Kwas ksenonowy


Tritlenek ksenonu w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Kwas ksenonowy) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tritlenek ksenonu (nazwa Stocka: tlenek ksenonu(VI)), XeO
3 – nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków, w którym ksenon występuje na VI stopniu utlenienia. Jest związkiem nietrwałym i wyjątkowo wybuchowym[1].

Właściwości | edytuj kod

Tritlenek ksenonu jest związkiem niestabilnym, wybuchającym z bardzo dużą siłą w wyniku potarcia, podgrzania lub spontanicznie. Należy przechowywać go w roztworze wodnym w butelkach teflonowych, dbając, aby nie doszło do odparowania wody i precypitacji związku, zwłaszcza w okolicach zamknięcia[3]. Jest bardzo silnym utleniaczem, choć kinetyka reakcji może być wolna[4].

Dobrze rozpuszcza się w wodzie, znacząco powyżej stężenia 2 M[4]. Roztwór wodny związku zwany jest „kwasem ksenonowym”[5][3], jednak roztwór taki zawiera cząsteczki XeO
3. W roztworach obojętnych jest trwały. W roztworze zasadowym tworzy jon wodoroksenonianowy[4]:

XeO
3 + OH−
HXeO−
4

Struktura tego anionu w roztworze nie jest poznana, oprócz HXeO−
4 może to być H
5XeO−
6 lub XeO
3·OH−
[4]

Wodoroksenoniany łatwo dysproporcjonują do nadksenonianów (XeVIII
) i wolnego ksenonu (Xe0
)[5]:

2HXeO−
4 + 2OH−
→ Xe + XeO4−
6 + O
2 + 2H
2O

Z tego powodu w reakcji roztworu XeO
3 z roztworem NaOH można otrzymać nadksenonian sodu, Na
4XeO
6[4], jednak w odpowiednich warunkach możliwe jest otrzymanie wodoroksenonianów metali alkalicznych o wzorze MHXeO
4[6][7].

Reaguje z heksafluorkiem ksenonu i tetrafluorkiem tlenkiem ksenonu dając odpowiednio tetrafluorek tlenek ksenonu i difluorek ditlenek ksenonu[8]:

XeO
3 + 2XeF
6 → 3XeOF
4 XeO
3 + 3XeOF
4 → 2XeO
2F
2

Otrzymywanie | edytuj kod

Tritlenek ksenonu powstaje w wyniku hydrolizy tetrafluorku lub heksafluorku ksenonu[1][8][5]:

3XeF
4 + 6H
2O → 2Xe + XeO
3 + 12HF + 1½O
2 XeF
6 + 3H
2O → XeO
3 + 6HF

Obie reakcje mają gwałtowny przebieg. Drugi z procesów nie powoduje utraty ksenonu(VI). Przeprowadza się go przepuszczając pary XeF
6 w strumieniu azotu przez naczynie z wodą. Produkt wytrąca się w postaci bezbarwnych kryształów.

Kontakt XeF
6 z wilgocią atmosferyczną wywołuje powolną hydrolizę, w wyniku której powstaje stały tritlenek ksenonu[8].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Xenon, [w:] PradyotP. Patnaik PradyotP., Handbook of Inorganic Chemicals, London: McGraw-Hill, 2003, s. 973, ISBN 0-07-049439-8  (ang.).
  2. a b c d David R.D.R. Lide David R.D.R. (red.), CRC Handbook of Chemistry and Physics, wyd. 90, Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-98, ISBN 978-1-4200-9084-0  (ang.).
  3. a b John H.J.H. Holloway John H.J.H., Explosion hazards with xenon trioxide solutions (“xenic acid”), „Talanta”, 14 (7), 1967, s. 871–873, DOI10.1016/0039-9140(67)80112-7  (ang.).
  4. a b c d e E.H.E.H. Appelman E.H.E.H., J.G.J.G. Malm J.G.J.G., Hydrolysis of Xenon Hexafluoride and the Aqueous Solution Chemistry of Xenon, „Journal of the American Chemical Society”, 86 (11), 1964, s. 2141–2148, DOI10.1021/ja01065a009  (ang.).c?
  5. a b c N.N.N.N. Greenwood N.N.N.N., A.A. Earnshaw A.A., Chemistry of the Elements, Oxford–New York: Pergamon Press, 1984, s. 1057, ISBN 0-08-022057-6 .
  6. T.M.T.M. Spittler T.M.T.M., BrunoB. Jaselskis BrunoB., Preparation and Properties of Monoalkali Xenates, „Journal of the American Chemical Society”, 87 (15), 1965, s. 3357–3360, DOI10.1021/ja01093a013  (ang.).c?
  7. BrunoB. Jaselskis BrunoB., T.M.T.M. Spittler T.M.T.M., J.L.J.L. Huston J.L.J.L., Preparation and Properties of Monocesium Xenate (CsHXeO4), „Journal of the American Chemical Society”, 88 (10), 1966, s. 2149–2150, DOI10.1021/ja00962a013  (ang.).c?
  8. a b c 5.6.4. Chemia ksenonu, [w:] John DavidJ.D. Lee John DavidJ.D., Zwięzła chemia nieorganiczna, wyd. 4, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997, s. 287–288, ISBN 83-01-12352-4 .
Na podstawie artykułu: "Kwas ksenonowy" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy