Lena (rzeka)


Lena (rzeka) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Lena (ros. Лена, ewenk. Елю Эне, jak. Өлүөнэ, bur. Зүлхэ) – rzeka w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie irkuckim i Jakucji. Jest jedną z największych rzek Azji, 10. pod względem długości na świecie oraz 9. pod względem powierzchni dorzecza (największa rzeka Rosji, której dorzecze znajduje się w całości w granicach kraju). Długość: 4400 km; powierzchnia dorzecza 2 490 000 km²; średni przepływ u ujścia 16 400 m³/s.

Spis treści

Źródła | edytuj kod

Zdjęcie satelitarne delty Leny

Źródła w Górach Bajkalskich na wysokości 930 m n.p.m.; w górnym biegu płynie głęboką doliną w kierunku północnym i północno-wschodnim po Płaskowyżu Leńsko-Angarskim; w środkowym biegu płynie w kierunku wschodnim przełamując się przez Płaskowyż Nadleński, następnie skręca na północ i północny zachód na Nizinę Środkowojakucką; w dolnym biegu płynie na północ przez Nizinę Dolnoleńską pomiędzy Górami Wierchojańskimi (od wschodu) a Wyżyną Środkowosyberyjską i Górami Czekanowskiego (od zachodu); uchodzi do Morza Łaptiewów tworząc deltę o około 150 ramionach i powierzchni ponad 40 tys. km².

Zasilanie śniegowo-deszczowe; zamarza w górnym biegu od listopada do maja, w dolnym od października do czerwca; wiosną tworzą się zatory lodowe. Duże wahania stanu wód (w środkowym biegu do 14 m, w dolnym do 18 m). Rocznie niesie około 12 milionów ton osadów.

Dopływy | edytuj kod

Główne dopływy Leny to: Wiluj (lewy); Witim, Olokma, Ałdan (prawe). Znaczna długość Leny pociąga za sobą wielkość jej zlewiska. Nie bez powodu w przeszłości była nazywana „Rzeką Tysiąca Dopływów[2] Dopływy o długości powyżej 100 km przedstawiono w poniższej tabeli.

Wiluj Witim Dorzecze Leny

Znaczenie ekonomiczne | edytuj kod

Lena jest jednym z najważniejszych szlaków komunikacyjnych Syberii; żeglowna od Ust'-Kut (przy wysokich stanach wody do Kaczugu). Obfituje w ryby, w górnym biegu szczupak, okoń, lipień, lenok; w dolnym sielawa, muksun, nelma, tajmień i wiele innych.

Główne miejscowości: Kaczug, Żygałowo, Ust'-Kut, Kireńsk, Leńsk, Olokmińsk, Pokrowsk, Jakuck, Sangar.

Historia | edytuj kod

Rosjanie dotarli nad Lenę w pierwszej połowie XVII w.; pierwsze dokładniejsze badania w czasie Wielkiej Ekspedycji Północnej (17341743); duże zasługi w zbadaniu dorzecza Leny mają Polacy: Aleksander Czekanowski i Jan Czerski.

Uwagi | edytuj kod

  1. Wartość ta wskazuje odległość ujścia rzeki od ujścia Leny.
  2. W najdłuższym miejscu.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Lena River (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2014-03-19].
  2. Encyclopedia Americana. T. 17. 1970, s. 260. (ang.)
  3. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Ėekit. (ros.). [dostęp 2014-03-19].
  4. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Bësjuke. [dostęp 2014-03-19].
  5. a b c d e f g h i j k l m n o Krajowy Rejestr wód. Rzeka Lena (ros.). [dostęp 2014-03-19].
  6. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u Krajowy Rejestr wód. Rzeka Lena II (ros.). [dostęp 2014-03-19].
  7. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Djanyška (ros.).
  8. a b c Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Lena dalla confluenza dell'Aldan alla confluenza del Viljuj (ros.). [dostęp 2014-03-19].
  9. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Batamaj (ros.). [dostęp 2014-03-19].
  10. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Suola (ros.).
  11. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Tamma (ros.).
  12. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Menda (ros.).
  13. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Buotama (ros.).
  14. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Sinjaja (ros.).
  15. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Tuolba (ros.).
  16. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Marchačan (ros.).
  17. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Marcha (ros.).
  18. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Tuolbačan (ros.).
  19. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Namana (ros.).
  20. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Olëkma (ros.).
  21. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Birjuk (ros.).
  22. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Čerendej (ros.).
  23. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Ura (ros.).
  24. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Njuja (ros.).
  25. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Čuja (ros.).
  26. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Ičera (ros.).
  27. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Čaja (ros.).
  28. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Kirenga (ros.).
  29. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Bol'šaja Tira (ros.).
  30. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Kuta (ros.).
  31. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Ilga (ros.).
  32. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Tutura (ros.).
  33. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Anga (ros.).
  34. Krajowy Rejestr Wód. Rzeka Manzurka (ros.).

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (rzeka):
Na podstawie artykułu: "Lena (rzeka)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy