Kazimierz Wajda


Kazimierz Wajda w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Grobowiec Kazimierza Wajdy

Kazimierz Jan Wajda, ps. „Szczepko”, „Szczepcio” (ur. 3 grudnia 1905 we Lwowie, zm. 8 maja 1955 w Warszawie) – polski aktor radiowy, teatralny i filmowy, dziennikarz.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Rodowity lwowianin wywodzący się z ulic Gródeckiej i Na Błonie[1]. Był synem Aleksandra. Kształcił się w szkole realnej przy ul. Szumlańskiej we Lwowie[2]. Studiował na Politechnice Lwowskiej; zdał eksternistyczny egzamin aktorski po przygotowaniach u Mariana Bieleckiego.

W 1933 kreując postać „Szczepka” („Szczepcia”) wraz z Henrykiem Vogelfängerem jako „Tońko” („Tońcio”) zaczął występować w słuchowisku radiowym Wesoła Lwowska Fala w skeczach Wiktora Budzyńskiego, a następnie własnych. Pseudonimy obu zostały zaczerpnięte z przynależności obu do kościołów lwowskich: Wajdy do kościoła św. Elżbiety, a Vogelfängera do kościoła św. Antoniego[3]. Popularność przyniosły im role lwowskich batiarów. Dzięki m.in. jego występom, audycja w krótkim czasie z lokalnego programu stała się najpopularniejszą audycją radiową w przedwojennej Polsce i jedną z najpopularniejszych w całej historii Polskiego Radia (ponad 6 milionów stałych słuchaczy). W roli „Szczepcia” Wajda wystąpił również w trzech filmach: Będzie lepiej (1936), Włóczęgi (1939, w filmie duet wykonywał piosenkę pt. „Lwów jest jeden na świecie”, popularnie nazywaną „Tylko we Lwowie”) i Serce batiara (produkowany w 1939, po wybuchu II wojny światowej negatyw filmu zaginął). Duet „Szczepko” i „Tońko” był również określany jako: „tajojkowie” (od używanej przez nich frazy: ta joj)[4], „trubaciarzy Lwowa” (od trubadurów)[5].

W rozgłośni lwowskiej Polskiego Radia K. Wajda pełnił funkcję spikera, a w maju 1938 został mianowany referentem aktualności[6]. W lipcu 1938 doniesienia prasowe informowały, że Kazimierz Wajda miał zrezygnować z lotu samolotem, który następnie uległ katastrofie w Rumunii 22 lipca 1938[7][8].

Po wybuchu II wojny światowej we wrześniu 1939 wraz z Vogelfängerem ewakuował się z Polski, po czym przez Rumunię, Jugosławię, Włochy dotarł do Francji[9]. W czasie wojny był członkiem zespołu aktorskiego Polish Soldier's Revue by Lwowska Fala we Francji, w Anglii i na froncie zachodnim, działającym przy Polskich Sił Zbrojnych[9]. Był żołnierzem 1 Dywizji Pancernej generała Maczka, występując wraz z Vogelfängerem, Henrykiem Hausmanen dla walczących żołnierzy także w bunkrach[10]. Na obszarze Holandii w 1944 został awansowany na stopień podporucznika[11].

Po wojnie Wajda powrócił do Polski. Pracował w redakcji rozrywki Polskiego Radia (m.in. z Jeremim Przyborą). Zajmował się głównie transmisjami radiowymi z występów cyrkowych, organizowanych dla robotników w zakładach pracy[12]. W radio prowadził program rozrywkowy pt. Przy sobocie po robocie[9]. Był też autorem tekstu piosenki Walczyk murarski (muz. Władysław Szpilman). We wrześniu 1953 napisał w Cieplicach poemat pt. Gródeckie kwiaty[13].

Jego żoną była artystka estradowa Mira Grelichowska. Zmarł na zawał serca 8 maja 1955 w Warszawie[9]. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie 12 maja 1955[14][15] (kwatera M; w tym samym miejscu została pochowana Wiktora Wajda, ur. 1870, zm. 3 kwietnia 1944)[16]. Jego siostrą była Krystyna Zawisza-Grzeszczyńska[17].

Filmografia | edytuj kod

Słuchowiska radiowe | edytuj kod

Odznaczenia i nagrody | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Henryk Vogelfänger: Tońko, czyli legenda o ostatnim batiarze. youtube.com. [dostęp 2019-01-13]. Czas filmu: 4:01.
  2. Henryk Vogelfänger: Tońko, czyli legenda o ostatnim batiarze. youtube.com. [dostęp 2019-01-13]. Czas filmu: 4:23.
  3. Henryk Vogelfänger: Tońko, czyli legenda o ostatnim batiarze. youtube.com. [dostęp 2019-01-13]. Czas filmu: 4:37-4:56.
  4. „Tajojki lwowskie” – Szczepko i Tońko w filmie „Włóczęgi”. „Robotnik”. Nr 97, s. 6, 5 kwietnia 1939. 
  5. Tadeusz Sobolewski. Z ekranów. Tydzień filmowy. „Prosto z Mostu”. Nr 17, s. 5, 23 kwietnia 1939. 
  6. Nominacje i zmiany personalne w rozgłośni lwowskiej. „Gazeta Lwowska”. Nr 111, s. 2, 18 maja 1938. 
  7. Szczegóły strasznej katastrofy samolotowej. „Goniec Częstochowski”, s. 2, Nr 168 z 28 lipca 1938. 
  8. Specjalna komisja techniczna bada przyczynę katastrofy samolotu polskiego. „Szczepko” miał szczęście. „Głos Lubelski”. Nr 202, s. 1, 25 lipca 1938. 
  9. a b c d Adam Warzocha. Śpij moji sercy cichutko. „Nowiny”. Nr 262, s. 1, 3, 21-26 grudnia 1990. 
  10. Henryk Vogelfänger: Tońko, czyli legenda o ostatnim batiarze. youtube.com. [dostęp 2019-01-13]. Czas filmu: 43:00-44:21.
  11. Henryk Vogelfänger: Tońko, czyli legenda o ostatnim batiarze. youtube.com. [dostęp 2019-01-13]. Czas filmu: 44:21-44:32.
  12. Jeremi Przybora: Przymknięte oko opaczności. Memuarów część II.
  13. Dary do biblioteki i zbiorów Koła Lwowian. „Biuletyn”. Nr 42, s. 94, Grudzień 1981. Koło Lwowian w Londynie. 
  14. Kazimierz Jan Wajda. „Życie Warszawy”. Nr 110, s. 5, 10 maja 1955. 
  15. Z kroniki żałobnej. Kazimierz Wajda. „Dziennik Polski”. Nr 112, s. 7, 12 maja 1955. 
  16. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Wajda. rakowice.eu. [dostęp 2018-12-25].
  17. Marian Brzezicki. Wyjaśnienie. „Biuletyn”. Nr 42, s. 89, Grudzień 1981. Koło Lwowian w Londynie. 
  18. Kazimierz Wajda, Henryk Vogelfänger. Szczepko i Tońko. Dialogi radiowe z „Wesołej Lwowskiej Fali”. Lwów 1934.
  19. M.P. z 1954 r. nr 98, poz. 1160.
  20. M.P. z 1923 r. nr 12, poz. 21
  21. Dekoracja odznaczonych w lwowskim Pałacu Wojewódzkim. „Gazeta Lwowska”. Nr 100, s. 3, 5 maja 1939. 

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Kazimierz Wajda" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy