Oleosom


Oleosom w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Budowa oleosomu:
A – oleozyny
B – monowarstwa fosfolipidowa
C – tłuszcze zapasowe

Oleosom, sferosom – specyficzne organellum występujące w komórkach roślinnych magazynujące tłuszcze, zwykle triacyloglicerole. Kropla tłuszczu otoczona błoną o połowę cieńszą niż błona komórkowa, składająca się z jednej warstwy białek i fosfolipidów, których końce hydrofilowe skierowane są w stronę cytozolu[1]. Organella te występują w komórkach bielma albo liścieni nasion, a także w komórkach mezokarpu olejowca gwinejskiego oraz owocach awokado[2]. W komórkach tkanek magazynujących tłuszcze może występować do kilkuset tysięcy oleosomów[1]. Występują one również w komórkach mezofilu, gdzie stwierdza się od 1 do 15 sztuk na komórkę oraz w komórkach pyłku i tapetum pylników[2]. Metodami inżynierii genetycznej doprowadzono do powstania oleosomów w komórkach grzybów z gatunku Yarrowia lipolytica[3].

Spis treści

Budowa | edytuj kod

W komórkach nasion oleosomy to kuliste struktury o średnicy 0,6-2,0 μm. W komórkach mezofilu średnica może wynosić od 1 do 18 μm. W liściach Sambucus nigra większe oleosomy stwierdzano w liściach pozostających w cieniu. W mezofilu pszenicy organella zawierały 50-60% triacylogliceroli i 15-40% estrów wosków. Kropla tłuszczu otoczona jest pojedynczą warstwą fosfolipidów oraz białek[2]. Warstwa ta zapobiega zlewaniu się tłuszczu w jedną dużą kroplę[1]. Ważną rolę w stabilizacji struktury oleosomów odgrywają oleozyny. Są to zasadowe białka o masie 15-26 kDa. Część białka zakotwiczona jest w monowarstwie fosfolipidowej a cześć hydrofilowa wystaje poza nią, tworząc zwartą okrywę całego organellum. Zniszczenie części tej okrywy poprzez trawienie trypsyną prowadzi do koalescencji oleosomów[4].

Funkcje | edytuj kod

Podstawową funkcją oleosomów jest magazynowanie materiałów zapasowych w postaci tłuszczów. Tłuszcze te są zużywane podczas kiełkowania rośliny poprzez włączenie w cykl glioksalanowy. Hydroliza triacylogliceroli możliwa jest dzięki obecności w błonie organellum lipaz. W części nasion, na przykład soi i orzecha ziemnego, lipaza jest aktywna w glioksysomach, z którymi oleosomy są zasocjowane podczas uruchamiania materiałów zapasowych[1]. Prawdopodobnie także w komórkach mezofilu zmagazynowane tłuszcze stanowią magazyn produktów fotosyntezy. Nie stwierdza się jednak obecności oleosomów w mezofilu traw z anatomią Kranza. Istnieje także hipoteza, według której organella te zapewniają przystosowanie do niskich temperatur. W komórkach mezofilu Diapensia lapponica stwierdzano obecność tylko jednej dużej kropli tłuszczu w cieplejszych miesiącach i wielu małych kropli w miesiącach zimnych[2].

Biogeneza | edytuj kod

Organella powstają w obrębie siateczki śródplazmatycznej. Do błon tej siateczki wprowadzane są oleozyny, co umożliwia rozciąganie warstwy granicznej[2]. Lipidy gromadzone są w cytozolu i ulegają połączeniu z rejonami siateczki śródplazmatycznej wzbogaconej w stabilizujące białka[5].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d Gabryś Halina: Procesy oddechowe W: Fizjologia roślin (red. Kopcewicz Jan, Lewak Stanisław). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 387-420. ISBN 83-01-13753-3.
  2. a b c d e N. R. Lersten, A. R. Czlapinski, J. D. Curtis, R. Freckmann i inni. Oil bodies in leaf mesophyll cells of angiosperms: overview and a selected survey. „American Journal of Botany”. 93 (12), s. 1731–1739, 2006. DOI: 10.3732/ajb.93.12.1731. ISSN 0002-9122 (ang.). 
  3. Z. Han, C. Madzak, WW. Su. Tunable nano-oleosomes derived from engineered Yarrowia lipolytica.. „Biotechnol Bioeng”. 110 (3), s. 702-10, Mar 2013. DOI: 10.1002/bit.24761. PMID: 23096765
  4. G. Waschatko, A. Junghans, TA. Vilgis. Soy milk oleosome behaviour at the air-water interface.. „Faraday Discuss”. 158, s. 157-69; discussion 239-66, 2012. PMID: 23234166
  5. R. Bergfeld, YN. Hong, T. Kühnl, P. Schopfer. Formation of oleosomes (storage lipid bodies) during embryogenesis and their breakdown during seedling development in cotyledons of Sinapis alba L.. „Planta”. 143 (3), s. 297-307, Jan 1978. DOI: 10.1007/BF00392002. PMID: 24408469
Na podstawie artykułu: "Oleosom" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy