Jochanan Bader


Jochanan Bader w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Jochanan Bader podczas uroczystości otwarcia nowego budynku Knesetu Grób Jochanana Badera i jego żony na cmentarzu Nachalat Jicchak w Tel Awiwie

Jochanan Bader, Jan Bader (hebr.: יוחנן בדר, ang.: Yohanan Bader, ur. 19 sierpnia 1901 w Krakowie, zm. 16 czerwca 1994 w Ramat Ganie) – polski i izraelski prawnik, dziennikarz i polityk, w latach 1949–1977 poseł do Knesetu z list ugrupowań prawicowych Herutu, Gahalu i Likudu. Doktor nauk prawnych, współautor metody Badera-Ofera – stosowanej od 1973 do podziału mandatów pomiędzy izraelskim partiami wyborczymi, które przekroczyły próg wyborczy.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się 9 sierpnia 1901 w Krakowie[1], należącym wówczas do Austro-Węgier jako Jan Bader[2].

W Polsce | edytuj kod

Uczęszczał do krakowskiego państwowego gimnazjum, a następnie, w niepodległej już Polsce podjął studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim, zakończone uzyskaniem doktoratu[1].

Od młodości aktywnie działał w organizacjach syjonistycznych – był członkiem młodzieżowej organizacji Ha-Szomer Ha-Cair oraz Powszechnego Żydowskiego Związku Robotniczego na Litwie, w Polsce i Rosji (Bund). Od 1925 związany z nurtem rewizjonistycznego syjonizmu – przystąpił do Unii Syjonistów Rewizjonistów Ze’ewa Żabotyńskiego[1]. Pracował jako prawnik, był także autorem tekstów, redaktorem[1], a przez pewien czas również redaktorem naczelnym polskojęzycznego tygodnika „Trybuna Narodowa”. Organ rewizjonizmu syjonistycznego wydawanego w Krakowie, Warszawie i Lwowie przez Unię Syjonistów Rewizjonistów Małopolski Zachodniej i Śląska (Brit ha-Cohar)[2]. Po odłączeniu się rewizjonistów od Organizacji Syjonistycznej i stworzeniu Nowej Organizacji Syjonistycznej został jednym z liderów partii obok Józefa Szofmana i Ja’akowa Kohena[3].

II wojna światowa | edytuj kod

Po wybuchu drugiej wojny światowej uciekł na wschód Polski i znalazł się na terenach zajętych przez Związek Radziecki. W 1940 został aresztowany i skazany na katorgę – trafił do łagru na północy ZSRR. W wyniku wejścia w życie układu Sikorski-Majski i ogłoszeniu amnestii dla obywateli polskich został zwolniony, a w sierpniu 1942 dołączył do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR generała Władysława Andersa. Wraz z Armią Andersa opuścił Związek Radziecki i przez Iran i Irak dotarł w grudniu 1943 do Palestyny, gdzie, jak wielu innych Żydów, opuścił polskie wojsko. Natychmiast przyłączył się do, powstałej z inspiracji Żabotyńskiego, organizacji paramilitarnej Irgun[1], którą dowodził w tym czasie Ja’akow Meridor[4]. W 1945 został aresztowany przez władze brytyjskie i umieszczony w obozie na wzgórzu Latrun, gdzie pozostawał uwięziony do maja 1948[1].

W Izraelu | edytuj kod

Po wyjściu na wolność, w niepodległym już Izraelu, wraz z innymi członkami Irgunu i przedstawicielami nurtu rewizjonistycznego syjonizmu założył ruch Herut (pol. Wolność)[1], którego przewodniczącym został Menachem Begin[5][6]. Został także redaktorem naczelnym gazety „Herut”, publikował również w innych pismach – „Hajom” (pol. Dziś) czy „Ma’ariw[1].

W pierwszych wyborach parlamentarnych w Izraelu w 1949 z sukcesem kandydował z listy Herutu do izraelskiego parlamentu. W pierwszym Knesecie zasiadał w komisjach regulaminowej; konstytucyjnej oraz finansów. W wyborach w 1951 ponownie został wybrany posłem. W drugim Knesecie był członkiem komisji: konstytucyjnej, prawa i sprawiedliwości; spraw zagranicznych i obrony; finansów oraz interpelacji. W 1955 uzyskał reelekcję W Knesecie trzeciej kadencji zasiadał w komisjach konstytucyjnej, prawa i sprawiedliwości; finansów oraz budownictwa. W latach 1957–1977 był rzecznikiem gospodarczym Herutu, a następnie Gahalu i Likudu. W wyborach w 1959 po raz czwarty zdobył mandat poselski, a w czwartym Knesecie zasiadał w komisjach finansów, budownictwa oraz spraw zagranicznych i obrony. W 1961 uzyskał reelekcję[1]. W piątej kadencji Knesetu doszło do połączenia Herutu i Partii Liberalnej w Blok Herutu i Liberałów, zwany w skrócie Gahal[7]. Bader był członkiem komisji finansów oraz spraw zagranicznych i obrony. W wyborach w 1965 startując z listy Gahalu kolejny raz zdobył mandat poselski, a w szóstym Knesecie zasiadał w komisji finansów. Z sukcesem kandydował także w wyborach w 1969, a w Knesecie siódmej kadencji zasiadał w komisjach spraw gospodarczych, finansów, interpelacji[1]. Wraz z Awrahamem Oferem z Koalicji Pracy opracował metodę podziału mandatów pomiędzy izraelskim partiami wyborczymi, które przekroczyły próg wyborczy. Była to lokalna wariacja metody D’Hondta, która weszła w życie od wyborów w 1973. Od nazwisk twórców nazywana jest metodą Badera-Ofera[8][9].

Przed wyborami w 1973 doszło do połącznia Gahalu i La’am (czyli sojuszu Wolnego Centrum, Listy Państwowej i pozaparlamentarnego Ruchu na rzecz Wielkiego Izraela) i powstania Likudu[10]. Jochanan Bader po raz ósmy znalazł się w Knesecie, pozostał rzecznikiem gospodarczym ruchu, a w ósmym Knesecie kierował komisją kontroli państwowej i był członkiem komisji finansów. Nie kandydował w kolejnych wyborach[1], w których Likud odniósł sukces i po raz pierwszy w historii Izraela doszedł do władzy[11].

Podczas swojej kariery politycznej był także członkiem rady doradczej Banku Izraela[11]. W 1979 opublikował w języku hebrajskim książkę „Kneset i ja”[1]. Zmarł 16 czerwca 1994 w Izraelu[11] w Ramat Ganie[12].

Życie prywatne | edytuj kod

Był żonaty i miał dwoje dzieci[12].

Upamiętnienie | edytuj kod

Jego imieniem nazwane są ulice w Ramat Ganie[13] i Beer Szewie[14].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j k l Jochanan Bader (ang.) – profil na stronie Knesetu.
  2. a b Trybuna Narodowa. Tygodnik, Organ rewizjonizmu syjonistycznego. 20 września 1935. s. 8. [dostęp 2017-02-06].
  3. Revisionist Zionists (ang.). yivoencyclopedia.org. [dostęp 2017-02-06].
  4. Ja’akow Meridor (ang.) – profil na stronie Knesetu.
  5. Herut Movement (ang.). knesset.gov.il. [dostęp 2017-02-06].
  6. Menachem Begin (ang.) – profil na stronie Knesetu.
  7. Herut-Liberal Bloc (ang.). knesset.gov.il. [dostęp 2017-02-06].
  8. he Distribution of Knesset Seats Among the Lists – the Bader-Offer Method (ang.). knesset.gov.il. [dostęp 2017-02-06].
  9. The Electoral System in Israel (ang.). knesset.gov.il. [dostęp 2017-02-06].
  10. Likud (ang.). knesset.gov.il. [dostęp 2017-02-06].
  11. a b c Yohanan Bader, Israeli Legislator, 93 (ang.). nytimes.com, 19 czerwca 1994. [dostęp 2017-02-06].
  12. a b Yohanan Bader (ang.). geni.com. [dostęp 2017-02-06].
  13. Dr Yohanan Bader St, Ramat Gan, Izrael. [dostęp 2017-02-06].
  14. Dr Yohanan Bader St, Be'er Sheva, Izrael. [dostęp 2017-02-06].
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Jochanan Bader" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy