Lactarius quietus


Mleczaj dębowy w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Lactarius quietus) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Mleczaj dębowy (Lactarius quietus (Fr.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae)[1].

Spis treści

Systematyka i nazewnictwo | edytuj kod

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Craterellus, Cantharellaceae, Cantharellales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozowany został taksonomicznie przez Eliasa Friesa jako Agaricus quietus w drugim tomie "Systema mycologicum" z 1821. Do rodzaju Lactarius został przeniesiony przez tego samego autora w "Epicrisis systematis mycologici" z 1838[1].

Nazwę polską nadał Władysław Wojewoda w 2003, dawniej gatunek ten przez Franciszka Błońskiego opisywany był jako gołąbek miły[2]. Synonimy łacińskie[3]:

  • Agaricus quietus Fr. 1821
  • Galorrheus quietus (Fr.) P. Kumm. 1871
  • Lactarius quietus var. incanus Hesler & A.H. Sm. 1979
  • Lactarius quietus (Fr.) Fr. 1838 var. quietus
  • Lactarius quietus var. unicolor Fr. 1863
  • Lactifluus quietus (Fr.) Kuntze 1891

Morfologia | edytuj kod

Kapelusz

Średnicy 3–8 cm, u młodych owocników wypukły, potem płaski, po dojrzeniu nieco wgłębiony lub lejkowaty, zawsze bez garba. Brzeg początkowo podwinięty, potem pofalowany. Powierzchnia sucha, matowa, o barwie od czerwonobrązowej przez cynamonowobrązową do mięsnobrązowej, czasami z delikatnymi koncentrycznymi prążkami. W okresie suchej pogody blaknie[4].

Hymenofor

Blaszkowy, blaszki dość gęste, zbiegające. Początkowo są białawe, później siwożółte, w końcu cynamonowobrązowe. Na ich ostrzach występują brązowe plamki, u dojrzałych owocników oprószone są zarodnikami[4].

Trzon

Wysokość 3-10 cm, grubość 0,6-1,7 cm, walcowaty. Powierzchnia gładka,o podobnej barwie jak kapelusz, przy podstawie czerwona. Po uciśnięciu zmienia barwę na brązowoczerwoną[4].

Miąższ

Zbudowany jest z kulistawych komórek powodujących ich specyficzną kruchość i nieregularny przełam. Smak łagodny, czasem nieco gorzki zapach przypominający tran lub pluskwiaki (Hemiptera)[5].

Mleczko

Młode owocniki obficie wydzielają mleczko, starsze słabo. Jest ono białe z kremowym odcieniem, w smaku łagodne, jednak po dłuższej próbie pozostawiające gorzkawy smak[6].

Cechy mikroskopowe;

Wysyp zarodników jasnożółty. Zarodniki owalnokulistawe, o wymiarach 7-8 ×6,5–7 μm, o powierzchni pokrytej brodawkami połączonym siatkowatym wzorem. Podstawki mają rozmiar 40-45 × 8-10 μm. Występują pleurocystydy i cheilocystydy, te ostatnie są liczniejsze. Mają wrzecionowaty kształt i rozmiar 40-45 × 5-10 μm[6].

Występowanie i zasięg | edytuj kod

Rozprzestrzeniony na całym świecie, poza Antarktydą występuje na wszystkich kontynentach, oraz na wielu wyspach. W Europie na północy jego zasięg sięga aż po archipelag Svalbard[7]. W Polsce jest pospolity[2].

Rośnie na ziemi w lasach liściastych i mieszanych, zwłaszcza w obecności dębów. W Europie wytwarza owocniki od czerwca do października[4]. Badania naukowe wykazały, że tworzy mikoryzę wyłącznie z dębem[8].

Znaczenie | edytuj kod

Grzyb mikoryzowy[2]. Owocniki są jadalne, w celach spożywczych poleca się ich smażenie, podczas którego znika nieprzyjemny aromat. W przypadku stwierdzenia gorzkiego posmaku surowych owocników przed przyrządzaniem należy je sparzyć[5]. Zazwyczaj jednak nie jest zbierany w celach spożywczych[6].

Gatunki podobne | edytuj kod

Wśród grzybów o morfologicznie zbliżonych owocnikach wymienia się gatunki: mleczaj bukowy (Lactarius subdulcis), mleczaj bagienny (Lactarius lacunarum), mleczaj rudy (Lactarius rufus), mleczaj obrączkowy (Lactarius rubrocinctus), mleczaj kamforowy (Lactarius camphoratus)[5].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  4. a b c d Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b c Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: 2006, s. 428. ISBN 83-7404-513-2.
  6. a b c Alina Skirgiełło: Mleczaj (Lactarius). Grzyby (Mycota), tom 25. Podstawczaki (Basidiomycetes), gołąbkowce (Russulales), gołąbkowate (Russulaceae), mleczaj (Lactarius). Kraków: PWN, 1998. ISBN 83-85444-65-3.
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2014-09-01].
  8. Luschka, Norbert (1997). "Macrofungi in Central German Floodplain Forests". Global Ecology and Biogeography Letters (Blackwell Publishing) 6 (3/4): 231–5. ISSN 0960-7447
Na podstawie artykułu: "Lactarius quietus" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy