Oktatriakontan


Wyższe alkany w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Oktatriakontan) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wyższe alkanyalkany zbudowane z więcej niż 10 atomów węgla[1]. Według innych definicji alkany podzielić można na średnie alkany (C
6–C
16) będące w warunkach otoczenia cieczami i wyższe alkany (powyżej C
16) mające postać stałą (parafina)[2] bądź też uznać za wyższe alkany te, które nie są wyodrębniane w czasie otrzymywania jako czyste związki, tylko w postaci mieszaniny homologów (powyżej C
6)[3]. Wyższe alkany otrzymywane są w procesie przeróbki ropy naftowej – do ich wydzielenia stosuje się m.in. metodę krystalizacji ekstrakcyjnej, wykorzystującą klatraty izomerów liniowych z mocznikiem, lub sita molekularne (pozwala to na osiągnięcie wysokiego stopnia oczyszczenia z izomerów rozgałęzionych i innych związków)[3]. Mogą zostać również otrzymane na drodze syntezy Fischera-Tropscha[4].

Spis treści

Zastosowanie | edytuj kod

Wyższe alkany wchodzą w skład m.in. olejów napędowych i paliw lotniczych (heksadekan jest substancją wzorcową przy określaniu liczby cetanowej), a także środków smarnych. Wykorzystuje się je przy produkcji detergentów (zarówno wyższe n-alkany, jak i ich pochodne: n-alkeny bądź monochloroalkany wykorzystywane do otrzymywania biodegradowalnych detergentów na bazie liniowych alkilobenzenów) oraz otrzymywania białek jednokomórkowców na drodze fermentacji. Wyższe alkany (zwłaszcza powyżej C20 z uwagi na znacznie mniejszy zakres zastosowań) są często poddawane procesom krakingu, utleniania lub chlorowania w celu otrzymania ich pochodnych bądź związków małocząsteczkowych[3].

Właściwości | edytuj kod

Właściwości wyższych n-alkanów zmieniają się w szeregu homologicznym wraz z każdą dodatkową grupą metylenową (CH
2). Gęstość zmienia się od ok. 0,74 g/cm³ dla undekanu do ponad 0,8 g/cm³ dla tetrakontanu i dalszych związków. Wzrastają również temperatura topnienia i temperatura wrzenia, choć zmiany te nie są tak duże, jak w przypadku krótkich alkanów[1][5].

Uwagi | edytuj kod

  1. Jeżeli nie podano inaczej, wartości gęstości dotyczą temperatury 20 °C.
  2. Wszystkie dane dotyczące gęstości, temperatury topnienia i temperatury wrzenia, a także część danych dotycząca temperatury zapłonu i temperatury samozapłonu podane zostały za CRC Handbook of Chemistry and Physics 2014 ↓. Brakujące dane zostały uzupełnione na podstawie pozostałych podanych w tabeli źródeł.
  3. a b Wartość dla temperatury 25 °C.
  4. Wartość dla temperatury 28 °C.
  5. Wartość dla temperatury 48 °C.
  6. a b Wartość dla temperatury 60 °C.
  7. Wartość dla temperatury 68 °C.
  8. Wartość dla temperatury 90 °C.
  9. a b Wartość dla ciśnienia 3 mmHg.
  10. Wartość dla temperatury 80 °C.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Wade 2006 ↓, s. 89–90.
  2. alkany, [w:] Encyklopedia techniki. Chemia, WładysławW. Gajewski (red.), wyd. 2, Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1966, s. 17, OCLC 864218327 .
  3. a b c Griesbaum i in. 2003 ↓, s. 12.
  4. Griesbaum i in. 2003 ↓, s. 7.
  5. Griesbaum i in. 2003 ↓, s. 2–3.
  6. a b CRC Handbook of Chemistry and Physics 2014 ↓, s. 3-544.
  7. CRC Handbook of Chemistry and Physics 2014 ↓, s. 15-22.
  8. Undekan (ZVG: 510707) (ang. • niem.) w bazie GESTIS, Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2015-09-03].
  9. a b CRC Handbook of Chemistry and Physics 2014 ↓, s. 3-236.
  10. CRC Handbook of Chemistry and Physics 2014 ↓, s. 15-17.
  11. a b CRC Handbook of Chemistry and Physics 2014 ↓, s. 3-524.
  12. a b CRC Handbook of Chemistry and Physics 2014 ↓, s. 15-21.
  13. Tridekan (ZVG: 106376) (ang. • niem.) w bazie GESTIS, Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2015-09-03].
  14. a b c CRC Handbook of Chemistry and Physics 2014 ↓, s. 3-498.
  15. a b c CRC Handbook of Chemistry and Physics 2014 ↓, s. 3-436.
  16. Pentadekan (ZVG: 21490) (ang. • niem.) w bazie GESTIS, Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2015-09-03].
  17. CRC Handbook of Chemistry and Physics 2014 ↓, s. 3-394.
  18. a b c CRC Handbook of Chemistry and Physics 2014 ↓, s. 16-32.
  19. a b c d CRC Handbook of Chemistry and Physics 2014 ↓, s. 3-288.
  20. Heptadekan (nr 128503) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Polski. [dostęp 2015-09-03]. (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)
  21. a b CRC Handbook of Chemistry and Physics 2014 ↓, s. 3-424.
  22. Oktadekan (nr O652) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Polski. [dostęp 2015-09-03]. (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)
  23. a b CRC Handbook of Chemistry and Physics 2014 ↓, s. 3-420.
  24. CRC Handbook of Chemistry and Physics 2014 ↓, s. 3-240.
  25. CRC Handbook of Chemistry and Physics 2014 ↓, s. 3-292.
  26. CRC Handbook of Chemistry and Physics 2014 ↓, s. 3-514.
  27. CRC Handbook of Chemistry and Physics 2014 ↓, s. 3-238.
  28. a b CRC Handbook of Chemistry and Physics 2014 ↓, s. 3-508.
  29. CRC Handbook of Chemistry and Physics 2014 ↓, s. 3-440.
  30. CRC Handbook of Chemistry and Physics 2014 ↓, s. 3-298.

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Oktatriakontan" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy