Lubin


Na mapach: 51°23′51″N 16°12′34″E/51,397500 16,209444

Lubin w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Lubin (niem. Lüben) – miasto w południowo-zachodniej Polsce, na Dolnym Śląsku, w województwie dolnośląskim, siedziba powiatu lubińskiego i gminy wiejskiej Lubin. Leży na Wysoczyźnie Lubińskiej, nad rzeką Zimnicą.

Lubin leży w Legnicko-Głogowskim Okręgu Miedziowym. W Lubinie swoją siedzibę ma założony w roku 1961 KGHM Polska Miedź, jeden z czołowych producentów miedzi i srebra na świecie.

Spis treści

Struktura powierzchni | edytuj kod

Według danych z 1 stycznia 2015 roku, Lubin ma obszar 40,77 km²[2], w tym:

  • użytki rolne: 53%
  • użytki leśne: 11,5%

Miasto stanowi około 5,73% powierzchni powiatu[2].

Demografia | edytuj kod

 Osobny artykuł: Ludność Lubina.
  • Wykres liczby ludności miasta Lubin

Największą populację Lubina odnotowano w 1996 roku – według danych GUS 83490 mieszkańców.

Dane z 31 grudnia 2011[3]

Według danych z roku 2008[4] średni dochód na mieszkańca powiatu lubińskiego wynosił 5432,4 zł brutto, według statystyk z 2018 było tu już około 7200 zł[5]. Jest to najwyższy wynik w Polsce[6]

Piramida wieku mieszkańców Lubina w 2014 roku[7]:

Nazwa | edytuj kod

Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy nazwa miejscowości pochodzi od polskiego słowa „lubić” – określenia pozytywnej ludzkiej emocji „lubienia czegoś”[8]. W swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia on pierwotną nazwę jako Lobyn oraz „Lubyn” podając jej znaczenie „Lieblingsort” czyli tłumacząc na język polski „Miejscowość miłości lub ulubiona, ukochana miejscowość”[8]. Nazwa została później fonetycznie zgermanizowana na Lüben[8] i utraciła swoje pierwotne znaczenie.

Miejscowość wymieniona została w staropolskiej, zlatynizowanej formie Lubyn w łacińskim dokumencie wydanym w 1246 roku w Lubinie przez kancelarię księcia Bolesława II Rogatki[9]. W kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Lubyn[10][11]. Nazwa miejscowości w obecnie używanej formie Lubin wymieniona jest w łacińskim dokumencie z 1312 roku wydanym w Głogowie[12]. Miejscowość została wymieniona w łacińskim dokumencie wyd. w 1332 roku w Lubinie w zlatynizowanej staropolskiej formie Lobyn[13].

Polską nazwę Bukowa oraz niemiecką Luben w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[14].

Historia | edytuj kod

Prehistoria ziem Lubina | edytuj kod

W obrębie granic administracyjnych dzisiejszego Lubina i jego najbliższych okolicach udokumentowano kilka cmentarzysk ciałopalnych pochodzących z III–V okresu epoki brązu oraz wczesnego okresu epoki żelaza tzw. halsztackiego, a więc związanych z kulturą łużycką, która na terenie niemal całej dzisiejszej Polski rozwijała się przez ok. 1000 lat (1300–400 lat p.n.e.). Jednak najstarszym, jest grób szkieletowy odkryty w 1941 roku tuż za rogatkami miasta, przy drodze do Ścinawy. Jego powstanie umiejscowiono w młodszym okresie epoki kamiennejneolicie, czyli około 4000 lat temu[15].

Powstanie pierwszej osady na terenie dzisiejszego Lubina (osiedle Stary Lubin) związane jest z przecięciem się w tym miejscu ważnych szlaków kupieckich (np. z Magdeburga poprzez Wrocław do Kijowa i z południa przez Wielkopolskę nad Morze Bałtyckie) w związku z czym była zapewne miejscem odpoczynku wędrujących kupców, a także handlu ich towarami. Nie do końca wiadomo, czy Lubinem władali wówczas[potrzebny przypis] Dziadoszanie czy Trzebowianie, gdyż leżał on w połowie drogi między ich głównymi grodami.

Okres średniowieczny | edytuj kod

Pozostałości zamku piastowskiego

Pierwsze wzmianki o Lubinie pochodzą z drugiej połowy XII wieku. Bulla papieska wydana prawdopodobnie w 1155 roku wymienia Lubin wśród 13 śląskich kasztelanii, a ok. 1178 roku książę Bolesław Wysoki osadę na Starym Lubinie podnosi do rangi miasta na prawie polskim. Nowe miasto, leżące między kasztelanią (tereny dzisiejszego Parku Wrocławskiego) a Starym Lubinem mogło zostać ufundowane przez Jadwigę Śląską i Henryka I Brodatego ok. 1205 roku.

Od roku 1349 Lubin był księstwem. Pierwszym jego władcą był Ludwik I Brzeski, fundator „Kodeksu lubińskiego” z ilustrowaną legendą o św. Jadwidze Śląskiej. Ostatnim była Anna Pomorska, która rządzi miastem do swojej śmierci w 1550.

Panorama miasta na rycinie z 1738 roku wg rysunku F.B. Wernera

Lubin po wojnach śląskich | edytuj kod

Rzeczywistość Lubina zaczęła zmieniać się po podboju Śląska przez Prusy, Księstwo Legnickie do którego należał Lubin było zarządzane z Berlina. Zmiana przynależności politycznej, jaka była efektem podboju spowodowała, że na miasto mieć wpływ zaczęli biurokraci berlińscy, a nie jak za Habsburgów urzędnicy miejscowi zasiadający na zamku legnickim.

Luterańscy pastorzy składający raporty o swoich parafiach jeszcze w przededniu XIX w. pisali o Autochtonach z lubińskich okolic, którzy na co dzień posługiwali się dialektem języka polskiego[16]. Prusy w założeniach miały być zmilitaryzowanym więc z konieczności jednorodnym krajem; to pociągnęło za sobą planową akcję germanizacyjną trwającą zasadniczo do lat 30 XX wieku[17], akcja ta doprowadziła do całkowitego już zgermanizowania Lubina wraz z okolicami.

Lubin po II wojnie światowej | edytuj kod

Wojska hitlerowskie zostały wyparte z miasta przez oddziały radzieckie 9 lutego 1945 roku (ku czci poległych żołnierzy radzieckich postawiono pomniki na ul. Curie - Skłodowskiej i na ul. Odrodzenia)[18]. Po II wojnie światowej niemieckojęzyczna ludność miasta została wysiedlona do Niemiec[19]. Miasto było zniszczone w 80 procentach[20]. W 1946 r. włączono je do nowo powstałego województwa wrocławskiego. Dopiero 7 maja 1946[21] ustalono obecną nazwę, wcześniej używano form „Lubień” i „Lubiń”.

Budowa zakładów górniczych w 1965

W 1957 inż. Jan Wyżykowski odkrył pokłady rudy miedzi w okolicach Lubina i Polkowic. 28 grudnia 1959 decyzją ministerstwa przemysłu ciężkiego powołano przedsiębiorstwo państwowe Kombinat Górniczo-Hutniczy Miedzi, któremu powierzono wydobycie i przetwórstwo rud miedzi z nowoodkrytych złóż.

Jednocześnie rozpoczęto budowę pierwszych nowych osiedli:

  • osiedle Centrum, 5 tys. mieszkańców w latach 1961-1965,
  • osiedle Staszica, 18 tys. mieszkańców w latach 1967-1968[22].

Pierwszych 17 bloków mieszkalnych z 522 mieszkaniami dla 1200 osób, które powstały już w 1960.

Do końca lat 60 KGHM sfinansował połowę infrastruktury Lubina (osiedla, hotele robotnicze, szkoły, ulice, przedszkola, pawilony usługowe).

Miasto w latach 70. i 80. XX wieku | edytuj kod

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa legnickiego.

Wznoszono kolejne osiedla mieszkaniowe:

  • osiedle Zwycięstwa, 5 tys. mieszkańców w r. 1975,
  • os.Świerczewskiego, 5 tys. mieszkańców w r. 1976,
  • os.Przylesie, 28 tys. mieszkańców w r. 1982,
  • os.Ustronie od roku 1975, w 1984 r. 7 tys. mieszkańców,
  • os.Wyżykowskiego, od roku 1983, w 1984 r. 5 tys. mieszkańców[22].
Pomnik Pamięci Ofiar Lubina '82

31 sierpnia 1982 r. miała miejsce zbrodnia lubińska – wydarzenia, podczas których Milicja Obywatelska wraz z ZOMO stłumiła demonstrację przeciwko stanowi wojennemu. Od ostrej amunicji zginęły wówczas 3 osoby (Michał Adamowicz, Andrzej Trajkowski i Mieczysław Poźniak), kilkadziesiąt zostało rannych[23].

W dziesiątą rocznicę Zbrodni Lubińskiej w centrum miasta odsłonięto pomnik Pamięci Ofiar. Ponadto w miejscach, gdzie padły śmiertelne strzały, ustawiono mniejsze pomniki.

Zabytki | edytuj kod

Iluminacja kaplicy zamkowej i kościoła pw. NSPJ Baszta Głogowska Dzwonnica przy kościele Matki Bożej Częstochowskiej

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[24]:

  • ośrodek historyczny miasta
  • kościół par. pw. Matki Bożej Częstochowskiej, ul. Kołłątaja, z drugiej poł. XIV, XV/XVI w.
  • dzwonnica, z drugiej poł. XV/XVI w.
  • kościół cmentarny ewangelicki, ob. rzym.-kat. kościół par. pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny, szachulcowy, ul. Stary Lubin, z 1683 r., 1959 r.
  • ruiny zamku, ul. Piastowska, z XIV w., XVIII w., XIX w.
  • kaplica zamkowa
  • mury miejskie, pozostałości z XIV w., XV w., XIX w.
  • wieża bramy – baszty głogowskiej
  • ratusz, Rynek, z 1768 r., k. XIX w.
  • zespół koszar 4 Pułku Dragonów, ul. Kościuszki, z l. 1884-86
    • gmach komendantury, ob. szkoła, ul. Kościuszki 9,
    • stajnie I, ul. Księcia Ludwika
    • stajnie II, ul. Armii Krajowej
    • odwach, ul. Składowa
    • dwa budynki administracyjno-gospodarcze, ul. Składowa
  • dom towarowy, ul. Odrodzenia 3 A, z pierwszej poł. XIX w. w ciągu kamienic
  • dom, ul. Piastowska 15, z k. XIX w.
  • dom, pl. Wolności 7, z drugiej poł. XVIII w.
  • wieża ciśnień, ul. Parkowa, z l. 1905-1906
  • kościół filialny pw. Marii Dominiki Mazzarello, ul. Przemysłowa

inne zabytki

Gospodarka | edytuj kod

Szyb „Bolesław” KGHM Lubin

Stanowiący jeden z ośrodków Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego Lubin jest związany z przemysłem wydobywczym i przetwórczym rudy miedzi, której najbogatsze złoża w Europie znajdują się właśnie pod tym miastem. W lubińskich kopalniach należących do KGHM Polska Miedź SA wydobywa się również w sporych ilościach srebro. Celem rozwoju alternatywy gospodarczej wobec zakładów prowadzących przetwórstwo i wydobycie miedzi, powołana została w mieście podstrefa Legnickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

Kultura | edytuj kod

Centrum Kultury Muza

Kina:

Ośrodki kultury:

  • Centrum Kultury „Muza” – ul. Armii Krajowej 1
  • Ośrodek Kultury „Wzgórze Zamkowe” – ul. Mikołaja Pruzi 7 i 9
  • Młodzieżowy Dom Kultury – ul. Komisji Edukacji Narodowej 6a
Miejska Biblioteka Publiczna

Biblioteki:

  • Miejska Biblioteka Publiczna – ul. Skłodowskiej 6
    • Multimedialna Biblioteka Łącznik – Filia nr 1 – ul. Odrodzenia 24
    • Filia nr 2 – ul. Kilińskiego 14B/2
    • Filia nr 3 – ul. Żurawia 17
    • Filia nr 4 – ul. Jastrzębia 6
    • Multimedialna Biblioteka Czytnik – Filia nr 5 – ul. C. K. Norwida 10
  • Biblioteka Pedagogiczna – ul. Szpakowa 1

Podział administracyjny | edytuj kod

Podział miasta na osiedla: Centrum, Przylesie, Zalesie, Polne, Ustronie, Małomice, Stary Lubin, Krzeczyn, Wyżykowskiego, Staszica, Zwycięstwa, Świerczewskiego, osiedle „D”.

Sport i rekreacja | edytuj kod

Cuprum Arena Stadion Zagłębia Lubin

Lubin jest miastem dość silnie zaangażowanym sportowo, istnieją tu różnorodne sekcje i ośrodki sportu. Oprócz piłki nożnej, która najbardziej rozsławiła miasto, można w Lubinie odnaleźć kluby zajmujące się piłką ręczną, czy też lekkoatletyką, kręglami, sportami walki (karate, boksem, taekwondo), wspinaczką.

  • Zagłębie Lubin – piłka nożna mężczyzn (mistrzostwo Polski: 1990/1991 i 2006/2007, wicemistrzostwo Polski: 1989/1990, finał Pucharu Polski: 2004/2005 i 2005/2006, finał Pucharu Ligi: 2000/2001)
  • Zagłębie Lubin – piłka nożna kobiet (wicemistrzostwo Polski: 2014/2015)
  • Zagłębie Lubin – piłka ręczna kobiet (mistrzostwo Polski: 2010/2011)
  • Zagłębie Lubin – piłka ręczna mężczyzn (mistrzostwo Polski: 2006/2007, występ w Lidze Mistrzów: 2007/2008)
  • Cuprum Lubin – piłka siatkowa mężczyzn (debiut w PlusLidze: 2014/2015)

Obiekty sportowe i rekreacyjne | edytuj kod

  • Hala widowiskowo-sportowa RCS w Lubinie – otwarta w 2014
  • Baseny
    • Basen kryty OSiR „Centrum 7” przy Zespole Szkół Sportowych
    • Basen kryty Zespołu Szkół nr 2
    • Basen kryty Zespołu Szkół Zawodowych i Ogólnokształcących - nieczynny
    • Basen kryty OSiR „Ustronie” przy Gimnazjum nr 4
    • Basen odkryty przy RCS (otwarty tylko w wakacje)[potrzebny przypis]
  • Kielich – najwyższa w Polsce (34 m) wieża wspinaczkowa. Powstała w 1996 roku poprzez dostosowanie nieużywanej wieży ciśnień. Posiada 6 dróg wspinaczki o zróżnicowanych poziomach trudności, włącznie z wyjątkowo trudnym. Czasem jest udostępniana dla zwiedzających i po wejściu przez wewnętrzne schodki na szczyt można podziwiać panoramę miasta.
  • Korty tenisowe
  • Kręgielnia – jeden z najnowocześniejszych tego typu obiektów w kraju do kręgli klasycznych. 6 torów do gry, stoły bilardowe, dart, Air Hockey, kawiarnia.
  • Lodowisko oraz tor do jazdy szybkiej – czynne w miesiącach jesienno-zimowych
  • Lotnisko Sportowe Aeroklubu Zagłębia Miedziowego
  • Pole do gry w paintball (Kłopotów)
  • Skate Park
  • Stadiony
    • Stadion piłkarski (wcześniej Dialog Arena) klubu Zagłębie Lubin. Pojemność stadionu wynosi 16 300 miejsc[25].
    • Stadion Górniczy – pierwotny stadion wybudowany w 1972 roku, położony obok Dialog Areny, wykorzystywany jako boisko do rozgrywania spotkań drużyn młodzieżowych.
    • Stadion OSIR – zmodernizowany i nowoczesny lekkoatletyczny stadion miejski z murawą i bieżnią tartanową. Organizowane są tutaj imprezy sportowe oraz inne imprezy masowe.
    • Stadion lekkoatletyczny przy V Liceum Ogólnokształcącym Zespołu Szkół Zawodowych i Ogólnokształcących (os. Sikorskiego – ul. Komisji Edukacji Narodowej 6)
    • Stadion GOS Lubin.
    • Stadion POSTiW Lubin.
  • Stadnina koni (Krzeczyn Wielki)
  • Osiedlowe Centrum Sportowe przy Szkole Podstawowej nr 8 (Osiedle Polne)
  • Osiedlowe Centrum Sportowe przy Szkole Podstawowej nr 5 (Osiedle Zwycięstwa)
  • Osiedlowe Centrum Sportowe przy Szkole Podstawowej nr 14 (Osiedle Ustronie IV)
  • Osiedlowe Centrum Sportowe przy Gimnazjum nr 1 (Osiedle Przylesie)
  • Osiedlowe Centrum Sportowe przy Zespole Szkół Specjalnych (Osiedle Staszica)
  • Osiedlowe Centrum Sportowe przy Gimnazjum nr 3 (Osiedle Wyżykowskiego)
  • Osiedlowe Centrum Sportowe przy Gimnazjum nr 5 (Osiedle Staszica)
  • Osiedlowe Centrum Sportowe przy Zespole Szkół nr. 2 (Osiedle Przylesie)

Ścieżki rowerowe | edytuj kod

Miasto posiada rozbudowaną sieć ścieżek rowerowych łączących poszczególne osiedla i będących częścią turystycznych szlaków rowerowych powiatu lubińskiego:

Ścieżka rowerowa za osiedlem Ustronie
  • Rowerowy Szlak Zielony: na terenie miasta Lubina trasa biegnie
    • z kierunku wsi Obora wzdłuż ul. Jana Pawła II
    • przez os. Ustronie (Przy trasie: Park im. Jana Pawła II)
    • przez os. Wyżykowskiego (za ul. Szybową, wzdłuż ul. Krupińskiego i ul. Hutniczej)
    • przez os. Polne (wzdłuż Alei Niepodległości. Przy trasie: Park Jesionowy, następnie Park Aliantów)
    • przez Centrum Miasta (wzdłuż Alei Niepodległości. Przy trasie: Tereny Rekreacyjne, Park im. marszałka J. Piłsudskiego, następnie przejazd przez: Park im. J. Wyżykowskiego. Za Rondem im. Ofiar Zbrodni Lubińskiej jest skrzyżowanie z Rowerowym Szlakiem Czerwonym. Następnie jazda wzdłuż ul. Paderewskiego. Przejazd przez: Park Wrocławski)
    • przez os. Przylesie (wzdłuż ul. Piłsudskiego, i ul. Wyszyńskiego. Przejazd przez: Skwer im. prymasa S. Wyszyńskiego. Dalej jazda głównym deptakiem największego w Lubinie osiedla mieszkaniowego, następnie wzdłuż ul. Szpakowej i ul. Gajowej do Parku Leśnego „Strzelnica"
    • z miasta wyjeżdża się leśnym duktem w kierunku Chróstnika i Gorzelina
  • Rowerowy Szlak Czerwony: na terenie miasta Lubina trasa biegnie
    • z kierunku wsi Gola ul. Spacerową i wiaduktem drogowym
    • przez os. Staszica (wzdłuż Obwodnicy. Przy trasie: Osiedlowe Centrum Sportowe przy Szkole Podstawowej nr 5)
    • przez os. Zwycięstwa (wzdłuż ul. Paderewskiego. Przy trasie: Park Słowiański. Za Rondem im. Ofiar Zbrodni Lubińskiej jest skrzyżowanie z Rowerowym Szlakiem Zielonym
    • z miasta wyjeżdża się wzdłuż ul. Ścinawskiej, mija Obwodnicę i skręca w ul. Zieloną w kierunku wsi Kłopotów)

Zieleń miejska | edytuj kod

Parki | edytuj kod

  • Park im. marszałka J. Piłsudskiego
    • obejmuje tereny w Centrum między Al. Niepodległości, ul. Armii Krajowej (taras Centrum Kultury „Muza”), Murami miejskimi i ul. Mieszka I (sąsiaduje z Parkiem im. J. Wyżykowskiego)
Pomnik Jana Wyżykowskiego w parku nazwanym jego imieniem
  • Park im. J. Wyżykowskiego
    • położony w Centrum między Al. Niepodległości, ul. Mieszka I (sąsiaduje z Parkiem im. marszałka J. Piłsudskiego), rzeką Zimnicą, Wzgórzem Zamkowym z Kaplicą Zamkową, błoniami i ul. I. Paderewskiego (sąsiaduje z Parkiem Wrocławskim)
  • Park im. M. Kopernika
  • Park Wrocławski
    • znajduje się obok Osiedla Zalesie, między rzeką Zimnicą, Al. Komisji Edukacji Narodowej, ul. Wrocławską i ul. I. Paderewskiego (sąsiaduje z Parkiem im. J. Wyżykowskiego)
  • Park Słowiański
    • obejmuje tereny obok os. Zwycięstwa, ograniczone ul. Rzemieślniczą, ul. Słowiańską i ul. I. Paderewskiego
  • Park Aliantów
    • położony między Centrum a os. Polnym, między Al. Niepodległości, ul. Bolesławiecką, ul. Parkową i liniami kolejowymi do Polkowic i Gwizdanowa.
  • Park Jesionowy
    • obejmuje tereny na os. Polne. Jego granice stanowią Al. Niepodległości, ul. Hutnicza i ul. Jodłowa.
  • Park Leśny (Strzelnica)
    • znajduje się na os. Przylesie, między ul. Kwiatową, ul. Wrzosową i ul. Gajową, nieopodal biegnie ul. Legnicka
  • Park im. Jana Pawła II
    • położony na os. Ustroniu IV, między ul. Jana Pawła II a ul. M. Pawlikowskiej – Jasnorzewskiej
  • Park Solidarności
    • obejmuje tereny na os. D, ograniczone ul. M. Skłodowskiej – Curie, linią kolejową do Polkowic i linią kolejową do Gwizdanowa

Oświata | edytuj kod

Szkoły podstawowe:

Budynek Zespołu Szkół Integracyjnych
  • Szkoła Podstawowa nr 1 Zespół Szkół Integracyjnych (Centrum – ul. Skłodowskiej 4)
  • Szkoła Podstawowa nr 3 (os. Wyżykowskiego – ul. Gwarków 93)
  • Szkoła Podstawowa nr 5 (os. Zwycięstwa i os. Staszica – ul. Kilińskiego 12)
  • Szkoła Podstawowa nr 6 im. Marii Konopnickiej dla Dzieci Niepełnosprawnych Intelektualnie (os. Staszica – ul. Składowa 3)
  • Szkoła Podstawowa nr 7 Zespół Szkół Sportowych (os. Sikorskiego – ul. Sybiraków 11)
  • Szkoła Podstawowa nr 8 (os. Polne – ul. Parkowa 2)
  • Szkoła Podstawowa nr 9 im. Stefanii Sempołowskiej (os. Przylesie – ul. Legnicka 1)
  • Szkoła Podstawowa nr 10 (os. Przylesie – ul. Wyszyńskiego 3)
  • Salezjańska Szkoła Podstawowa im. św. Dominika Savio
  • (os. Przylesie – ul. Sowia 7)
  • Szkoła Podstawowa nr 12 (os. Przylesie – ul. Szpakowa 2)
  • Szkoła Podstawowa nr 14 (os. Ustronie – ul. Norwida 10)
  • Społeczna Szkoła Podstawowa Zespołu Szkół Społecznych im. Rady Europy (os. Przylesie – ul. Pawia 41)
I Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika

Licea ogólnokształcące:

  • I Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika (Centrum – ul. Kopernika 7)
  • II Liceum Ogólnokształcące (Centrum – ul. Niepodległości 31)
  • III Liceum Ogólnokształcące im. Jana Pawła II (os. Ustronie – ul. Konopnickiej 5)
  • V Liceum Ogólnokształcące Zespołu Szkół Sportowych (os. Sikorskiego – ul. Sybiraków 11)
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych (ul. Marii Skłodowskiej Curie 72)
  • Salezjańskie Liceum Ogólnokształcące im. św. Jana Bosco (Centrum – ul. Prusa 4)
Technikum nr 1

Technika:

  • Technikum nr 1 im. prof. Bolesława Krupińskiego (ul. Kościuszki 9)
  • Technikum nr 2 im. Jana Wyżykowskiego (ul. Szpakowa 1)

Szkoły wyższe: Uczelnia Jana Wyżykowskiego (dawniej UZZM)

Szkoły języków obcych:

  • Szkoła Języków Obcych Royal College (Centrum – ul. Odrodzenia 34)
  • Szkoła Języków Obcych MCKK (Centrum – ul. Odrodzenia 21)

Inne:

  • Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia (ul. Kilińskiego)
  • Szkoła Policealna TEB Edukacja (ul. Kopernika 16)
  • Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych Royal College (ul. Odrodzenia 34)
  • Studium Zawodowe dla Dorosłych Royal College (ul. Odrodzenia 34)
  • Ośrodek Kształcenia „Cogito” (ul. Kopernika 8)
  • Bezpłatne Szkoły „Edukacja” (al. Niepodległości 31)

Religia | edytuj kod

Lubin Kościół Matki Bożej Częstochowskiej Kościół pw. Najświętszej Marii Panny Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe:

Katolicyzm | edytuj kod

Prawosławie | edytuj kod

Protestantyzm | edytuj kod

Inne | edytuj kod

Transport | edytuj kod

Transport kolejowy | edytuj kod

Stacje kolejowe:

  • Lubin Górniczy -ruch pociągów pasażerskich do 31 VIII 2010 i zawieszenie z powodu źle utrzymanej przez PKP infrastruktury kolejowej, wprowadzenie zastępczej komunikacji autobusowej do 11 XII 2010. Planowana budowa węzła przesiadkowego – połączenie komunikacji autobusowej PKS z komunikacją kolejową PKP i KD do 2012 r., do czego jednak nie doszło. 21 lipca 2017 PKP PLK podpisały z Torpolem umowę na modernizację linii nr 289 wraz z budową nowego przystanku Lubin Stadion[27]. Nazwa stacji została zmieniona na "Lubin"[28] a pierwsze pociągi Kolei Dolnośląskich odjadą z Lubina 9 czerwca 2019 roku w kierunku Legnicy i Wrocławia[29][30].
  • Lubin Kopalnia (przez lubinian zwana „Katanga”, towarowa stacja górnicza)
  • Lubin Stadion - budowa nowego przystanku kolejowego którego budowa znajduje się w kontrakcie PKP PLK z Torpolem[31].

Linie kolejowe:

  • Legnica-Lubin Górniczy-Rudna Gwizdanów
    • numer tabeli w rozkładzie jazdy: 289©
    • elektryfikacja: 30 sierpnia 1986 r.
    • ruch towarowy
  • Lubin Górniczy-Polkowice
    • ruch towarowy firmy Pol-Miedź Trans S.A.
    • elektryfikacja w 1986 r. tylko na odcinku Lubin Górniczy – Lubin Kopalnia
  • Lubin Górniczy-Chocianów
    • numer tabeli w rozkładzie jazdy: 268
    • brak trakcji elektrycznej
    • ruch pasażerski do 1985 r.
    • ruch towarowy do 1987 r.
    • linia rozebrana do 1992 r.

Komunikacja miejska | edytuj kod

 Osobny artykuł: Komunikacja miejska w Lubinie.

Po Lubinie kursują autobusy powiatowych przewozów pasażerskich[32]. Komunikacja miejska w Lubinie obecnie jest w całości finansowana z budżetu samorządów – skorzystanie z komunikacji miejskiej nie wymaga zakupu biletu[33].

Obecnie Lubin obsługuje 17 (w tym 1 sezonowo) linii:

Komunikacja międzymiastowa i lokalna | edytuj kod

Transport samochodowy | edytuj kod

Krzyżują się tu drogi krajowe:

drogi wojewódzkie:

Transport lotniczy | edytuj kod

W mieście Lubin funkcjonuje lotnisko Lubin. Lotnisko to posiada pas (1000m x 30m) o utwardzonej nawierzchni a także oświetlenie pasa startowego. Dzięki odprawie celnej są możliwe odloty do sąsiednich krajów. Na lotnisku kilka razy odbywały się festyny zorganizowane z okazji Dni Lubina. Lotnisko nie ma żadnego stałego połączenia z innym miastem.

Najwyższe budowle w mieście | edytuj kod

Najwyższą budowlą miasta jest komin WPEC w Legnicy S.A. mierzący 230 m. Komin w Lubinie jest na 44 miejscu wśród najwyższych wolno stojących budowli w Polsce.

Miasta partnerskie | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Główny UrządG.U. Statystyczny Główny UrządG.U., Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, 09 - Ludność według płci i miast, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2017-11-28] .
  2. a b Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2015 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, Departament Metodologii, Standardów i Rejestrów, 2015-07-22, s. 60. ISSN 1505-5507. OCLC 263608152. [dostęp 2016-01-09].
  3. GUS – Główny Urząd Statystyczny – Ludność w gminach według stanu w dniu 31.12.2011 r. – bilans opracowany w oparciu o wyniki NSP’2011
  4. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  5. JacekJ. Frączyk JacekJ., Najbogatsze miasta w Polsce. Lubin i Kępno na dwóch biegunach, „WP money”, 21 lutego 2018 [dostęp 2018-07-05]  (pol.).
  6. Zarabiamy najlepiej w Polsce! (pol.). Oficjalny portal miasta Lubina, 2009-11-10. [dostęp 2009-11-11].
  7. Lubin w liczbach (pol.). polskawliczbach.pl. [dostęp 2016-01-09].
  8. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 69.
  9. Grünhagen 1866 ↓, s. 247.
  10. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis. dokumentyslaska.pl. [dostęp 2012-10-24].
  11. H. Markgraf, J. W. Schulte, Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis, Breslau 1889.
  12. „Codex Diplomaticus Maioris Poloniae”, tomus II, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1878, str. 295.
  13. Grünhagen 1854 ↓, s. 154.
  14. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, str.14.
  15. Legendy
  16. „stylistyczno-regionalne zróżnicowanie polszczyzny, [...] terminologia, nie mająca ekwiwalencji w języku polskim, wymaga w tym przypadku przytaczania jej także w brzmieniu oryginalnym „Ich dialekt jest śląski” [Ihr Dialekt ist das sogenannte Wasserpolnisch]. „Nie można ustalić jakiegoś określonego dialektu niemieckiego, bo Niemcy, którzy do nas ściągnęli, mówią różnymi gwarami”, „10 Niemców, 400 (?) Polaków [...] Spośród tych ostatnich ok. 100 mówi po niemiecku, i to poprawnie, choć nieco twardo” [w:] Prace filologiczne. 1999. tom 44 s. 176; „am bekanntesten ist das sogenannte Wasserpolnisch, dann auch das Kaschubische, Masurische usw.” [w:] Theodor Grentrup: Religion und Muttersprache. 1932. s. 162.
  17. „300 tys. Kaszubów i Mazurów program traktował jako nie-Polaków, a 1,2 mln. osób jako wahających się [Wasserpolen]; Ślązaków – jako spolonizowanych w większości Niemców, Kaszubi, Mazurzy, Wasserpolen i Ślązacy, określani generalnie jako niepolskie mniejszości, mieli pozostać na ziemiach włączonych do Rzeszy, nie podlegając ograniczeniom gospodarczym i kulturalnym” [w:] Czesław Madajczyk: Polityka III Rzeszy w okupowanej Polsce. 1970. s. 292.
  18. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945” , Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, str. 402
  19. S. Tokarczuk: Lubin. Dzieje Miasta. Wrocław: 2003. ISBN 83-7384-012-5.
  20. Michał Kokot „Gomułka broni miedzi”, Gazeta Wyborcza 14 grudnia 2011
  21. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. nr 44, poz. 85).
  22. a b Gospodarka komunalna i mieszkaniowa. W: Tadeusz Rollauer (red.): Lubin 1945-1985. Legnica: Wojewódzki Urząd Statystyczny w Legnicy, 1986, s. 35. [dostęp 2018-11-25].
  23. Zbrodnia Lubińska z 31 sierpnia 1982
  24. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 108,109. [dostęp 13.9.2012].
  25. zaglebie-lubin.pl Nowy stadion
  26. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2014-06-04] .
  27. PLK przywrócą ruch pasażerski na linii 289 w Dolnośląskiem, www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2019-03-05]  (pol.).
  28. Twardogóra i Lubin: Kolejne korekty nazw stacji na sieci PLK, www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2019-03-05]  (pol.).
  29. Pociągi z Lubina do Wrocławia – znamy rozkład! | Lubin - Portal Miasta, www.lubin.pl [dostęp 2019-03-05] .
  30. PKPP. PLK PKPP., Rozkład jazdy Lubin 2019 .
  31. Nowy przystanek Lubin Stadion na łączniku magistrali E30 z Nadodrzanką, Portal Kolejowy NaKolei.pl, 8 czerwca 2018 [dostęp 2019-03-05]  (pol.).
  32. Dariusz Chryc: Ruszają Powiatowe Przewozy Pasażerskie w Lubinie. W: infobus.pl [on-line]. 2016-07-01. [dostęp 2018-11-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-11-22)].
  33. Bezpłatna komunikacja miejska w Lubinie. „Ludzie powinni mieć za darmo” (pol.). natemat.pl. [dostęp 2014-09-13].

Bibliografia | edytuj kod

  • Colmar Grünhagen: Regesten zur Schleisischen Geschichte. Breslau: Josef Max & COMP., 1866.
  • Colmar Grünhagen: Codex Diplomaticus Silesiae T.22 Regesten zur schlesischen Geschichte 1327-1333. Breslau: E. Wohlfarth's Buchhandlung, 1903.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (gmina miejska):
Na podstawie artykułu: "Lubin" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy