Powstanie ludowe w Polsce 1038 roku


Powstanie ludowe w Polsce 1038 roku w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Powrót Kazimierza I Odnowiciela do Polski, obraz Wojciecha Gersona.

Powstanie ludowe 1038 roku w Polsce – bunt ludności wywołany niezadowoleniem niższych warstw społeczeństwa państwa wczesnopiastowskiego, głównie chłopów[1]. Objęło głównie tereny Wielkopolski i prawdopodobnie Śląsk. Część historyków wiąże to powstanie z reakcją pogańską, gdyż zdaniem ówczesnych kronikarzy bunt był skierowany nie tylko przeciwko możnym świeckim, lecz również przeciwko Kościołowi katolickiemu w Polsce.

Spis treści

Geneza | edytuj kod

Po śmierci Mieszka II, władzę przejął jego syn Kazimierz[2]. Wówczas, w bliżej nieokreślonych okolicznościach doszło do buntu możnowładców. Bunt zmusił Kazimierza oraz jego matkę Rychezę do ucieczki z kraju. Władzę na ziemiach polskich przejęli możnowładcy, którzy objęli rządy nad poszczególnymi dzielnicami kraju. Władza centralna praktycznie przestała istnieć. Kraj podzielił się na kilka terytoriów zarządzanych przez samozwańczych władców nazwanych przez Wincentego Kadłubka poronionymi książętami. Ucisk niższych warstw nie zelżał, a brak władzy centralnej ułatwił wybuch wielkiego powstania ludowego.

Wybuch i przebieg | edytuj kod

Ze względu na szczupłość i fragmentaryczność źródeł nie wiemy dokładnie, jak powstanie przebiegało. Wybuchło prawdopodobnie w 1038 roku i było reakcją na nałożenie na ludność znacznych obciążeń, które musiała ponosić na rzecz państwa oraz możnowładców, jak i z rozbudową i ugruntowywaniem struktur Kościoła katolickiego. Po okresie zamętu po najeździe ruskim (za czasów Mieszka II) i osłabieniu władzy monarszej aparat państwowy nie był już w stanie tłumić niezadowolenia ludności, które znalazło ujście w powstaniu skierowanemu przeciw możnowładztwu, dynastii i chrześcijaństwu.

Informacja o podobnej treści dotycząca buntu chłopów i niewolników znajduje się w latopisie ruskim[1].

Zamieszki ominęły jedynie Mazowsze, na którym były cześnik Mieszka II – Miecław (Masław) – ogłosił się księciem[3]. Zniszczeń dopełnił najazd w roku 1038 Brzetysława I na Wielkopolskę. Brzetysław przyłączył także do swojego państwa Śląsk[3]. W latach 40 XI wieku książę Kazimierz powrócił do Polski, dzięki pomocy cesarza Niemiec Henryka III Salickiego i księcia Rusi Kijowskiej Jarosława I Mądrego, którzy wsparli Kazimierza jako przeciwwagę dla rosnącego w siłę Brzetysława I. Z pomocą rycerstwa niemieckiego i ruskiego, książę przywrócił spokój w ogarniętym anarchią kraju.

Obecność w kulturze | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Mateusz Siuchniński, Szymon Kobyliński, Ilustrowana kronika Polaków. Warszawa 1967, s.17.
  2. Gerard Labuda: Pierwsze państwo polskie. 1989: Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków, s. 54.
  3. a b Mariusz Trąba, Lech Bielski: Jacy byli i jak żyli władcy i królowie Polski. Warszawa: Reader's Digest, 2005, s. 46-57. ISBN 83-60123-13-6.
  4. Józef Ignacy Kraszewski 1976 ↓.

Bibliografia | edytuj kod

  • Józef Ignacy Kraszewski: Masław. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1976.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Powstanie ludowe w Polsce 1038 roku" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy