Konstantin Czernienko


Konstantin Czernienko w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Konstantin Ustinowicz Czernienko (ros. Константин Устинович Черненко, ur. 24 września 1911 we wsi Bolszaja Ties, zm. 10 marca 1985 w Moskwie) – radziecki działacz partyjny i państwowy, wieloletni członek naczelnych władz KPZR oraz, przez nieco ponad rok (1984–1985) faktyczny przywódca i tytularna głowa państwa Związku Radzieckiego.

Był najkrócej rządzącym sowieckim przywódcą (Jurij Andropow i Gieorgij Malenkow, jego sąsiedzi na dole listy długości sprawowania w tym kraju władzy, rządzili nieco dłużej). Był też najstarszym w momencie obejmowania steru rządów. Czernienko uznawany był za członka „partyjnego betonu”, czyli breżniewowskiego skrzydła partii, które z niechęcią odnosiło się do wszelkich prób zreformowania ZSRR. Przyjmuje się, że jego niezdolność do sprawowania rządów doprowadziła do postępującego rozkładu państwa i przyspieszyła rozpad ZSRR[1].

Spis treści

Młodość i kariera | edytuj kod

Pochodzący z Syberii Konstantin Czernienko w 1931 roku wstąpił w szeregi Komsomołu. Po krótkiej służbie w wojsku na granicy z Chinami zaczął karierę działacza partyjnego i państwowego. Przez dość długi czas, w porównaniu np. z Andropowem, pracował na prowincji, zanim, w 1960 roku, został wezwany do Moskwy i, sześć lat później, promowany przez Breżniewa, którego został protegowanym, na kandydata do Komitetu Centralnego KPZR, którego pełnoprawnym członkiem został w wieku 60 lat (1971). Do Politbiura ostatecznie wszedł w listopadzie 1978 roku.

Niedoszły spadkobierca Breżniewa | edytuj kod

Wiele elementów, w tym KGB i znaczna część Armii Radzieckiej, była niezadowolona, zwłaszcza z końcowego okresu, rządów Breżniewa. Czernienko, jego bliski współpracownik i protegowany, był początkowo uznawany za pewnego następcę, ale szybko zaczęła się walka o władzę, z której zwycięsko, po ledwie paru dniach, wyszedł Jurij Andropow, przewodniczący KGB, który podjął pierwsze próby reform systemu sowieckiego. Czernienko, który mimo to zachował mocną pozycję w partii, rychło stał się rzecznikiem antyreformistycznego skrzydła.

Na czele | edytuj kod

Kiedy w lutym 1984 roku Andropow zmarł, jego z kolei następcą wydawał się Michaił Gorbaczow, jednakże konserwatywne skrzydło, przestraszone wizją kontynuowania reform rozpoczętych przez Andropowa, zjednoczyło siły i wysunęło kandydaturę, jednomyślnie przyjętą. Niedługo potem, bo 11 kwietnia, Czernienko został Przewodniczącym Prezydium Rady Najwyższej. Nowo wybrany przywódca był już jednak wówczas nie tylko podeszły wiekiem, ale i poważnie schorowany.

Krótkie rządy Czernienki charakteryzowały się hamowaniem reform (choć paradoksalnie Gorbaczow pozostał jego bliskim współpracownikiem). Czernienko doprowadził do przywrócenia jako członka KPZR Wiaczesława Mołotowa, rozpatrywał także podobne rozwiązanie w odniesieniu do innych żyjących członków „grupy antypartyjnej”: Gieorgija Malenkowa i Łazara Kaganowicza. Opowiadał się też m.in. za polityczną rehabilitacją Józefa Stalina, ale nie zdążył już tego przeprowadzić, zmarł bowiem w marcu 1985 roku, po równo 13 miesiącach rządów. Jego następcą został Gorbaczow, który, mimo bliskiej z nim współpracy, był z przekonania reformistą i „człowiekiem Andropowa”.

Czernienko został pochowany na cmentarzu pod murami Kremla w Moskwie. W pogrzebie na Placu Czerwonym brały udział delegacje z całego świata. Przybyli m.in. przywódcy PRLWojciech Jaruzelski, NRDErich Honecker, BułgariiTodor Żiwkow, CzechosłowacjiGustáv Husák, RumuniiNicolae Ceaușescu, Węgier János Kádár, MongoliiDżambyn Batmunch, premier Wielkiej Brytanii Margaret Thatcher, premier Indii Rajiv Gandhi, wiceprezydent Stanów Zjednoczonych George Bush, kanclerz Niemiec Helmut Kohl, prezydent Francji François Mitterand, prezydent Malty Agatha Barbara, pierwsza dama Filipin Imelda Marcos, prezydent Austrii Rudolf Kirchschläger, przewodniczący Organizacji Wyzwolenia Palestyny Jasir Arafat, prezydent Angoli José Eduardo dos Santos i kilkadziesiąt innych głów państw i szefów rządów.

Odznaczenia i nagrody | edytuj kod

Literatura przedmiotu | edytuj kod

  • Historia władzy w Związku Radzieckim. 1945–1991, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, ​ISBN 978-83-01-16721-9​, s. 446–449.

Przypisy | edytuj kod

  1. Rudolf G. Pichoja, Historia władzy w Związku Radzieckim. 1945–1991, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, ​ISBN 978-83-01-16721-9​, s. 446–449.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Konstantin Czernienko" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy