Powiat kazimierski


Na mapach: 50°16′25″N 20°29′04″E/50,273611 20,484444

Powiat kazimierski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Powiat kazimierski – powiat w Polsce (województwo świętokrzyskie), reaktywowany w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Kazimierza Wielka.

Spis treści

Podział administracyjny | edytuj kod

W skład powiatu wchodzą:

Powiat kazimierski graniczy z dwoma powiatami województwa świętokrzyskiego: pińczowskim i buskim oraz z czterema powiatami województwa małopolskiego: dąbrowskim, tarnowskim, proszowickim i miechowskim.

Liczba ludności i powierzchnia gmin wg stanu na 31 grudnia 2010 r.[2]

Historia | edytuj kod

Powiat kazimierski został powołany dnia 1 stycznia 1956 roku w województwie kieleckim, czyli 15 miesięcy po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat kazimierski złożyły się 2 miasta, 1 osiedle i 29 gromad, które wyłączono z powiatu pińczowskiego w tymże województwie[3]:

1 lipca 1956 roku do powiatu kazimierskiego przyłączono gromadę Chwalibogowice, którą wyłączono z powiatu buskiego[4].

Na uwagę zasługuje fakt, iż w momencie utworzenia powiatu kazimierskiego jego stolica była osiedlem[5]; prawa miejskie Kazimierza Wielka otrzymała dopiero 1 stycznia 1959 roku[6]; tego dnia z wyłączono też z powiatu kazimierskiego gromadę Pełczyska i włączono ją z powrotem do powiatu pińczowskiego[7].

1 stycznia 1973 roku zniesiono gromady i osiedla, a w ich miejsce reaktywowano gminy[8]. Powiat kazimierski podzielono na 3 miasta i 8 gmin[9]:

Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku całe terytorium zniesionego powiatu kazimierskiego weszło w skład nowego (mniejszego) województwa kieleckiego[10].

1 lipca 1976 roku zniesiono gminę Wielgus a jej obszar przyłączono do gminy Kazimierza Wielka[11]. Tego samego dnia do gminy Działoszyce przyłączono główną część znoszonej gminy Stępocice[11]. 1 stycznia 1984 roku z gminy Działoszyce wyłączono sołectwo Węchadłów i włączono je do gminy Michałów[12]. 1 stycznia 1992 roku jednoimienne miasta i gminy wiejskie Działoszyce, Kazimierza Wielka i Skalbmierz połączono we wspólne gminy miejsko-wiejskie[13]. 1 stycznia 1994 roku z gminy Bejsce wyłączono wieś Jankowice i włączono ją do gminy Koszyce[14].

Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku w nowym województwie świętokrzyskim przywrócono powiat kazimierski[15]. W porównaniu z obszarem z 1975 roku został on zmniejszony o gminę Działoszyce (która znalazła się w powiecie pińczowskim w tymże województwie) i gminę Koszyce (która zmieniła przynależność wojewódzką przez przyłączenie do powiatu proszowickiego w województwie małopolskim). Gmina Wielgus nie została reaktywowana.

W porównaniu z obszarem z 1956 roku miasto Działoszyce oraz obszar dawnych gromad Dzierążnia, Dziekanowice, Jakubowice i Pełczyska leżą obecnie na terenie powiatu pińczowskiego a obszar dawnych gromad Koszyce, Książnice i Przemyków są obecnie w powiecie proszowickim w województwie małopolskim – pozostałe są ponownie w powiecie kazimierskim.

Demografia | edytuj kod

Liczba ludności (dane z 31 grudnia 2010[16]):

  • Piramida wieku mieszkańców powiatu kazimierskiego w 2014 roku[17].


Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

W 1283 roku opat tyniecki Tomasz założył w Opatowcu klasztor dominikanów. W Kazimierzy Małej w XV w. Długosz wymieniał istnienie kościoła pw. Wniebowzięcia NMP. Kościół drewniany został zbudowany w 1698 roku. W XV w. powstała parafia małoszowska, z drewnianym kościołem. W 1500 roku w Opatowcu, przy kościele parafialnym, biskup krakowski Fryderyk założył bractwo literackie, skupiające mężczyzn umiejących czytać. W połowie XVI w. w Rogowie jej właściciele – Szafrańcowie oddali go pod zastaw Włochowi Prosperowi Provanie. Był on gorliwym wyznawcą kalwinizmu, a później poglądów Fausta Socyna. Wspólnie z Szafrańcami Provana przekształcił miejscowy kościół parafialny w zbór braci polskich. W 1562 roku w Rogowie odbył się zjazd przywódców ruchu unitariańskiego. W 1836 roku został wystawiony kolejny kościół drewniany w Kazimierzy Małej, który został później przeniesiony do miejscowości Topola, a na jego miejscu stanął wzniesiony w latach 1958–1973 obecny, murowany kościół. W Jakuszowicach mieści się Sala Królestwa zboru Świadków Jehowy[18].

Przypisy | edytuj kod

  1. Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-06-11] .
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r, GUS, 10 sierpnia 2011, s. 142, ISSN 1505-5507 .
  3. Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 288.
  4. Dz.U. z 1956 r. nr 23, poz. 106.
  5. Od 13 listopada 1954 – Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 253.
  6. Dz.U. z 1958 r. nr 73, poz. 364.
  7. Dz.U. z 1958 r. nr 69, poz. 343.
  8. Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312.
  9. Polska – Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974.
  10. Dz.U. z 1975 r. nr 17, poz. 92.
  11. a b Dz.U. z 1976 r. nr 23, poz. 142.
  12. Dz.U. z 1983 r. nr 70, poz. 314.
  13. Dz.U. z 1991 r. nr 87, poz. 397.
  14. Dz.U. z 1993 r. nr 123, poz. 554.
  15. Dz.U. z 1998 r. nr 103, poz. 652.
  16. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 XII 2010 r, GUS, 10 czerwca 2011, s. 44, ISSN 1734-6118 .
  17. http://www.polskawliczbach.pl/powiat_kazimierski, w oparciu o dane GUS.
  18. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2016-07-25] .
Na podstawie artykułu: "Powiat kazimierski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy