Ludwik Filip I


Ludwik Filip I w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Ludwik Filip zamieniający się w gruszkę, karykatura Honoré Daumiera z 1831 roku

Ludwik Filip I (ur. 6 października 1773, zm. 26 sierpnia 1850) – król Francuzów (Roi des Français), ostatni monarcha Francji z rodu Burbonów (linia orleańska). Panował w latach 1830–1848.

Spis treści

Panowanie | edytuj kod

Po wybuchu rewolucji lipcowej we Francji w 1830 oraz abdykacji i ucieczce do Wielkiej Brytanii króla Karola X lud Paryża, jak 41 lat wcześniej, chciał powrotu rządów republikańskich. Jednak przywódca rewolucji, generał La Fayette – popierający liberalne kręgi burżuazji – opowiedział się za kontynuacją monarchii konstytucyjnej. Francja otrzymała więc nowego króla-obywatela – Ludwika Filipa I z linii orleańskiej – bocznej linii Burbonów. W okresie rewolucji 1789 Ludwik Filip był członkiem klubu jakobinów, potem służył w armii rewolucyjnej, w czasie wojny z Austrią przeszedł na stronę Austriaków, a następnie w 1793 wyemigrował do Anglii. Po restauracji Burbonów w 1814 razem z siostrą Madame Adelajdą wrócił do Francji.

By ułagodzić republikanów La Fayette przeprowadził zmianę Karty Konstytucyjnej: przywrócono trójkolorowy sztandar narodowy, rozszerzone zostały uprawnienia parlamentu, przywrócono Gwardię Narodową, wolność prasy i religii.

Hasła rewolucji lipcowej stały się inspiracją do sierpniowego powstania Belgów przeciwko królowi holenderskiemu, grudniowej rewolucji społecznej w Szwajcarii oraz we Włoszech i kilku państwach niemieckich, a także powstania listopadowego w Królestwie Polskim. Francuscy liberałowie czynnie wsparli oderwanie się Belgii od Holandii, sprzyjali też powstaniu listopadowemu w Polsce, lecz oficjalny rząd Ludwika Filipa niechętnie odnosił się do licznych polskich emigrantów popowstaniowych, obawiając się, że zasilą oni spiski i organizacje republikańskie we Francji.

Pierwszą w czasach monarchii lipcowej poważną próbą obalenia rządów Ludwika Filipa I i powrotu do ustroju republikańskiego było powstanie republikanów w ciągle zrewoltowanym Paryżu w 1832 r. Jego bezpośrednią przyczyną była działalność agitacyjna tajnych ugrupowań lewicowych w połączeniu z rosnącym niezadowoleniem społecznym.

Z czasem Ludwik Filip rozpoczął ograniczanie wolności konstytucyjnych. Już w 1834 z powrotem wprowadzono cenzurę publikacji, a policja przystąpiła do likwidacji różnych republikańskich stowarzyszeń. Na tym tle wybuchło w kwietniu 1834 powstanie w Lyonie i zamieszki w kilku miastach, również w Paryżu. Wszystkie zostały krwawo stłumione przez wojsko i policję. Spowodowało to znaczne osłabienie politycznej opozycji republikańskiej.

Polityka zagraniczna | edytuj kod

W swej polityce zagranicznej król Ludwik Filip oscylował pomiędzy porozumieniami z Wielką Brytanią, Austrią i Rosją. W ramach Świętego Przymierza pomógł zdusić rewolucję republikańską w Szwajcarii, nie interweniował przeciwko wchłonięciu Rzeczypospolitej Krakowskiej i północnych Włoch przez Austrię. W latach 1839–1843 Francuzi stłumili rebelię niepodległościową w Algierii i nasilili kolonizację tego kraju, jako głównego ogniwa francuskiego imperium kolonialnego.

Przez ostatnie dwudziestolecie pierwszej połowy XIX wieku Francja nie prowadziła żadnych poważniejszych wojen. Dzięki temu, również dzięki wielkiemu technicznemu postępowi i wynalazkom, nastąpił szybki rozwój gospodarczy kraju. Likwidacja stosunków feudalnych na wsi, powiększenie areałów rolnych i zastosowanie pierwszych maszyn rolniczych oraz nawozów sztucznych, spowodowały znaczny wzrost produkcji rolnej. Rozwinęły się szczególnie hodowla i uprawy winorośli, kukurydzy, buraków cukrowych i roślin oleistych.

Rok 1830 zapoczątkował też rewolucję przemysłową na wzór angielskiej z ostatnich dziesięcioleci XVIII wieku. Powstały zagłębia węglowe i hutnictwa w Lotaryngii i środkowej Francji, rozrosły się i zmechanizowały manufaktury bawełniane i jedwabnicze w Lyonie, wielki rozwój chemii umożliwił budowę fabryk gumy, mydła, barwników. Na rzekach i kanałach pojawiły się statki parowe, które zwielokrotniły możliwości transportu materiałów na duże odległości. W 1831 uruchomiona została pierwsza linia kolejowa na trasie Paryż – Saint Germain, zaś do 1848 sieć kolejowa w państwie liczyła już 2 tys. kilometrów. Francja miała wtedy 35,5 mln ludności, a Paryż, liczący 1,2 mln mieszkańców, był po Londynie, drugim co do wielkości miastem w Europie.

Kryzys gospodarczy, rewolucja lutowa i abdykacja króla | edytuj kod

Po 1846 r. Francję ogarnął wszechstronny kryzys gospodarczy. Po kilku latach złych urodzajów w rolnictwie, spowodowanych anomaliami pogody, nastąpiło załamanie się rynku rolnego, stagnacja w handlu, bankructwo wielu przedsiębiorstw, upadek banków, masowe bezrobocie. Wszystko to zdynamizowało opozycję socjalistyczną i republikańską. Represje rządowe przeciwko niej, zakazy zgromadzeń i pochodów, zadziałały prowokująco.

Rewolucja lutowa | edytuj kod

22 lutego 1848 w Paryżu powstały barykady uliczne, doszło do starć pomiędzy gwardzistami i wojskiem, wreszcie król zdymisjonował znienawidzony rząd François Guizota. Ale gdy uradowana ludność wyległa na ulice, żołnierze przekonani, że zostali zaatakowani, zaczęli strzelać do demonstrującego tłumu, zabijając 40 osób. W nocy zwłoki zabitych obnoszono na drzwiach po wszystkich dzielnicach Paryża. Na drugi dzień miasto pokryło 1500 barykad, do buntu dołączyła prasa, część wojska, a król Ludwik Filip, zagrożony w swym pałacu, abdykował i uciekł z Paryża, by po kilku dniach znaleźć się w Anglii.

Druga Republika (1848–1852) | edytuj kod

24 lutego 1848 w ratuszu paryskim utworzono nowy Rząd Tymczasowy, który niezwłocznie proklamował Drugą Republikę. Usankcjonował też wolność prasy, stowarzyszeń i klubów, zniósł niewolnictwo w koloniach. By zadośćuczynić żądaniom o prawo do pracy, utworzono tzw. Warsztaty Narodowe, zatrudniając w nich tysiące bezrobotnych przy pracach ziemnych i budowlanych w rejonie Paryża. Wprowadzono również zasadę powszechnych wyborów do władz ustawodawczych i wykonawczych.

Za II Republiką opowiedzieli się wszyscy, także konserwatywne koła burżuazji, wojska i monarchiści. W kolejnych miesiącach nastąpił odwrót od proklamowanych w lutym wolności rewolucyjnych. Oficerowie królewscy przejęli kontrolę nad Gwardią Narodową, pod pretekstem złej organizacji rozwiązano Warsztaty Narodowe, wprowadzono wysokie opłaty za wydawnictwo dzienników itp. W przyspieszonych na 23 kwietnia wyborach do Zgromadzenia Narodowego przepadła większość kandydatów lewicy, których w okręgach wiejskich księża przedstawiali jako bezbożników. W rezultacie wybrano dotychczasowych przedstawicieli bogatego ziemiaństwa i miejskiej burżuazji.

Rewolucja czerwcowa 1848 | edytuj kod

Te działania prawicy i narastające konflikty między Rządem Tymczasowym a republikanami doprowadziły w czerwcu 1848 do kolejnej rewolty ludowej. Tym razem rząd skierował przeciw barykadom paryskim 30 tys. wojska. Zabitych zostało kilka tys. osób, rozstrzelano po walkach ok. 1,5 tys., a aresztowano 11 tys. robotników. Skazano ich na wieloletnie więzienia bądź na zesłanie do francuskich kolonii zamorskich.

W następnych miesiącach kontynuowane były aresztowania radykalnych przywódców, zamykano gazety i kluby lewicowe, zakazano strajków, z administracji usunięto wszystkich republikanów. W listopadzie 1848 uchwalona została nowa konstytucja, zgodnie z którą 10 grudnia odbyły się wybory prezydenta na 4-letnią kadencję, jako władzy wykonawczej. Został nim Karol Ludwik Napoleon Bonaparte, bratanek Napoleona I (syn Ludwika, byłego króla Holandii), który powrócił z emigracji. Zaś w maju 1849 w wyborach do Zgromadzenia Prawodawczego zwyciężyli monarchiści, republikanie ponieśli klęskę wyborczą.

Rodzina | edytuj kod

Wywód przodków | edytuj kod

Potomstwo | edytuj kod

25 listopada 1809, w Palermo – na Sycylii, Ludwik Filip I ożenił się z Marią Amelią Burbon, księżniczką Obojga Sycylii. Mieli razem 10 dzieci:

Helena, księżniczka Mecklenburg-Schwerin Leopold I Koburg, król Belgów Aleksander Fryderyk, książę Wirtembergii Wiktoria, księżniczka Sachsen-Coburg-Kohary August, książę Sachsen-Coburg-Gotha Franciszka Bragança, księżniczka Brazylii
  • Charles, książę Penthièvre (1820–1828)
  • Henri Eugène Philippe Louis, książę Aumale (1822–1897)
Maria Karolina Bourbon, księżniczka Obojga Sycylii Ludwika Ferdynanda, infantka Hiszpanii Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Ludwik Filip I" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy