Ostrawa


Na mapach: 49°50′30,30″N 18°17′29,55″E/49,841750 18,291542

Ostrawa w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ostrawa (cz. Ostrava, niem. Ostrau) – miasto w Czechach przy północnym krańcu Bramy Morawskiej, na granicy Śląska Cieszyńskiego, Śląska Opawskiego i Moraw, u ujścia do Odry dwóch rzek: Opawy i Ostrawicy.

Stolica kraju morawsko-śląskiego, okręgu terytorialnego kraj północnomorawski i powiatu Ostrawa. Ważny ośrodek komunikacyjny i gospodarczy Czech.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Przez teren osady od najdawniejszych czasów biegł szlak bursztynowy, a następnie szlak handlowy z Moraw na Górny Śląsk. W VIII pojawiły się osiedla słowiańskie, a w X gród Gołęszyców.

Granica Śląska z Morawami została uregulowana na rzece Ostrawica w grudniu 1261 co potwierdzono w specjalnym dokumencie wystawionym przez nowego króla czeskiego Przemysła Ottokara II. Akt lokacyjny miasta nie zachował się, a pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1279, mówiąca o spotkaniu praskiego biskupa Tobiasza z Bechyně z biskupem ołomunieckim Brunonem ze Schauenburku mającym mieć miejsce w biskupim mieście Ostrawie leżącym za opawską prowincją. Historycy domniemują, że prawa miejskie udzielono Ostrawie pomiędzy 1268 a 1278. Postępująca kolonizacja miasta odznaczyła się rosnącą liczbą rodzin niemieckich, która stopniowo zmieniała czysto słowiański charakter miasta.

W 1290 roku prawobrzeżna Ostrawa leżąca na terenie Śląska (w odróżnieniu od części morawskiej) stała się własnością książąt cieszyńskich, w związku z podziałem księstwa opolskiego. Z 1380 roku pochodzi pierwsza wzmianka o dwóch oddzielnych Ostrawach. Obecna Śląska Ostrawa nazywała się wówczas Wendyjską (Słowiańską), naprzeciw niej Morawską Ostrawę oznaczono jako Niemiecką pod koniec XV wieku, mimo że właśnie wówczas w mieście zaczęła wyraźniej zaznaczać swoją obecność społeczność czeska. W końcu XIV zamek w Polskiej Ostrawie przeszedł w ręce szlacheckie, stając się ośrodkiem dóbr, zwanych „państwem polskoostrawskim”, natomiast Morawska Ostrawa w skład dóbr hukwaldzkich. W średniowieczu Morawska Ostrawa zasiedlona została przez osadników z Niemiec. Przez całe wieki była małym miasteczkiem, którego ludność trudniła się rzemiosłem. Od 1714 Polska Ostrawa była własnością rodu Wilczków. W 1763 w okolicach miasta odkryto znaczne złoża węgla kamiennego. Od tego czasu, aż do 1994 kiedy zaniechano wydobycia, datuje się intensywny rozwój miasta jako ośrodka górniczego i przemysłowego.

27 listopada 1919 władze czechosłowackie zmieniły nazwę Ostrawy Polskiej na Ostrawę Śląską.

Po powstaniu państwa czechosłowackiego powstała idea stworzenia Wielkiej Ostrawy. Projekt z 1919 przewidywał połączenie 15 gmin: Morawska Ostrawa, Przywóz, Witkowice, Mariánské Hory, Zábřeh nad Odrou, Nová Ves, Hrabůvka, Svinov, Kunčice nad Ostravicí, Malé Kunčice, Polska Ostrawa, Muglinov, Hruszów, Radwanice i Michałkowice. Po szeregu wydanych ustaw i rozwiązaniu szeregu punktów spornych o przynależność nowego tworu administracyjnego do Moraw lub Śląska projekt odchudzono tylko do 7 morawskich gmin: Morawskiej Ostrawy, Przywozu, Witkowic, Mariánskich Hor, Zábřehu nad Odrou, Novej Vsi i Hrabůvky, które miały zostać połączone w jedno miasto o nazwie Morawska Ostrawa. Nowa ustawa weszła w życie 1 stycznia 1924. Pierwszym komisarzem został Jan Prokeš. Komisja administracyjna składała się z 31 Czechów, 9 Niemców i 2 Żydów. Nowe miasto miało 4029 hektarów i 113 709 mieszkańców. W sąsiedniej Śląskiej Ostrawy powstał konkurencyjny projekt przyłączenia do niej Hruszowa, Muglinowa, Michałkowic i Radwanic, jednak nie zgodziły się na to Radwanice i Muglinów.

Po zajęciu Czechosłowacji przez wojska niemieckie doszło do zrealizowania pierwotnego planu Wielkiej Ostrawy. 1 lipca 1941 do Morawskiej Ostrawy przyłączono Śląską Ostrawę, Hruszów, Kończyce Wielkie, Kończyce Małe, Michałkowice, Muglinów i Radwanice z powiatu frydeckiego, oraz Hrabovą, Novą Bělę, Starą Bělę i Výškovice z powiatu morawskoostrawskiego. Kres drugiej wojny światowej w okolicach Ostrawy nadszedł wraz z nadejściem Armii Czerwonej w kwietniu 1945 roku. Wiele z miejscowości przyłączonych przez Niemców do Morawskiej Ostrawy czasowo się usamodzielniło. W dniu 10 maja 1945 roku w Ostrawie uruchomiono dla Niemców obóz Hanke, w którym życie straciło co najmniej 231 osób[2]. W latach 50. w pobliskiej Porubie zaczęło powstać nowe osiedle socjalistyczne. Do Ostrawy przyłączono je w 1957. Kolejne osiedla z wielkiej płyty powstały w następnych dziesięcioleciach w południowej części miasta.

Obecnie Ostrawa zmienia swój wizerunek i nastawia się na turystów, inwestując w kolejne atrakcje miejskie oraz w renowację zabytkowych obiektów, których na jej terenie znajduje się znaczna ilość.

Ostrawa jest stolicą kraju morawsko-śląskiego (czes. Moravskoslezský kraj). Wraz z Boguminem (czes. Bohumín) tworzy ważny węzeł kolejowy. Ostrawa ma także międzynarodowy port lotniczy Ostrawa-Mošnov. Znajduje się tam także polski konsulat generalny.

Kalendarium historii Ostrawy | edytuj kod

Katedra Boskiego Zbawiciela
  • 1245–1281 – Morawska Ostrawa majątkiem biskupa ołomunieckiego
  • 1267–1278 – prawa miejskie dla Morawskiej Ostrawy
  • 1297 – pierwsza pisemna wzmianka o kościele św. Wacława i zamku w Śląskiej Ostrawie
  • 1362 – król Karol IV nadaje Morawskiej Ostrawie prawo organizowania dorocznych targów
  • lata 70. XIV wieku – budowa murów miejskich
  • 1428 – okoliczny teren zajęty przez husytów
  • 1539 – pierwsza wzmianka o Starym Ratuszu w Morawskiej Ostrawie
  • 1556 – pożar zniszczył sporą część Morawskiej Ostrawy
  • w czasie wojny trzydziestoletniej miasta i zamek okradły wojska duńskie, szwedzkie i habsburskie
  • 1625 – epidemia dżumy – zginęła połowa okolicznych mieszkańców
  • 1747 – otwarto pierwszą pocztę w Morawskiej Ostrawie
  • 1763 – odkrycie pokładów węgla w dolinie Burnia
  • 1828 – otwarcie Huty Rudolfa (obecnie Huta Witkowice)
  • 1847 – Morawska Ostrawa uzyskała połączenie kolejowe z Wiedniem i Krakowem (K.u.K. Privilegierte Kaiser-Ferdinands-Nordbahn)
  • 1869 – rusza pierwsza gazownia oraz telegraf
  • 1879 – budowa synagogi w Morawskiej Ostrawie
  • 1894 – otwarcie Domu Narodowego czeskiego
  • 1895 – otwarcie Domu Niemieckiego
  • 1900 – otwarcie Domu Polskiego
  • 1901 – na ulice Morawskiej Ostrawy wyjechał pierwszy tramwaj elektryczny (od 1894 jeździły parowe)
  • 1907 – rozpoczął działalność pierwszy teatr niemiecki
  • 1919 – w pierwszym roku Czechosłowacji władze zmieniły nazwę Polskiej Ostrawy na Śląską Ostrawę
  • 1924 – powstała tzw. Wielka Ostrawa – do Morawskiej Ostrawy władze czechosłowackie przyłączają sześć okolicznych morawskich gmin
  • 1930 – zakończono budowę modernistycznego Nowego Ratusza
  • 1939–1945 – podczas okupacji niemieckiej większość ostrawskich Żydów zostało wymordowanych; w 1941 do Wielkiej (Morawskiej) Ostrawy dołączono 8 śląskich (w tym Śląska Ostrawa) i 4 morawskie gminy
  • 1945 – uruchomienie obozu koncentracyjnego Hanke dla Niemców[2]
  • 1945 – przeniesienie do Ostrawy Wyższej Szkoły Górniczej
  • 1949-1951 – budowa ogromnej Nowej Huty
  • 1955 – powstało studio telewizyjne, drugie w Czechach (i Czechosłowacji)
  • 1976 – przyłączono kolejne gminy podmiejskie – łącznie od 1924 roku 33 gminy, które tworzą obecnie 23 dzielnice
  • okres między II wojną światową do 1989 – gwałtowny rozwój miasta i napływ ludności z Czech, Moraw i Słowacji
  • 1991 – powstał Uniwersytet Ostrawski
  • 1994 – koniec wydobycia węgla w mieście
  • 1996 – miasto zostało siedzibą nowej diecezji ostrawsko-opawskiej
  • 1997 – zalanie części miasta podczas powodzi tysiąclecia
  • 1998 – zakończenie wytopu żelaza w Witkowicach

Demografia[1][3] | edytuj kod

  • Wykres ludnośći miasta Ostrawa w latach 1869–2015, dane w latach 1941–2015 oznaczają liczbę ludności w środku roku:

W 2001 roku miasto zamieszkiwało 316744 osób z czego 283955 (89,6%) narodowości czeskiej, 11016 (3,5%) słowackiej, 7278 (2,3%) morawskiej, 950 (0,3%) polskiej, 915 (0,3%) śląskiej, 776 (0,2%) wietnamskiej, 658 (0,2%) romskiej, 574 (0,2%) niemieckiej i 276 (0,1%) ukraińskiej. Pod względem religii jedynie 93400 (29,5%) stanowiły osoby wierzące, w tym największą grupę wyznaniową stanowili katolicy – 75637 (80,1% wierzących)[4].

Podział administracyjny | edytuj kod

Dzielnice Ostrawy Gminy katastralne Ostrawy

Miasto Ostrawa podzielone jest na 23 dzielnice (cz. městské obvody), 37 gmin miejskich (cz. částí obcí) i 39 gmin katastralnych (cz. katastrální území)[5]:

Transport | edytuj kod

Tramwaj Inekon 01 Trio na ulicach Ostrawy

Ostrawa stanowi ważny ośrodek komunikacyjny łączący Morawy z Górnym Śląskiem. Przez miasto przebiega Autostrada D1, łącząca się w pobliskim Boguminie z polską Autostradą A1. Transport lotniczy zapewnia Port lotniczy Ostrawa, a kolejowy stacja Ostrava hlavní nádraží oraz szereg przystanków kolejowych. W Ostrawie istnieje także rozbudowana sieć trolejbusowa i tramwajowa.

Zabytki i atrakcje turystyczne | edytuj kod

Teatr w Ostrawie im. Antonína Dvořáka Nowy ratusz

Zabytki | edytuj kod

Miasto posiada znaczną ilość zabytkowych obiektów, głównie z przełomu XIX i XX w. oraz 20-lecia międzywojennego. Szczególnie dużo znajduje się w dawnej Morawskiej Ostrawie (Moravská Ostrava):

  • Rynek (Plac Masaryka) – częściowo otoczony przez kamienice z XIX i początku XX w.;
  • Stary Ratusz (obecnie Muzeum Ostrawskie) – pierwsza wzmianka pochodzi z 1539; starą wieżę (z zegarem od XVI w.) przebudowano w stylu barokowym, a w XIX w. dobudowano dwie przybudówki;
  • Dom Mikeska – secesyjna kamienica z 1902, w przeszłości „Café Habsburg”, potem kawiarnia „Praha”, obecnie dom książki;
  • Most Miloše Sýkory nad rzeką Ostrawicą z 1913, cudem[potrzebny przypis] uratowany przed wysadzeniem podczas II wojny światowej;
  • Czeski Dom Narodowy, obecnie Teatr Jiřího Myrona; mieszany styl neobarokowy i neorenesansowy, w latach 80. wyremontowany od zewnątrz po pożarze z 1976;
  • Dom Polski w Ostrawie – z lat 1899–1901 zbudowany ze składek miejscowych Polaków pod nadzorem architekta Stanisława Bandrowskiego z Krakowa; związki z Polską symbolizują piastowskie orły i wmurowane kamienie z murów obronnych Krakowa, ul. Poděbradova 53; Kościół Ewangelicki w Ostrawie
  • Kościół parafialny św. Wacława – najstarsza świątynia w Ostrawie, którego początki sięgają XIII w. Po pożarze odbudowany w XIV w.; pierwotnie gotycki, w XIX w. przebudowany w stylu klasycystycznym;
  • Katedra Boskiego Zbawiciela z 1889, najbardziej charakterystyczny kościół dzielnicy, od 1996 siedziba diecezji ostrawsko-opawskiej;
  • Teatr Antonína Dvořáka (dawniej Narodowy Teatr Morawskośląski) z lat 1906–1907, wybudowany w stylu neobarokowym, w późniejszych latach kilkukrotnie przebudowany;
  • Dom Książki Librex – funkcjonalistyczny dom handlowy z 1928 r.;
  • Dom „Slavia” – zachowany w nienaruszonym stanie secesyjny budynek (dawniej hotel) z 1898, zaprojektowany przez Otokara Böhma;
  • Kościół ewangelicki z 1907, wybudowany w stylu holenderskiego renesansu, obecnie służy Śląskiemu Kościołowi Ewangelickiemu Augsburskiego Wyznania oraz Ewangelickiemu Kościołowi Czeskobraterskiemu;
  • Modernistyczny Nowy Ratusz z 1930 z wnętrzami w stylu funkcjonalizmu; jest to największy kompleks ratuszowy w państwie, posiadający wieżę o wysokości 85 metrów, na której znajduje się punkt widokowy; jest to najwyższy ratusz w Czechach;
  • Wieża wydobywcza szybu Jindřich (Henryk); szyb pochodzi z 1846, natomiast wieża i budynek z 1913;
  • Zabudowania browaru „Ostravar” z początku XX w. (działa tam muzeum).
Zamek w Śląskiej Ostrawie

Śląska Ostrawa (Slezská Ostrava – od 1919, Polska Ostrawa/Polská Ostrava do 1919)

  • zamek, którego początki sięgają XIII, obecnie w większości zrekonstruowany;
  • ratusz z 1911-1913;
  • barokowy kościół św. Józefa z XVIII, cel licznych pielgrzymek;
  • wieża ciśnień z 1909 r.
Zrekonstruowany kościół św. Katarzyny w Hrabowej

Hrabowa (Hrabová)

  • drewniany kościół św. Katarzyny – zrekonstruowany po pożarze z 2002, oryginał pochodził z XVI w.

Mariańskie Góry (Mariánské Hory)

  • neobarokowy kościół parafialny królowej Maryi Panny, wybudowany w latach 1905–1908;
  • kolonia robotnicza z początku XX w.

Poręba (Poruba)

  • pałac z 1573, później przebudowany, zachowały się elementy renesansowe;
  • osiedle w stylu realnego socjalizmu z lat 50 i 60 XX w., od 2003 miejski obszar zabytkowy;
  • kościół św. Mikołaja, którego początki sięgają XV. Obecny wygląd z początku XX w.

Przywóz (Přívoz)

  • neogotycki kościół Niepokalanego Poczęcia z 1899;
  • dawny ratusz, obecnie archiwum miejskie z XVIII w.

Witkowice (Vitkovice)

  • kompleks huty „Witkowice” (dawniej „Rudolf”) oraz kopalni Hlubina z XIX w., od 2002 zabytek myśli technicznej, od 2008 na liście Dziedzictwa Europejskiego[6];
  • zespół zabudowań przemysłowych z XIX w.: kolonie robotnicze, ratusz, koszary, hale, pływalnie, hotel zakładowy – zaprojektowane przez architektów wiedeńskich;
  • ratusz z 1902;
  • neogotycki kościół św. Pawła z 1886; stojąca obok wieża była pierwotnie przeznaczona do celów przeciwpożarowych.

Inne atrakcje turystyczne | edytuj kod

Park miniatur
  • ogród zoologiczny, założony w 1951,
  • park miniatur Miniuni,
  • teren wystawowy Černá louka, w którym znajduje się m.in. akwarium morskie,
  • Muzeum Straży Pożarnej,
  • Muzeum Górnictwa w dzielnicy Pietrzkowice (Petřkovice) oraz udostępniona do zwiedzania nieczynna kopalnia Michał w Michałkowicach,
  • planetarium i obserwatorium astronomiczne,
  • Narodowy pomnik przyrody „wzgórze Landek”.

Edukacja | edytuj kod

Uczelnie:

Sport | edytuj kod

ČEZ Aréna

W Ostrawie od 1961 odbywa się rokrocznie prestiżowy mityng lekkoatletycznyZlatá Tretra. Miasto gościło – w 2001 – siatkarskie mistrzostwa Europy. W 2007 w Ostrawie odbywały się lekkoatletyczne mistrzostw świata kadetów, a w 2011 mistrzostwa Europy w lekkoatletyce dla sportowców do lat 23.

Kluby sportowe

Urodzeni w mieście | edytuj kod

Miasta partnerskie | edytuj kod

Miasta partnerskie Ostrawy[7]:

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b https://www.czso.cz/documents/10180/48427079/401816143.xlsx/aa3b5479-cc79-4512-9df4-33f276d24b7f?version=1.1 Databáze demografických údajů za vybraná města ČR – Ostrava.
  2. a b Mariusz Surosz „Zemsta Czechów”, [w:] alehistoria, nr 42 (92), Poniedziałek 21.10.2013, Tygodnik Historyczny Gazety Wyborczej, s. 9.
  3. Český statistický úřad: Historický lexikon obcí ČR 1869 – 2005 – 1. díl (cz.). 20 sierpnia 2008. s. 736–737. [dostęp 2010-10-13].
  4. Sčítaní lidu, domů a bytů 2001 (cz.). [dostęp 2010-09-26].
  5. Územně identifikační registr ČR: Obce (cz.). [dostęp 2010-09-19].
  6. Dolny Obszar Vitkowic (pol.). Miasto Statutowe Ostrawa – Oficjalny portal. [dostęp 2015-02-06].
  7. Mezinárodní vztahy (cz.). www.ostrava.cz. [dostęp 2013-10-13].

Bibliografia | edytuj kod

  • D. Kezmerova, Mały przewodnik po dużej Ostrawie, Ostrava 2007

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (miasto):
Na podstawie artykułu: "Ostrawa" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy