Kaloria


Kaloria w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kaloria (łac. calor „ciepło”) – historyczna jednostka ciepła, obecnie jest pozaukładową jednostką energii (skrót cal), ponieważ ciepło jest utożsamiane z energią; często używana jest jednostka wielokrotna kilokaloria (skrót kcal); 1 kcal = 1000 cal. Megakaloria (milion kalorii, skrót Mcal) nosiła kiedyś osobną nazwę „termia” (skrót th, od gr. thermos „ciepły”).

Kaloria
dawniej definiowana jako ilość ciepła potrzebna do podgrzania pod ciśnieniem 1 atmosfery, 1 g czystej chemicznie wody o 1 °C od temperatury 14,5 do 15,5 °C. 1 cal = 4,1855 J

W 1929 roku wprowadzono kalorię międzynarodową (obecnie używany w fizyce przelicznik):

1 cal = 4,1868 J

Istnieje jeszcze kaloria termochemiczna:

1 cal = 4,184 J

Czasami w literaturze anglosaskiej można spotkać się z określeniami large calorie („duża kaloria”) lub kilogram-calorie stosowanymi w stosunku do kcal, lub odpowiednio small calorie („mała kaloria”) lub gram-calorie w stosunku do cal[1]. Określenia large calorie i kilogram-calorie są rzadziej używane, głównie odnośnie wartości energetycznej pożywienia oraz dla stosunkowo dużych ilości ciepła[1].

W chłodnictwie używana jest jednostka ciepła o nazwie frygoria bądź frigoria (fg), która jest równa wartości kalorii międzynarodowej. Nazwa pochodzi od łac. frigidus „zimny” z frigere „stygnąć, marznąć”.

Pochodną jednostką ciepła w układzie SI jest dżul J.

Kalorie w dietetyce | edytuj kod

 Osobny artykuł: Wartość energetyczna.

Określenie ilości kalorii w produktach żywnościowych wyraża ilość energii, którą przeciętnie przyswaja ludzki organizm przy spożyciu takiego produktu. Taka energia żywnościowa jest później wykorzystywana do podtrzymania funkcji życiowych i aktywności.

Zgodnie z Międzynarodowym Układem jednostek Miar oraz konsensusem FAO/WHO/UNU z 1971 r. energia wyrażana jest w dżulach (J), oraz dodatkowo kaloriach (cal). 1 kcal jest równa 4,184 kJ, 1000 kcal = 4,184 MJ[2].

Potoczne użycie kaloria znacznie odbiega od faktycznego znaczenia tej jednostki fizycznej. W mowie potocznej, określając wartość energetyczną pokarmów, stosuje się termin kaloria mając w rzeczywistości na myśli kilokalorię (kcal)[3].

Spotykane jest też oznaczanie kilokalorii poprzez zapis dużą literą: 1 Kaloria[4] = 1 Cal = 1 kcal.

Wartość energetyczna składników pokarmowych:

Kalorie w energetyce | edytuj kod

W energetyce w przeszłości używano kalorii jako jednostki ciepła. Przykładowo, typoszeregi kotłów wodnych miały w nazwie moc cieplną podawaną w gigakaloriach na godzinę (np. kocioł WR-25 ma moc cieplną 25 Gcal/h). Obecnie moc tych urządzeń podaje się w megawatach.

1 Gcal/h = 1,163 MW 1 kcal/min = 69,733 W

Kaloria była również używana przy definiowaniu paliwa umownego — będącego paliwem o wartości opałowej wynoszącej 7000 kcal/kg.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Elementary physics, [w:] Aviation Electronics Technician 3 & 2, Stany Zjednoczone: Navy Training Publications Center / Naval Service Training Command, 1973, s. 73 [zarchiwizowane z adresu 2021-11-29]  (ang.).
  2. MirosławM. Jarosz MirosławM., Normy żywienia dla populacji polskiej nowelizacja, Warszawa: Instytut Żywności i Żywienia, [cop. 2012], ISBN 978-83-86060-83-2, OCLC 829885267 [dostęp 2019-10-03] .
  3. Maria Krajewska, WSz PWN: dwie kalorie. W: Poradnia językowa PWN [on-line]. WN PWN SA, 2003-09-30. [dostęp 2021-11-29].
  4. mmr: Kaloria i kilokaloria - czym się różnią i dlaczego większość z nas jest w błędzie?. W: Gazeta.pl (zdrowie.gazeta.pl) [on-line]. Agora SA, 2017-02-23. [dostęp 2021-11-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-11-29)].
  5. Janusz Stanisław Keller: 2.4.1. Podstawowe cechy katabolizmu i anabolizmu. W: Jan Gawęcki, Lech Hryniewiecki: Żywienie człowieka. T. 1: Podstawy nauki o żywieniu. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 89. ISBN 83-01-13947-1.
Kontrola autorytatywna (jednostka energii):Encyklopedia internetowa:
Na podstawie artykułu: "Kaloria" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy