Pionki


Na mapach: 51°28′54″N 21°27′01″E/51,481667 21,450278

Pionki w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pionki (do 1932 Zagożdżon[2]) – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie radomskim. Siedziba wiejskiej gminy Pionki. Pionki są położone nad rzeką Zagożdżonką, na Nizinie Środkowomazowieckiej, w dawnej ziemi radomskiej historycznej Małopolski[3].

Powstanie i rozwój miasta był związany z zakładami chemicznymi ZTS Pronit.

Według danych z 31 grudnia 2014 r. miasto miało 19 168 mieszkańców[4].

Miasto słynne z produkcji płyt gramofonowych w zakładach Pronit.

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Pionki znajdują się w południowej części województwa mazowieckiego, na Równinie Kozienickiej[5]. Są oddalone o ok. 23 km od centrum Radomia i o ok. 103 km od Warszawy. Miasto od strony północnej okala Puszcza Kozienicka.

Według danych z roku 2002[6] Pionki mają obszar ok. 18,34 km², w tym:

  • użytki rolne: 17%,
  • użytki leśne: 33%.

Miasto stanowi 1,2% powierzchni powiatu.

Historycznie należy do Małopolski. Leżało w ziemi sandomierskiej, następnie w województwie sandomierskim. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa radomskiego, zaś przed 1975 r. do woj. kieleckiego.

Sąsiednie gminy | edytuj kod

Jedlnia-Letnisko, Pionki, Garbatka-Letnisko, Zwoleń, Gózd

Historia | edytuj kod

Fragment osiedla robotniczego przy Państwowej Wytwórni Prochu (1918–1935)

Zabytki | edytuj kod

Zabytkowy budynek dawnej kasy chorych (czerwiec 2008)
  • Budynek Kasy Chorych z 1925
  • Dworzec kolejowy z 1925
  • Budynek Urzędu Miasta z 1927
  • Neobarokowy kościół św. Barbary z 1929-32
  • Dom „Pod łabędziami” z 1930[d]
  • Budynek Kasyna z 1930
  • Budynek Posterunku policji i Poczty z 1933

Demografia | edytuj kod

Dane z 30 czerwca 2004[12]:

  • Piramida wieku mieszkańców Pionek w 2014 roku[1].


Transport | edytuj kod

Kolejowy | edytuj kod

Miasto ma połączenie kolejowe, zarówno pasażerskie i towarowe z dużymi ośrodkami kolejowymi w Radomiu i Dęblinie. Przebiega tędy linia kolejowa 26, przy której zlokalizowana jest stacja kolejowa Pionki i przystanek kolejowy Pionki Zachodnie

Drogowy | edytuj kod

Bezpośrednio przez miasto przechodzą drogi wojewódzkie: 787 i 691, zaś w niewielkiej odległości od Pionek przebiega droga wojewódzka 737. Miasto ma połączenie z drogami krajowymi: 12 i 7

  • Komunikacja miejska

W Pionkach funkcjonuje komunikacja miejska składająca się obecnie z jednej linii miejskiej („A”).

Szkolnictwo | edytuj kod

Szkoły podstawowe
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1 im. Stefana Żeromskiego, budynek a ul. Niepodległości 3, budynek b ul. Słowackiego 4
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 2 im. Bolesława Prusa, ul. Kochanowskiego 14
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 5 im. Jana Pawła II, ul. Targowa 9
Szkoły ponadpodstawowe
  • Liceum Ogólnokształcące im. Marii Dąbrowskiej, Aleje Lipowe 23 (zał. 1936)[13]
  • Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego im. M. Skłodowskiej-Curie, aleja Jana Pawła 7 [1]
    • Liceum Ogólnokształcące
    • Technikum
    • Branżowa Szkoła I Stopnia
    • Szkoła Policealna
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 im. Jędrzeja Śniadeckiego, ul. Parkowa 6[14]
    • Liceum Ogólnokształcące
    • Technikum
    • Branżowa Szkoła I Stopnia
    • Liceum dla Dorosłych
    • Szkoła Policealna dla Dorosłych
    • Szkoły Specjalne
    • Zespół Wczesnego Wspomagania

Kultura | edytuj kod

Miejski Ośrodek Kultury w którym jest:

  • Klub tańca Boogie Woogie „Kick”
  • Pracownia Ekspresji Plastycznej
  • Sekcja modelarska
  • Młodzieżowy Teatr Muzyczny
  • Młodzieżowa Orkiestra Dęta
  • Uniwersytet Trzeciego Wieku

Centrum Aktywności Lokalnej (CAL)

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

Kościół św. Barbary (lipiec 2012)

Sport | edytuj kod

Miejska Hala Sportowa w Pionkach (grudzień 2006)

Organizacje i stowarzyszenia | edytuj kod

  • Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom Chorym i Niepełnosprawnym im. Henryka Jordana
  • Pionkowski Hufiec Harcerzy „Darzbór”
  • Pionkowskie Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami
  • Społeczne Ognisko Muzyczne w Pionkach
  • Katolickie Stowarzyszenie Niepełnosprawnych Diecezji Radomskiej – Oddział Pionki
  • Związek Strzelecki Strzelec
  • Towarzystwo Przyjaciół Dzieci- Środowiskowe Ognisko Wychowawcze
  • Polskie Towarzystwo Turystyczno Krajoznawcze Pionki
  • Stowarzyszenie Centrum Wolontariatu w Pionkach
  • Ochotnicza Straż Pożarna w Pionkach
  • Stowarzyszenie Azyl
  • Stowarzyszenie A Vista

Media | edytuj kod

  • Gazeta Internetowa Pionki24
  • Dwutygodnik samorządowy „Nad Zagożdżonką”
  • Kurier Pionkowski

Osiedla | edytuj kod

Urząd miejski (czerwiec 2008)

W mieście zwyczajowo wyróżnia się osiedla:

  • Centralna Kolonia – TERYT 0973754,
  • Działki za stawem,
  • Nowa Kolonia,
  • Osiedle XXX-lecia,
  • Osiedle ChemicznaTERYT 0973760
  • Osiedle Dębowa
  • Osiedle Leśników
  • Podgaje
  • Podgóry
  • Stara Kolonia

Turystyka | edytuj kod

Atrakcją turystyczną w regionie jest Puszcza Kozienicka, która graniczy z Pionkami. W lasach puszczy dominuje sosna z domieszką dębu, grabu i jodły. W tych lasach polowali polscy królowie. Przez puszczę przebiegają szlaki turystyczne umożliwiające wycieczki piesze i rowerowe. W niedalekiej przyszłości na leśne ostępy powróci kolejka wąskotorowa.

Współpraca międzynarodowa | edytuj kod

Miasta i gminy partnerskie:

Osoby związane z Pionkami | edytuj kod

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Pionkami.

Na pewnym etapie życia z miastem związani byli m.in. Kamila Porczyk, trzykrotna mistrzyni świata fitness, Wojciech Pestka (poeta, prozaik i tłumacz) czy Janusz Pindera (polski dziennikarz i komentator sportowy, ekspert bokserki).

Honorowi obywatele

Do 2016 tytuł honorowego obywatela miasta przyznano dwunastu osobom[18]

Zasłużeni dla Miasta Pionki

Strona internetowa urzędu miejskiego wymienia również 18 osób uznanych za zasłużone dla miasta Pionki[19]:

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Ze względu na dużą liczbę chętnych szkoła otrzymała w 1963 roku do swojej dyspozycji zaadoptowany budynek na Kolonii Centralnej, a w 1968 roku szkoła nowy budynek przy ulicy Spokojnej → Redakcja 1984a ↓, s. 4.
  2. Z inicjatywy załóg pionkowskich zakładów pracy (które opodatkowały się w wysokości 0,5 proc. od poborów zasadniczych) stworzono społeczny komitet budowy szkoły → Redakcja 1984a ↓, s. 4.
  3. Herb miasta Pionki, stanowi go głowa daniela koloru brązowego i wyrastające z niej liście dębowe koloru zielonego, symbolizujące położenie miasta w Puszczy Kozienickiej. Nad nimi wizerunek tarczy strzelniczej, która w latach międzywojennych stanowiła znak firmowy Państwowej Wytwórni Prochu. Wszystkie te elementy umieszczono na czerwonym kartuszu. → Cygan 1984 ↓, s. 2.
  4. Dom „Pod łabędziami” – Pałacyk przeznaczony na mieszkanie dla Dyrektora Technicznego Państwowej Wytwórni Prochu został wzniesiony (w stylu nawiązującym do renesansowej willi włoskiej i dworu polskiego) w 1930 r. wg projektu Eugeniusz Czyża. Po wojnie w budynku mieściły się różne instytucje, obecnie jest tu Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Pionki w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-10]  (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. M.P. z 1932 r. nr 188, poz. 222.
  3. Adam Duszyk: Radom i region w Centralnym Okręgu Przemysłowym. Radomskie Towarzystwo Naukowe, Radom 2007, s. 68.
  4. Wyniki badań bieżących – Baza Demografia – Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2017-11-26]  (pol.).
  5. Jerzy Kondracki, Andrzej Richling: Atlas Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, 1994.
  6. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  7. r.f: Dokumenty szkoły w Zagożdżonie w Bibliotece Kongresu USA (pol.). W: Nad Zagożdżonką [on-line]. nadzagozdzonka.pl, 2017-07-10. [dostęp 2017-07-10].
  8. Historia szkoły (pol.). W: Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w Pionkach [on-line]. czerwone.edu.pl, 2017. [dostęp 2017-03-18].
  9. Iwona Maj: 80-lecie Liceum Ogólnokształcące im. Marii Dąbrowskiej (pol.). jubileusz.lopionki.pl. [dostęp 2017-03-17].
  10. a b c d e f g h i j k l m Cygan 1984 ↓, s. 2.
  11. a b c d Redakcja 1984a ↓, s. 4.
  12. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  13. Liceum Ogólnokształcące im. Marii Dąbrowskiej Aleje Lipowe 23 Pionki (pol.). W: Liceum Ogólnokształcące im. Marii Dąbrowskiej w Pionkach [on-line]. lopionki.pl. [dostęp 2017-03-17].
  14. Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 im. J.Śniadeckiego w Pionkach (pol.). zsp2.website.pl, 2002–2004. [dostęp 2017-03-18].
  15. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2020-07-18] .
  16. Czy ktoś o tej rocznicy pamięta? Dzisiaj mija dokładnie 10 lat, pionki24.pl [dostęp 2017-11-26] .
  17. Podpisanie Umowy o współpracy międzyregionalnej pomiędzy miastami Wysznewe (Obwód Kijowski) i Pionki (Województwo Mazowieckie) – Aktualności – Ambasada Ukrainy w Rzeczypospolitej, poland.mfa.gov.ua [dostęp 2017-11-26] .
  18. Pionki (autor korporatywny), Pionki-Honorowi Obywatele Miasta, pionki.pl, 19 stycznia 2017 [dostęp 2017-02-27]  (pol.).
  19. Pionki (autor korporatywny), Pionki–Zasłużeni dla miasta, pionki.pl, 19 stycznia 2017 [dostęp 2017-02-27] .

Bibliografia | edytuj kod

  • Szkice z dziejów Pionek. Polskie Towarzystwo Historyczne, 2000. ISBN 83-914045-0-1.
  • Stanisław A. Traczyk: Pionki i okolice: przewodnik historyczno-krajoznawczy. Selbstverl. des Verf., 1995. ISBN 83-904149-0-2.
  • Piotr Matusak: Ruch oporu w przemyśle wojennym okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939–1945. Ministerstwo Obrony Narodowej, 1983. ISBN 83-11-06942-5.
  • Państwowa Wytwórnia Prochu i Materia·lów Kruszących w Pionkach: historia okresu międzywojennego, realia okupacji oraz perspektywy powojennej odbudowy zakładu w dokumentach z lat 1939–1944. Polskie Towarzystwo Historyczne., 2007.
  • Stanisław Alfred Traczyk: Od młynów do prochowni: historia Pionek i okolic do 1939 r.. 2008. ISBN 978-83-926792-4-0.
  • Jerzy Cygan. Pionki, 40 lat PRL, 30 lat Miasta. „Tygodnik Radomski”. Wydanie specjalne. Miasto tradycji i perspektyw Jerzy Cygan – Naczelnik Pionek, s. 2, lipiec 1984. Radom
  • Redakcja. Pionki, 40 lat PRL, 30 lat Miasta. „Tygodnik Radomski”. Wydanie specjalne. Oświata – Sukcesy mimo kłopotów, s. 4, lipiec 1984. Radom. Sprawdź autora:1.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (gmina miejska):
Na podstawie artykułu: "Pionki" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy