Ludwik Kauffmann


Ludwik Kauffmann w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Sarkofag Natalii Sanguszkowej

Ludwik Kauffmann, także Ludwig Kauffmann, Kaufman lub Kaufmann (ur. 5 marca 1801 w Rzymie, zm. 12 maja 1855 w Warszawie) – austriacki rzeźbiarz, reprezentant klasycyzmu, autor m.in. pomnika Natalii z Potockich Sanguszkowej w Natolinie, syn bawarskiego rzeźbiarza Piotra Kaufmanna. Kauffmann wykonywał wiele prac architektonicznych takich jak posągi czy nagrobki. W swych pracach często nawiązywał do antyku. Projektował także kominki, płaskorzeźby, kartusze, wystroje wnętrz[1].

Rzeźba Ludwika Kauffmanna

Życie i twórczość | edytuj kod

Urodził się 5 marca 1801 w Rzymie[2], w rodzinie rzeźbiarza Piotra Kauffmanna[3]. W mieście tym spędził pierwsze dwadzieścia kilka lat życia, tam też rozpoczął naukę rzeźby, początkowo w pracowni ojca[1][4], który był m.in. asystentem Berthela Thordvaldsena[3]. Wraz z ojcem w 1817 roku przeniósł się do Weimaru, jednak już wkrótce książę Karol August Sachsen-Weimar-Eisenach ufundował dla młodego rzeźbiarza stypendium, dzięki któremu ten mógł powrócić do Rzymu[3]. W latach 1818-1822 pobierał nauki u Antonio Canovy w rzymskiej Akademii Świętego Łukasza[1][2][4]. Po śmierci Canovy w 1822 Kauffmann udał się do Berlina, gdzie uczył się pod okiem Christiana Daniela Raucha[3].

Stamtąd w 1823 generał Ludwik Pac sprowadził go do Warszawy[1][4]. W warszawskim Pałacu Karasia otworzył pracownię, w której stworzył większość swoich najsłynniejszych dzieł[1]. W Warszawie wykonał m.in. dekorację pałacu Paca przy ulicy Miodowej (obecnie siedziba Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej)[1][4]. Jego płaskorzeźba „Tytus Flamininus ogłaszający wolność miast greckich na igrzyskach w Koryncie” umieszczona we wnęce od strony ulicy Miodowej uchodzi za jedną z najwybitniejszych rzeźb neoklasycystycznych zrealizowanych w Warszawie[1][3][4]. Jego autorstwa są również rzeźby wodzów rzymskich zdobiące elewację pałacu, wykonane w latach 1823–1830[2]. Dla Paca wykonał także dekorację rzeźbiarską neogotyckiego pałacu w Dowspudzie[3].

Alegoria Wisły

Jego dobroczyńca, hrabia Pac, w wyniku powstania listopadowego został zmuszony do udania się na emigrację, jednak sam Kauffmann pozostał w Warszawie[3]. Renomę na dworze namiestnika zapewniło mu wykonanie popiersia arcyksięcia Konstantego Pawłowicza[3]. W Muzeum Narodowym w Warszawie zachowało się także popiersie przedstawiające generała Józefa Zajączka[1]. Do jego pracowni zaczęły napływać zamówienia od polskiej magnaterii, wkrótce też zaczął przyjmować uczniów[3].

W okresie po powstaniu Kauffmann stał się jednym z najbardziej płodnych i cenionych warszawskich rzeźbiarzy. Wykonał m.in. sarkofag Natalii z Potockich Sanguszkowej w Natolinie (przed 1836 rokiem)[1][2], dekorację rotundy gmachu Giełdy i Banku Polskiego przy ulicy Elektoralnej (ok. 1830)[1] i wzorowane na przedstawieniach Scypiona Afrykańskiego popiersie Jana III Sobieskiego na sarkofagu w Kaplicy Królewskiej w kościele Kapucynów[1][3]. W tym czasie stworzył też cykl rzeźb i medalionów o tematyce religijnej dla katedry św. Jana[3].

W 1841 wraz z Henrykiem Marconim odrestaurował dziewiętnaście spośród barokowych i rokokowych rzeźb alegorycznych zdobiących Ogród Saski[5]. Z architektem tym współpracował również przy budowie kościoła św. Karola Boromeusza, w latach 1841–1849 stworzył tam m.in. sześć rzeźb przedstawiających Ojców Kościoła (wspólnie z Pawłem Malińskim), pomniki apostołów Piotra i Pawła zdobiące główne schody, a także płaskorzeźbę na frontonie budowli[3]. Wykonał także dekorację rzeźbiarską dla zaprojektowanego przez Marconiego pawilonu Instytutu Wód Mineralnych; jego fronton zdobiły cztery popiersia znanych warszawskich lekarzy: Augusta Wolfa, Franciszka Brandta, Józefa Czekierskiego i Józefa Celińskiego[6].

Dzieła pochodzące z jego warsztatu zdobiły też m.in. pałace Uruskich, Zamoyskich i prymasowski w Jabłonnie[3]. Na krótko przed śmiercią wykonał serię rzeźb zdobiących ogród w warszawskich Łazienkach, m.in. rzeźby przedstawiające personifikację Wisły i Tybru[2] oraz popiersia Stanisława Staszica i J. Potockiego[2], a także rzeźbę nagrobną księgarza Zygmunta Merzbacha[3].

Grób Ludwika Kaufmanna na Cmentarzu Powązkowskim

W 1844 poślubił Annę Headen, z pochodzenia Angielkę[3]. Mieli razem syna (zmarł w dzieciństwie) i dwie córki[3]. Zmarł 12 maja 1855 w Warszawie[2], został pochowany na cmentarzu Powązkowskim pod nagrobkiem, który zdobiło płaskorzeźbione popiersie jego autorstwa (plafon z wizerunkiem nie zachował się)[3]. Jego żona przeżyła go i zmarła w 1876[3] (kwatera 25-4-23)[7].

Zobacz też | edytuj kod

 W Wikimedia Commons znajduje się galeria ilustracji związanych z tematem: prace Ludwika Kauffmanna

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j k Piotr Szubert: Ludwik Kaufmann. Culture.pl, 2002-03. [dostęp 2015-10-31].
  2. a b c d e f g Kauffmann Ludwik, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2015-10-31] .
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p q r JodokJ. Bär JodokJ., Kaufmann, Ludwig, [w:] Allgemeine Deutsche Biographie, Band 15, Leipzig: Duncker & Humblot, 1882, s. 476-477  (niem.).
  4. a b c d e AleksanderA. Gieysztor AleksanderA. i inni, Warszawa, jej dzieje i kultura, AleksanderA. Gieysztor, JanuszJ. Durko (red.), Warszawa: Arkady, 1980, s. 288-289, ISBN 978-83-213-2958-1 .
  5. KrzysztofK. Mordyński KrzysztofK., Rzeźby w Ogrodzie, [w:] Portal miłośników przedwojennej Warszawy [online], warszawa1939.pl, 2014 [dostęp 2015-10-31] .
  6. KrzysztofK. Mordyński KrzysztofK., Instytut Wód Mineralnych, [w:] Portal miłośników przedwojennej Warszawy [online], warszawa1939.pl, 2014 [dostęp 2015-10-31] .
  7. Cmentarz Stare Powązki: LUDWIK KAUFFMAN, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2019-11-07] .
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Ludwik Kauffmann" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy