Maciej Berbeka


Maciej Berbeka w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Maciej Berbeka (ur. 17 października 1954 w Zakopanem[1], zaginął 6 marca 2013 na stokach Broad Peak w Karakorum[2][3]) – polski himalaista, zdobywca 5 ośmiotysięczników, artysta malarz, grafik i scenograf.

Symboliczna mogiła Macieja Berbeki na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem Tablica poświęcona Maciejowi Berbece na grobie jego ojca, Krzysztofa, na Nowym Cmentarzu w Zakopanem

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Absolwent Państwowego Liceum Technik Plastycznych im. A. Kenara w Zakopanem oraz Wydziału Wzornictwa Przemysłowego Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie. Artysta malarz, grafik i scenograf Teatru im. S. I. Witkacego w Zakopanem[4].

Ratownik TOPR (od 1979), przewodnik UIAGM[5], nauczyciel PLTP im. A. Kenara w Zakopanem. Członek (w l. 1982–1986 prezes) Klubu Wysokogórskiego Zakopane.

Dokonał pierwszych zimowych wejść na Manaslu (1984, razem z Ryszardem Gajewskim), Czo Oju (1985, razem z Maciejem Pawlikowskim)[5] oraz Broad Peak (5 marca 2013 r.) z Adamem Bieleckim, Tomaszem Kowalskim oraz Arturem Małkiem[6]. Wcześniej był blisko pierwszego zimowego wejścia na Broad Peak w stylu alpejskim z Aleksandrem Lwowem podczas zimowej polskiej wyprawy na K2 w 1988 – dotarł wtedy do przedwierzchołka Rocky Summit (8028 m n.p.m.) niższego od głównego o kilkadziesiąt metrów, lecz oddalonego o godzinę wspinaczki eksponowaną granią[5]. Tym samym został pierwszym człowiekiem, który zimą przekroczył 8000 m n.p.m. w Karakorum.

Zdobył Annapurnę nową drogą – południową ścianą. Był kierownikiem wypraw zimowych na Manaslu i trzech na Nanga Parbat. W 1993 zdobył Mount Everest od strony chińskiej[5].

Zaginięcie | edytuj kod

5 marca 2013 podczas zejścia po zdobyciu Broad Peak Maciej Berbeka i Tomasz Kowalski nie zdołali powrócić na noc do obozu, co zmusiło ich do biwakowania w ekstremalnych warunkach. Kowalski biwakował na grani na wysokości około 7960 m n.p.m., a Berbeka najprawdopodobniej na przełęczy na 7900 m n.p.m. W przeciwieństwie do Tomasza Kowalskiego, Berbeka był widziany następnego dnia rano na ścianie pod przełęczą, która prowadziła do obozu szturmowego. Pakistańczyk poszukujący zaginionych nie trafił na żaden ślad Macieja Berbeki. 8 marca 2013 roku kierujący wyprawą Krzysztof Wielicki poinformował, że uznaje ich za zmarłych[7]. W lipcu 2013 na grani na wysokości około 7960 m n.p.m. odnaleziono ciało Tomasza Kowalskiego i pochowano go około 100 m niżej. Ciała Macieja Berbeki nie odnaleziono. Wyprawę poszukiwawczą zorganizował brat Macieja Berbeki – Jacek[8].

Upamiętnienie | edytuj kod

W marcu 2013 w Galerii Strug w Zespole Szkół Plastycznych im. Antoniego Kenara w Zakopanem, odbyła się premiera spektaklu zakopiańskiej Sceny A2 – „Ulice Jerozolimy” autorstwa Piotra Biesa, poświęconego himalaiście[9].

28 maja 2014 w Warszawie odbyła się aukcja charytatywna, której celem jest materialne wsparcie rodziny himalaisty. Aukcja Charytatywna in Memoriam Maćka Berbeki

W Zakopanem odbywa się coroczny Festiwal Inspirowane Górami im. Macieja Berbeki[10].

W Zespole Szkół Plastycznych im. Antoniego Kenara jest przyznawana jest dla absolwenta z najlepszy dyplom w rok szkolny, Nagroda im. Macieja Berbeki[11].

Wdowa Ewa Dyakowska-Berbeka, o swoim życiu opowiedziała Beacie Sabale-Zielińskiej w książce Jak wysoko sięga miłość? Życie po Broad Peak (Warszawa, 2016)[12].

6 marca 2018 odbyła się premiera filmu dokumentalnego o himalaiście „Dreamland” syna Staszka Berbeki, która miała miejsce w Teatrze Witkacego w ramach 7. Festiwalu Inspirowane Górami im. Macieja Berbeki.

W zapowiedzianym na 2020 filmie Broad Peak w rolę Berbeki wcieli się Ireneusz Czop[13].

Odznaczenie | edytuj kod

25 kwietnia 2015 prezydent RP Bronisław Komorowski odznaczył Macieja Berbekę pośmiertnie Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski „za wybitne zasługi dla rozwoju sportów wysokogórskich, za promowanie imienia Polski w świecie”[14].

Życie prywatne | edytuj kod

Syn Krzysztofa Berbeki (1930–1964), brat Jacka Berbeki (ur. 1959)[1]. Żona – Ewa Dyakowska-Berbeka (1957–2018), artysta malarz, grafik i scenograf Teatru im. S.I. Witkacego w Zakopanem[4]. Mieli czterech synów. Wujek – Arkadiusz Waloch (1932), malarz, pedagog Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Zakopanem[15].

Tablice poświęcone osobom zmarłym
w górach na Tatrzańskim Cmentarzu Symbolicznym. Jasna tablica w środkowej części jest poświęcona Maciejowi Berbece i Tomkowi Kowalskiemu

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  2. Pożegnanie Maćka Berbeki i Tomka Kowalskiego, Polski Himalaizm Zimowy, 10 marca 2013 [dostęp 2013-03-10] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-04] .
  3. Wyprawa zimowa PZA na Broad Peak – 8.03 – kierownik K.Wielicki kończy wyprawę, Polski Himalaizm Zimowy, 8 marca 2013 [dostęp 2013-01-11] [zarchiwizowane z adresu 2013-03-12] .
  4. a b Maciej Berbeka, himalaista i artysta pozostał w Karakorum..., MCK Sokół [dostęp 2013-03-12] [zarchiwizowane z adresu 2016-08-05]  (pol.).
  5. a b c d Janusz Kurczab: Leksykon polskiego himalaizmu. Warszawa: Biblioteka Gazety Wyborczej, 2008, s. 19-20, seria: Polskie Himalaje. ISBN 978-83-7552-383-6.
  6. Maciej Berbeka, Adam Bielecki, Artur Małek i Tomasz Kowalski zdobyli Broad Peak!, Wspinanie.pl, 5 marca 2013 [dostęp 2013-03-09] [zarchiwizowane z adresu 2013-03-18] .
  7. RobertR. Kulig RobertR., Nadzieja umarła ostatnia, Onet.pl, 8 marca 2013 [dostęp 2013-03-08] [zarchiwizowane z adresu 2013-05-03]  (pol.).
  8. Tomasz Kowalski został pochowany. Jacek Berbeka kończy wyprawę, RMF FM [dostęp 2018-11-29]  (pol.).
  9. Regina Korczak-Watycha: "Ulice Jerozolimy" według Piotra Biesa. Spektakl poświęcony himalaiście Maciejowi Berbece (pol.). Podhale24.pl. [dostęp 2013-04-08].
  10. .INSPIROWANE GÓRAMI' '5 EDYCJA FESTIWALU im.MACIEJA BERBEKI.14 X 2016 r.Aut;Janusz Tomczak, youtube, październik 2016 [dostęp 2018-05-05] .
  11. Wręczenie Nagrody im. Macieja Berbeki, Urząd Miasta Zakopane [zarchiwizowane z adresu 2018-05-06]  (pol.).
  12. Jak wysoko sięga miłość?. Życie po Broad Peak. Rozmowa z Ewą Berbeką. Opowieść żony himalaisty (pol.). ebook/epub.
  13. Broad Peak w bazie filmpolski.pl
  14. Odznaczenia na Kasprowym Wierchu. 2015-04-25. [dostęp 2015-04-25].
  15. Wspomnienia o Maćku Berbece (pol.). zsp-kenar.pl.
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Maciej Berbeka" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy