii Filmowej w tym samym roku. Podczas 55. ceremonii wręczenia Oscarów odebrała nagrodę dla najlepszej aktorki drugoplanowej za komedię Tootsie, ponadto była nominowana w kategorii najlepszej aktorki pierwszoplanowej za rolę Frances Farmer w dramacie Frances[10].

Kolejne nominacje do Oscara zgarnęła za filmy Pułapka (1984), Słodkie marzenia (1985) i Pozytywka (1989)[10].

W latach 90. zagrała między innymi w Mężczyźni nie odchodzą (1990), Przylądku strachu (1991), Błękicie nieba (1994) i Tytusie Andronikusie (1999). Za rolę w Błękicie nieba zdobyła Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej. Późniejsze znaczące pozycje filmowe w karierze Lange to Duża ryba (2003), Broken Flowers (2005) oraz filmy telewizyjne Normalny (2003) i Szare ogrody (2009), które przyniosły jej pierwszą w karierze nagrodę Emmy, przyznaną w kategorii najlepszej aktorki w filmie telewizyjnym lub miniserialu[10].

Lange jest także aktorką teatralną. W latach 90. wcielała się na Broadwayu i West Endzie w rolę Blanche DuBois w Tramwaju zwanym pożądaniem (tę samą rolę zagrała w telewizyjnej adaptacji sztuki). Później występowała także w Zmierzchu długiego dnia i Szklanej menażerii. W 2016 zdobyła Nagrodę Tony za rolę pierwszoplanową w Zmierzchu długiego dnia. Tym samym stała się 22. w historii laureatem tzw. potrójnej korony aktorstwa, gromadząc na swoim koncie najważniejsze nagrody: filmową (Oscara), teatralną (Tony) i telewizyjną (Emmy).

W ostatnich latach kariera Lange skupia się głównie na działalności telewizyjnej. W 2011 aktorka po raz pierwszy wystąpiła w serialu, dołączając do głównej obsady American Horror Story stacji FX. Serial okazał się telewizyjnym przebojem, przywrócił Lange dużą popularność i przyniósł dwie kolejne nagrody Emmy oraz Złoty Glob[11]. Do 2014 aktorka zagrała w nim cztery różne postacie w czterech pierwszych seriach, po czym zrezygnowała z dalszego udziału w serialu. W 2017 wcieliła się w Joan Crawford w serialu Konflikt, który również wyprodukowała. W 2018 powróciła do American Horror Story, by wystąpić gościnnie w jednym odcinku ósmej serii.

Jessica Lange jest także fotografką. Wydała cztery książki ze swoimi fotografiami, a jej prace pokazywano podczas wystaw w galeriach sztuki. W 2016 osobiście otworzyła swoją wystawę w Galerii Miejskiej BWA w Bydgoszczy. Jej wizyta w Polsce związana była z festiwalem filmowym Camerimage, gdzie odebrała honorową Nagrodę im. Krzysztofa Kieślowskiego.

Filmografia | edytuj kod

Filmy | edytuj kod

Seriale | edytuj kod

Sztuki teatralne | edytuj kod

Nagrody i nominacje | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Jessica Lange (ang.). Listal. [dostęp 2017-12-21].
  2. Personalidade: Jessica Lange (EUA) (ang.). InterFilmes.com. [dostęp 2017-12-21].
  3. Jessica Lange (20 de Abril de 1949) (port.). Filmow. [dostęp 2017-12-21].
  4. International Goodwill Ambassadors who served in 2005 (ang.). UNICEF. [dostęp 2012-11-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-10-16)].
  5. Jessica Lange (cz.). ČSFD.cz. [dostęp 2017-12-21].
  6. a b Jessica Lange – What Nationality Ancestry Race (ang.). Ethnicity of Celebs. [dostęp 2017-12-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-10-16)].
  7. Jessica Lange Pictures (ang.). FanPix.Net. [dostęp 2017-12-21].
  8. Jessica Lange - Actor (rum.). CineMagia.ro. [dostęp 2017-12-21].
  9. a b Jessica Lange Biography (1949-) (ang.). Film Reference. [dostęp 2017-12-21].
  10. a b c d Jessica Lange (wł.). MYmovies.it. [dostęp 2017-12-21].
  11. Jessica Lange - Životopis / Info (cz.). FDb.cz. [dostęp 2017-12-21].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Jessica Lange" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy