Jeziorak


Na mapach: 53°43′23,24″N 19°36′46,80″E/53,723122 19,613000

Jeziorak w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jeziorak (dawniej Gizerek[2], Jezierzyce[3], niem. Geserich See) – jezioro rynnowe położone w północno-wschodniej Polsce w obrębie Pojezierza Iławskiego. Jeziorak jest najdłuższym oraz szóstym pod względem powierzchni jeziorem w Polsce.

Jezioro jest połączone z Kanałem Elbląskim. Brzegi są zalesione – północne wysokim drzewostanem, a południowe niskim. Nad Jeziorakiem leży miasto Iława. Działa Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe w Iławie.

Jezioro o nazwie Jeziorak jest miejscem akcji książki Nowe przygody Pana Samochodzika, w której tytułowy bohater szuka skarbów zrabowanych podczas II wojny światowej.

Konturowa Mapa Jezioraka

     Jeziorak

     Mały Jeziorak

     Jezioro Płaskie

     Zatoka Widłągi

– - – granice adm. Iławy Mapa Małego Jezioraka w Iławie

Spis treści

Ukształtowanie Jezioraka | edytuj kod

Jeziorak ma wiele zatok, półwyspów i 16 wysp. Największymi są Wielki Ostrów (Wielka Żuława), Wielki Bukowiec i Czaplak.

Oś wąskiego, rynnowego jeziora biegnie z północy na południe, w środkowej części łamiąc się i zmieniając kierunek na południowy wschód, a potem na południowy zachód. Główny akwen na północ od wsi Siemiany dzieli się na dwie zatoki: wschodnią ślepą i północną połączoną Kanałem Dobrzyckim z jeziorem Ewingi. Na północ od wsi Siemiany przesmyk łączy Jeziorak z jeziorem Płaskim. Do zachodniego brzegu w Siemianach wpada okresowy strumyk z jeziora Urowiec. W części środkowej Jeziorak rozszerza się; jest tam kilka wysp. Na wysokości osady Nowe Chmielówko wybiega na północny wschód zatoka Kraga, która przez jezioro Dauby łączy Jeziorak z Kanałem Elbląskim. Naprzeciw osady Jażdżówki wąski przesmyk wiedzie do zatoki Widłągi. Naprzeciw Iławy na Jezioraku leży jedna z największych wysp Polski położonych na jeziorze – Wielka Żuława (82,4 ha). W Iławie, z południowego krańca Jezioraka, wypływa przez Jaz w Iławie rzeka Iławka. W mieście znajduje się również wejście do kanału łączącego Jeziorak z Jeziorakiem Małym w Iławie. Brzegi Jezioraka są przeważnie wysokie i strome. Zachodni brzeg i środkowa część brzegu wschodniego przylegają do wielkich kompleksów leśnych. Resztę obrzeży pokrywają pola, łąki i mniejsze kępy lasu.

Nazwa | edytuj kod

W 1304 r. w dokumentach Jeziorak wymieniany jest pod nazwą Geyserich, a w 1346 r. – Geyzerich. Nazwa wywodzi się z języka pruskiego od słowa geeysaczapla. Pierwotna nazwa oznaczałaby więc ‘Jezioro Czaple’. Jedna z wysp jeziora zachowała nazwę Czaplak (niem. Czaplakwerde[potrzebny przypis])[4].

Ochrona przyrody | edytuj kod

Jezioro znajduje się na terenie następujących powierzchniowych form ochrony przyrody[5]:

Wyspy | edytuj kod

  • Wielka Żuława
  • Wielki Bukowiec połączona groblą z lądem stałym w miejscowości Wieprz
  • Zielony Ostrów (wyspa Łąkowa)
  • Kobiecy Ostrów,
  • Rajka (niem. Liebes Insel) wysepka na północnej części Jezioraka, przylegająca do północno-wschodniego cypla wyspy Czaplak
  • Lipowy Ostrów, zwana Lipowcem lub Owczą
  • Rybackie Kępy dwie wysepki i kępy trzcin na głównym akwenie, pomiędzy miejscowościami Siemiany i Wieprz.
  • Wyspa Duży Gierczak
  • Wyspa Mały Gierczak
  • Czaplak (niem. Czalakwerder[potrzebny przypis], Kranichwerder) wyspa na północnej części Jezioraka, dostępna przez bród z lądu stałego
  • Wyspa Kępka (niem. Caprera Insel) wysepka na północnej części Jezioraka, na północny wschód od wyspy Czaplak
  • Wyspa Polajńska, Polajńska Kępa (niem. Heuwerder) wysepka na północnej odnodze Jezioraka, na południowy zachód od przysiółka Polajny
  • Mała Żuława około 3 km na północ od Iławy
  • Wyspa Miłości pomiędzy Wielką Żuławą z zachodnim brzegiem Jezioraka
  • Wyspa Księdza na północ od osady Jezierzyce

inne nazwy wysp według Leydinga

  • Kuklina (niem. Lerchen Insel) wysepka na północnej części Jezioraka, za zachód od przysiółka Polajny


Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 370. ISBN 83-232-1732-7.
  2. G.G. Leygind G.G., Nazwy fizjograficzne, [w:] Morąg – z dziejów miasta i powiatu, Olsztyn: Pojezierze, 1973 .
  3. Jezierzyce, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. III: Haag – Kępy, Warszawa 1882, s. 572 .
  4. Morąg – z dziejów miasta i powiatu, Olsztyn: Pojezierze, 1973, s. 41 .
  5. Geoserwis GDOŚ. [dostęp 26-11-2013].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Największe jeziora w Polsce
  • Kolejność: od największego według IRŚ
Na podstawie artykułu: "Jeziorak" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy