Kamenec (1) (Wysoki Jesionik)


Na mapach: 50°04′46,2″N 17°08′25,6″E/50,079500 17,140444

Kamenec (1250 m) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Kamenec (1) (Wysoki Jesionik)) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kamenec (1)[a] (historyczna nazwa niem. Heidstein[1]) – szczyt o wysokości 1250 m n.p.m. (podawana jest też wysokość 1252 m n.p.m.[2] lub 1251,8 m n.p.m.[3]) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (cz. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, na Morawach, w obrębie gminy Loučná nad Desnou, oddalony o około 6,5 km na zachód od szczytu góry Pradziad (cz. Praděd)[4][5]. Rozległość szczytu wraz ze stokami (powierzchnia stoków) szacowana jest na około 2,0 km²[6], a średnie nachylenie wszystkich stoków wynosi około 15°[4].

Spis treści

Charakterystyka | edytuj kod

Kamenec (1) z uwagi na nieprzekraczającą minimalną wysokość pomiędzy szczytem i najniższym punktem przełęczy (minimalna deniwelacja względna) w kierunku góry Mravenečník (min. 5 m) nie jest przez niektórych autorów zaliczony jako odrębna góra[7][8]. Traktowany raczej jako wydłużenie stoku góry Mravenečník[4].

Lokalizacja | edytuj kod

Widok z dolnej drogi wokół góry Dlouhé stráně na szczyt Kamenec (1)

Szczyt Kamenec (1) położony jest w środkowo-zachodnim rejonie całego pasma Wysokiego Jesionika, leżący w części Wysokiego Jesionika, w północno-zachodnim obszarze (mikroregionu) o nazwie Masyw Pradziada (cz. Pradědská hornatina) oraz usytuowany na odgałęzieniu, biegnącym od bocznego grzbietu Masywu Pradziada i Wysokiej Holi, ciągnącym się od góry Hubertka do przełęczy Vlčí sedlo[4]. Z tego powodu jest szczytem niewyraźnym, trudno rozpoznawalnym na tle całego masywu góry Dlouhé stráně, sprawiającym wrażenie „dopiętego” od północy do góry Mravenečník. Szczyt widoczny jest z drogi okalającej połać szczytową góry Pradziad[9], gdzie wyłania się po prawej stronie od zrównanej połaci szczytowej góry Dlouhé stráně. Ponadto bardzo dobrze widoczny z innego charakterystycznego punktu widokowego – z drogi okalającej szczyt góry Dlouhé stráně[10] oraz z niektórych innych miejsc, jak np. ze skaliska szczytowego góry Hřbety czy też z drogi przy szczycie góry Medvědí hřbet.

Szczyt wraz ze stokami ograniczają: od południa przełęcz o wysokości 1249 m n.p.m. w kierunku szczytu Mravenečník, od południowego zachodu dolina potoku o nazwie Tmavý potok, od północnego zachodu dolina potoku Tříramenný potok, od północy dolina nienazwanego potoku, będącego dopływem potoku Tříramenný potok, od północnego wschodu przełęcz o wysokości 1158 w kierunku szczytu Medvědí hora oraz od wschodu dolina potoku Borový potok[4]. W otoczeniu szczytu Kamenec (1) znajdują się następujące szczyty: od północnego wschodu Medvědí hora i Tupý vrch, od południowego wschodu Dlouhé stráně i Mravenečník, od południowego zachodu Čepel, od zachodu Jedlový vrch oraz od północnego zachodu Skály (2)[b] i Suchá hora[4].

Szczyt | edytuj kod

Bezpośrednio na sam szczyt nie prowadzi żaden szlak turystyczny[4]. Połać szczytowa znajduje się wśród niewielkiego przerzedzenia drzewostanu boru świerkowego, pokryta trawą wysokogórską[11][12]. Na połaci szczytowej nie ma punktu geodezyjnego[11]. Państwowy urząd geodezyjny o nazwie (cz. Český úřad zeměměřický a katastrální (CÚZK)) w Pradze podaje jako najwyższy punkt – szczyt – o wysokości 1250,0 m n.p.m. i współrzędnych geograficznych (50°04′46,2″N 17°08′25,6″E/50,079500 17,140444)[11]. Szczyt z uwagi na zalesienie nie jest punktem widokowym i jest rozpoznawalny orientacyjnie.

Dojście do szczytu następuje z czerwonego szlaku turystycznego [12]. Przechodząc nim ze skrzyżowania turystycznego Tetřěví chata w kierunku skrzyżowania Mravenečník (sedlo) odcinek o długości około 550 m, należy skręcić w prawo, w nieoznakowaną ścieżkę, którą należy dalej przejść odcinek o długości około 320 m[12].

Stoki | edytuj kod

W obrębie szczytu można wyróżnić trzy następujące zasadnicze stoki[4]:

  • północno-zachodni, biegnący od połaci szczytowej ku dolinie potoku Tříramenný potok
  • północny, biegnący od połaci szczytowej do mniej więcej skrzyżowania turystycznego Medvědí hora (lan.)
  • północno-wschodni, biegnący od połaci szczytowej ku dolinie potoku Borový potok

Występują tu wszystkie typy zalesienia: bór świerkowy, las mieszany[c] oraz las liściasty, przy czym dominuje zalesienie borem świerkowym[11][12]. Górne partie wszystkich stoków w pobliżu połaci szczytowej pokryte są borem świerkowym, natomiast w miarę obniżania wysokości stok północno-zachodni przechodzi w las mieszany i las liściasty, a stok północno-wschodni w niewielkie obszary lasu mieszanego[11][12]. Wszystkie stoki charakteryzują się znaczną zmiennością wysokości zalesienia[12]. Na stokach północno-zachodnim i północnym znajdują się obszary ogołoceń, kilkusetmetrowe przecinki stokowe i dukty oraz na niemalże wszystkich stokach większe polany[12]. Ponadto na stokach północnym i północno-wschodnim występują skaliska, a na stoku północnym w odległości około 160 m na północny zachód od szczytu nawet grupa skalna[4][5].

Stoki mają stosunkowo jednolite i zróżnicowane nachylenia[4]. Średnie nachylenie stoków waha się bowiem od 8° (stok północny) do 17° (stok północno-zachodni)[4]. Średnie nachylenie wszystkich stoków (średnia ważona nachyleń stoków) wynosi około 15°[4]. Maksymalne średnie nachylenie stoku północno-wschodniego, w pobliżu skaliska, położonego niedaleko szczytu Medvědí hora na odcinku 50 m nie przekracza 45°[4]. Poza wytyczonym jedynym szlakiem turystycznym, stoki pokryte są siecią dróg na których wytyczono szlaki rowerowe (m.in. Uhlířská cesta) oraz na ogół nieoznakowanych ścieżek[4]. Przemierzając je zaleca się korzystanie ze szczegółowych map, z uwagi na zawiłości ich przebiegu, zalesienie oraz zorientowanie w terenie. Blisko połaci szczytowej, w odległości około 210 m na zachód utworzono pole z rampą do startów lotni[13] i paralotni o nazwie PG startoviště Kamenec[14][15][4].

Elektrownia wiatrowa | edytuj kod

Widok z czerwonego szlaku rowerowego , na wieże – turbiny wiatrowe elektrowni wiatrowej Mravenečník

Z uwagi na obszar, na którym średnia roczna prędkość wiatru wynosiła około 8,0 m/s[16] podjęto w latach 90. XX wieku decyzję o budowie u podnóża stoku północnego szczytu Kamenec (1), na połaci blisko szczytu Medvědí hora, w pobliżu skrzyżowania o nazwie Tetřeví chata elektrowni wiatrowej, złożonej z trzech wież – turbin wiatrowych[4]. Elektrownia wiatrowa Mravenečník (cz. Větrná elektrárna – Mravenečník)[17] została zbudowana w latach 1995–1998. Początkowo postawiono wieżę typu Wind World 220 kW[18], potem dwie prototypowe wieże typu EWT 315 kW[19] i EWT 630 kW[20], które dostarczyła czeska firma Energovars[16].

Składa się ona z trzech oddzielnych wież, turbin wiatrowych o wysokości trzonu (38–42) m i długości ostrzy wirnika turbiny, odpowiednio (12, 15 i 21) m[21] oraz mocy elektrycznej, odpowiednio (220, 315 i 630) kW[21]. Całkowita moc elektrowni wynosi 1,2 MW[16]. Wieże oddalone są od siebie w łukowatej linii o około 90 m, wzdłuż pobocza czerwonego szlaku rowerowego , zlokalizowane na wysokościach: (1150, 1153 i 1160) m n.p.m.[4].

W latach 1997–2002 elektrownia wiatrowa była częścią eksperymentalnego kompleksu odnawialnej elektrowni słonecznej o mocy elektrycznej 10 kW. Z uwagi na małą wydajność, panelowe ogniwa słoneczne zdemontowano, przenosząc je do elektrowni jądrowej Dukovany[21]. Elektrownią zarządza firma Bonoco z Pilzna. Planuje ona modernizację elektrowni poprzez demontaż trzech starych wież i budowę dwóch nowych[22], znacznie wyższych typu Enercon E–70 firmy Enercon (o wysokości trzonu, w wariantach (64, 85, 98 lub 113) m i długości ostrza wirnika 35 m), o większej wydajności 2300 kW[23]. Z decyzją zarządu firmy Bonoco nie zgadzają się ekolodzy, protestując przeciw decyzji o jej modernizacji, która – jak twierdzą – znacznie zakłóci ekosystem Obszaru Chronionego Krajobrazu Jesioniki[24][25].

Geologia | edytuj kod

Pod względem geologicznym Kamenec (1) ze stokami należy do jednostki określanej jako kopuła Desny[26] i zbudowany jest ze skał metamorficznych, głównie z: gnejsów (biotytów, muskowitów, chlorytów), fyllonitów i amfibolitów[27].

Wody | edytuj kod

Grzbiet główny (grzebień) góry Pradziad, biegnący od przełęczy Skřítek do przełęczy Červenohorské sedlo oraz dalej do przełęczy Ramzovskiej (cz. Ramzovské sedlo) jest częścią granicy Wielkiego Europejskiego Działu Wodnego, dzielącej zlewiska Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego[28].

Szczyt wraz ze stokami położony jest na południowy zachód od tej granicy, należy więc do zlewni Morza Czarnego, do którego płyną wody m.in. z dorzecza Dunaju, będącego przedłużeniem płynących z tej części Wysokiego Jesionika górskich potoków (m.in. płynących w pobliżu stoków potoków: Tmavý potok, Borový potok czy Tříramenný potok)[4]. Ze stoku północno-zachodniego bierze swój początek krótki, nienazwany potok, będący dopływem potoku Tříramenný potok. W obrębie stoków nie występują m.in. wodospady czy kaskady[4].

Ochrona przyrody | edytuj kod

Szczyt ze stokami znajduje się w obrębie wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (cz. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), a utworzonego w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt[4]. Na stokach nie utworzono żadnych rezerwatów przyrody lub innych obiektów nazwanych pomnikami przyrody[4].

Na stoku północnym oraz przez stoki i szczyt sąsiedniej Medvědí hory, na wysokościach (1080–1163) m n.p.m. wyznaczono w 2013 roku okrężną ścieżkę dydaktyczną o nazwie (cz. Naučná stezka Rysí skála) o długości około 2 km na odcinku[29][30]:

Medvědí hora (lan.) – punkt widokowy Vyhlídka Rysí skála – szczyt Medvědí hora – Tetřeví chataMedvědí hora (lan.) (z 10 stanowiskami obserwacyjnymi na trasie)[4]

Turystyka | edytuj kod

W obrębie szczytu i stoków nie ma żadnego schroniska turystycznego lub hotelu górskiego[4]. Góra jest chętnie odwiedzana przez turystów i rowerzystów, a w mniejszym stopniu sam szczyt[4]. Do najbliższej miejscowości Loučná nad Desnou z bazą hoteli i pensjonatów[31], jest od szczytu jest około 3,5 km w kierunku zachodnim[4]. W odległości około 800 m na północ od szczytu zlokalizowano górną stację kolejki krzesełkowej na trasie Kouty nad DesnouMedvědí hora[32][4].

Kluczowym punktem turystycznym jest oddalone o około 820 m na północ od szczytu skrzyżowanie turystyczne Tetřěví chata, z podaną na tablicy informacyjnej wysokością 1165 m, przez które przechodzi jedyny szlak turystyczny, jeden ze szlaków rowerowych, ścieżka dydaktyczna oraz trasa narciarstwa biegowego[4].

Chaty łowieckie | edytuj kod

Tetřeví chata (1) na stoku Kamenca (1)

Na stokach przy drogach, położone są dwie chaty, ale nie mają one charakteru typowych schronisk turystycznych, a które zalicza się do tzw. chat łowieckich[4].

Szlaki turystyczne | edytuj kod

Klub Czeskich Turystów (cz. Klub Českých Turistů) wytyczył w obrębie stoków jeden szlak turystyczny na trasie[4][35]:

Kouty nad Desnou – góra Skály (2)[b] – przełęcz Obrázek – Medvědí hora – Kamenec (1) – góra Mravenečník – szczyt Dlouhé stráně – górny zbiornik elektrowni szczytowo-pompowej Dlouhé StráněU Okenní štoly

Szlaki rowerowe i trasy narciarskie | edytuj kod

Wokół stoków przebiegają również cztery szlaki rowerowe na trasach[4]:

Loučná nad Desnou – góra Seč – góra Čepel – góra Mravenečník – Medvědí hora – Kamenec (1) – góra Dlouhé stráně – góra Velká Jezerná – dolina rzeki Divoká Desná – Kouty nad Desnou – góra Černá stráň – przełęcz Přemyslovské sedlo – góra Tři kameny – góra Ucháč – góra Jelení skok – góra Loveč – góra Lískovec – Loučná nad Desnou[36] Přemyslovské sedloPřemyslov – Loučná nad Desnou – góra Seč – Kamenec (1) – góra Skály (2) – przełęcz Obrázek – Medvědí hora – Kouty nad Desnou Góra Mravenečník – Kamenec (1) – góra Dlouhé stráně – góra Vřesník – góra Homole – góra Vřesník – góra Dlouhé stráně – góra Mravenečník U Obrazku – Kamenec (1) – góra Mravenečník – Margareta (lov. ch.)

Ponadto przez stok północno-zachodni przebiega jedna z czterech tras kolarstwa górskiego ośrodka Bikepark Kouty[37][38][4]:

„Uhlířská stopa” Górna stacja kolejki linowej – Mědvědí hora – Kamenec (1) – przełęcz Obrázek – góra Skály (2) – Kouty nad Desnou

W okresach ośnieżenia wzdłuż szlaków rowerowych wytyczono trasy narciarstwa biegowego[39]. W obrębie góry nie poprowadzono żadnej trasy narciarstwa zjazdowego[39].

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdujących się w tym samym paśmie dwóch innych szczytów o tej samej nazwie: Kamenec (2) położonego 3,3 km na południowy wschód od przełęczy Skřítek i Kamenec (3) położonego 1,7 km na wschód od miejscowości Bělá pod Pradědem.
  2. a b Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdującego się w tym samym paśmie innego szczytu o tej samej nazwie Skály (1), położonego 4,5 km na zachód od miejscowości Vrbno pod Pradědem.
  3. Drzewostan całego Obszaru Chronionego Krajobrazu Jesioniki obejmuje: świerk pospolity 84%, buk zwyczajny 10%, modrzew europejski 1,5%, klon jawor 1,1%, brzoza 1%, olsza czarna 0,8%, kosodrzewina 0,4%, olsza szara 0,3%, (jodła pospolita, jesion wyniosły i lipa) 0,2%, sosna zwyczajna 0,1%, pozostałe (sosna błotna, dąb, grab, klon zwyczajny, wiąz, jarząb, olsza zielona, topola osika, topola i wierzba iwa) 0,2% (→ Analýza vlivu lesního hospodaření na lesní ekosystémy v CHKO Jeseníky. hnutiduha.cz ↓)
  4. Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdującej się w tym samym paśmie innej chaty o tej samej nazwie Tetřeví chata (2), położonej na stoku góry Orlík.

Przypisy | edytuj kod

  1. Kamenec (1250 m) (Heidstein) 1:12 000. pl.mapy.cz. [dostęp 2017-02-24].
  2. Jeseníky – Praděd, Králický Sněžník. Turistická mapa ↓.
  3. Jan Ondryáš: Přehled nejvyšších vrcholů Hrubého Jeseníku (cz.). lipova-lazne.cz, 2006-01-31. [dostęp 2020-12-28].
  4. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae Kamenec (1250 m) (mapa turystyczna) 1:12 000. pl.mapy.cz. [dostęp 2015-01-30].
  5. a b Kamenec (cz.). turistika.cz. [dostęp 2015-01-30].
  6. Pomiar (Kamenec 1250 m) 1:12 000. pl.mapy.cz. [dostęp 2020-12-28].
  7. Co to je HLV a VV a jaký je mezi nimi rozdíl (cz.). tisicovky.cz. [dostęp 2020-12-28].
  8. Jan Bína, Jaromír Demek: Z nížin do hor. Geomorfologické jednotky České republiky. Wyd. 1. Praga: Academia, 2012. ISBN 978-80-200-2026-0. OCLC 796017373. (cz.)
  9. View. heywhatsthat.com ↓, Praděd – Kamenec.
  10. View. heywhatsthat.com ↓, Dlouhé stráně – Kamenec.
  11. a b c d e Geoprohlížeč – ZÚ (Geoportal Czech). ags.cuzk.cz ↓, Produkty → ZABAGED dle ZM10 (Měřítko mapy 1:1880).
  12. a b c d e f g Kamenec (1250 m) (mapa lotnicza) 1:12 000. pl.mapy.cz. [dostęp 2020-12-28].
  13. Startowisko Kamenec. lotnie.pl. [dostęp 2015-01-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
  14. Kamenec – start č.2 (cz.). paragliding-mapa.cz. [dostęp 2015-01-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-11-18)].
  15. Tomáš Prokop: Startoviště Kamenec v Jeseníkách (cz.). skyfly.cz. [dostęp 2015-01-30].
  16. a b c Větrné elektrárny. Mravenečník – historie (cz.). elektrarny.benoco.cz. [dostęp 2015-09-15].
  17. Větrná elektrárna – Mravenečník (cz.). jeseniky.net. [dostęp 2015-09-15].
  18. Instalace – Mravenečník 1 (cz.). W: Czech RE Agency [on-line]. mapa.czrea.org. [dostęp 2015-09-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-14)].
  19. Instalace – Mravenečník 2 (cz.). W: Czech RE Agency [on-line]. mapa.czrea.org. [dostęp 2015-09-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-14)].
  20. Instalace – Mravenečník 3 (cz.). W: Czech RE Agency [on-line]. mapa.czrea.org. [dostęp 2015-09-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-14)].
  21. a b c Medvědí hora – větrná elektrárna (cz.). turistika.cz. [dostęp 2015-09-15].
  22. Větrné elektrárny. Mravenečník – budoucnost (cz.). elektrarny.benoco.cz. [dostęp 2015-09-15].
  23. Větrné elektrárny. Mravenečník – realizace (cz.). elektrarny.benoco.cz. [dostęp 2015-09-15].
  24. Zdeňka Jílková: I přes protesty ochráncř přírody začaly práce na stavbě větrné elektrárny na Medvědí hoře (cz.). rozhlas.cz, 2015-05-31. [dostęp 2015-09-15].
  25. Ochránci přírody nesouhlasí s větrnou elektrárnou na Medvědí hoře (cz.). ekolist.cz, 2015-04-02. [dostęp 2015-09-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
  26. Cymerman 1998 ↓, s. 531 (mapa).
  27. Geologická mapa. mapy.geology.cz ↓, geologická jednotka 6, 13, 1020, 1021, 1024 i 1027.
  28. Hrubý Jeseník (mapa). dudisoft.eu ↓.
  29. Interaktivní naučná stezka Rysí skála, areál Kouty nad Desnou (cz.). vylety-zabava.cz, 2017-01-18. [dostęp 2020-12-29].
  30. Naučná stezka Rysí skála Kouty nad Desnou (cz.). infocesko.cz. [dostęp 2015-09-15].
  31. Ubytování Loučná nad Desnou (cz.). e-chalupy.cz. [dostęp 2020-12-29].
  32. Sedačková lanovka Kouty nad Desnou - Dlouhé Stráně (cz.). W: Lanové dráhy v České republice [on-line]. lanove-drahy.cz. [dostęp 2017-08-07].
  33. Zdeňka Jordanová: Lovecké chaty v Jeseníkách. Tetřeví chata (cz.). lovecke-chaty-v-jesenikach.cz. [dostęp 2015-01-30].
  34. Zdeňka Jordanová: Lovecké chaty v Jeseníkách. Uhlířská chata (Ruská chata) (cz.). lovecke-chaty-v-jesenikach.cz. [dostęp 2020-12-29].
  35. Góry bliskie sercu. Czeski cud. sudeckiedrogi.wordpress.com, 2012-05-24. [dostęp 2020-12-29].
  36. Cyklotrasa 6155 Kouty – PVE DS (cz.). ejeseniky.com. [dostęp 2015-01-30].
  37. Bike park. Adrenalina dla początkujących i zawodowców. Jeden z najliczniej odwiedzanych parków w kraju. Trasy rowerowe. kouty.cz. [dostęp 2020-12-29].
  38. Bike park Kouty. ceskojede.cz. [dostęp 2020-12-29].
  39. a b Kamenec (1250 m) (mapa tras narciarskich) 1:12 000. pl.mapy.cz. [dostęp 2020-12-28].

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Szczyty Wysokiego Jesionika
Na podstawie artykułu: "Kamenec (1) (Wysoki Jesionik)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy