Osiedle Baba w Pradze


Na mapach: 50°06′55″N 14°23′11″E/50,115278 14,386389

Osiedle Baba w Pradze w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Dom Palička (1931-1932) Dom Herain (1931-1932) Dom Linda (1933-1934)

Osiedle Baba w Pradze – modernistyczne osiedle w czeskiej Pradze, powstałe w latach 1928-1932 według ogólnego projektu Pavla Janáka (poszczególne domy projektowali różni architekci) i inspirowane ideami Werkbundu.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Osiedle Baba jest najważniejszym dziełem Pavla Janáka – wybitnego czeskiego architekta doby modernizmu. Zaprojektował on ogólny plan urbanistyczny i sformułował zasady dotyczące zabudowy kwartału, natomiast poszczególne budynki projektowali różni architekci tego okresu, przede wszystkim związani z Pragą.

Plany dzielnicy, zlokalizowanej na północ od centrum stolicy Czech, powstały w latach 1928-1932. Budowa 31 domów miała być zgodna ze zdrowym stylem życia. Architekci byli ograniczeni zasadami ramowymi, które określały przede wszystkim wysokość obiektów i udział przestrzeni zielonych na poszczególnych działkach. Atrakcyjna lokalizacja, na południowo-zachodnim zboczu sprawia, że z poszczególnych domów rozciąga się rozległa panorama miasta. Powstanie osiedla planowano od 1928, ale z uwagi na Wielki kryzys gospodarczy budowa ruszyła na dobre w początku lat 30. XX w. Idea zabudowy Baby była reakcją na wystawę architektury mieszkaniowej w Stuttgarcie w 1927 (Werkbund) pod przewodnictwem Miesa van der Rohe. W okresie socjalizmu osiedle Baba zostało częściowo zeszpecone różnego rodzaju dobudowami, nie zawsze zgodnymi z duchem tutejszej zabudowy.

Struktura | edytuj kod

Osiedle projektowano jako zróżnicowany kompleks urbanistyczny dla różnych odbiorców, o różnym statusie majątkowym, stąd architektura nie jest monotonna – spotykamy tu zarówno domy jedno-, wielorodzinne, jak i szeregowe. Wśród inwestorów byli popularni artyści, pisarze, urzędnicy państwowi i nauczyciele akademiccy. Budynki rozmieszczono analizując przede wszystkim pochyłości terenu, orientację działek i położenie stoku. System ulic respektował charakter pejzażu i stąd praktycznie każdy dom szczyci się pięknym widokiem na Pragę. Domy są należycie oświetlone, ponieważ dłuższe ściany są z reguły zwrócone na południe. Prawie wszystkie budynki otwierają się na ogród i dolinę Wełtawy, posiadają duże okna, różnokształtne loggie, balkony i tarasy. Wszystko to pozwala na maksymalne korzystanie z położenia osiedla, przy jednoczesnym poszanowaniu dla przyrody i krajobrazu. Janákowi zależało na dobrym skomponowaniu dzielnicy także dlatego, że wybrał to miejsce na swój dom rodzinny. Zadanie zaprojektowania go powierzył współpracownikowi, Ot. Fierlingrovi.

Interesującym pomysłem Janáka było sformułowanie i zastosowanie tzw. pokoju gościnnego, który zastąpił jadalnię, którą usunął z centralnej części mieszkania. Przestrzeń pokoju gościnnego winna odpowiadać potrzebie wypoczynku, ułatwiając wykonywanie czynności, które mają miejsce „między spaniem a jedzeniem”. Ważna jest także rola kuchni – jednak w przyszłości rola ta powinna słabnąć. Przedpokój, zdaniem Janáka nie powinien być zbyt duży, gdyż może przerodzić się w zagracony obszerny schowek. Podkreśla się natomiast rolę łazienki. Niezbędne są garderoba i pokój służącej, choć rola tego ostatniego, w miarę postępujących zmian społecznych miała zostać zakwestionowana.

Dzień dzisiejszy | edytuj kod

Obecnie osiedle znajduje się pod ochroną konserwatorską i jest celem licznych odwiedzin miłośników architektury XX w. Popularne wśród Prażan nadal stanowi bardzo atrakcyjny kompleks mieszkaniowy, co świadczy o ponadczasowości zawartych w tej architekturze wartości formalnych i funkcjonalnych.

Dojazd | edytuj kod

Autobusem miejskim linii 131 ze stacji metra Hradčanská do przystanku U Matěje.

Inne | edytuj kod

Na terenie osiedla Baba znajduje się niewielka ruina zameczku z XVII w.

Zestawienie budynków | edytuj kod

Tabela zawiera poszczególne modernistyczne realizacje na osiedlu[1][2]:

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. BABA OSADA SVAZU ČESKOSLOVENSKÉHO DÍLA, 1928 - 1933. POMOCNÝ ITINERÁŘ-ADRESÁŘ PRO ÚČASTNÍKY PERIPATETICKÉ PŘEDNÁŠKY A SEMINÁŘE DR. VLADIMÍRA CZUMALA 2, 2013
  2. Stephan Templ, Baba - Osada Svazu Čs. díla Praha, Praga, Zlatý řez, 2000, s.197, ​ISBN 80-901562-4-X

Bibliografia | edytuj kod

  1. Václav Horák, Praha – mapa moderní architektury, wyd. CNC, Praha, 1997, ​ISBN 80-901928-6-6
  2. Jakub Pavel, Sztuka Czechosłowacji, Wyd. Artystyczne i Filmowe, Warszawa, 1986, ​ISBN 83-221-0295-X
  3. Petr Dvořáček, Architektura českých zemí - Moderní architektura, Levné knihy, Praga, 2005, ss.84-85, ​ISBN 80-7309-288-5
  4. Regina Loukotová Mieszkanie z widokiem – porównanie praskich osiedli Baba i Výhledy - www.autoportret.pl
Na podstawie artykułu: "Osiedle Baba w Pradze" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy