Prochowice


Na mapach: 51°16′27″N 16°21′54″E/51,274167 16,365000

Prochowice w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Prochowice (pol. hist. Parchwice[2], niem. Parchwitz[3]) – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie legnickim, nad rzeką Kaczawą, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Prochowice. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. legnickiego. Historycznie leży na Dolnym Śląsku.

Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. miasto miało 3577 mieszkańców[1].

Spis treści

Nazwa | edytuj kod

Parchwice wśród innych nazw śląskich miejscowości w urzędowym pruskim dokumencie z 1750 r. wydanym w języku polskim w Berlinie[4].

Metryka miejscowości sięga średniowiecza. W dokumencie z 1217 roku wydanym przez biskupa wrocławskiego Lorenza miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej, staropolskiej formie „Parchovici”[5]. Szwajcarski kartograf i geograf Mateusz Merian w swoim dziele Topographia wydanym w 1650 r. podaje dwie zgermanizowane formy nazwy miejscowości: Prachwitz oraz Prachowitz[6].

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wymienia dwie nazwy miejscowości - Parchwice oraz zgermanizowaną Parchwitz[2] W 1750 roku polska nazwa "Parchwice" wymieniona jest w języku polskim przez Fryderyka II pośród innych miast śląskich w zarządzeniu urzędowym wydanym dla mieszkańców Śląska[4].

Polską nazwę miejscowości w formie Partowice w książce Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[7].

Geografia | edytuj kod

Miasto leży na skrzyżowaniu dróg krajowych:

Historia | edytuj kod

Panorama miasta na rycinie z 1738 roku według rysunku Friedricha Bernharda Wernera Zamek w Prochowicach

Prochowice założone zostały w początkach XIII wieku, na terenie bardzo dobrym dla obrony, w rozwidleniu ważnych szlaków komunikacyjnych WrocławZgorzelec i WrocławGłogów. Mieszkańcy zajmowali się głównie rybołówstwem, myślistwem, rzemiosłem, hodowlą bydła i rolnictwem. Właścicielem osady w XIII w. był palatyn Legnicy Iko[2]wasal księcia Bolesława Rogatki. Siedzibą właściciela był drewniany gród obronny, być może stojący na miejscu późniejszego zamku[8]. W 1280 r. osada otrzymała prawa miejskie, potwierdzone przez Bolka I Świdnickiego w 1293 r. Od 1329 znajdowała się pod zwierzchnictwem Czech. W latach 1374–1814 miasto posiadało monopol na handel solą w okolicy. W 1424 r. Wzmiankowano miejscowy ratusz, a w 1426 r. Ukończono murowaną budowę kościoła Św. Andrzeja. Po dewastacji przez husytów 11 października 1428 r.[9] Prochowice został obwarowane. Mury miejskie wznoszono w latach 1430 -1450, w obrębie umocnień funkcjonowało pięć wejść/wież: legnicka, głogowska, wołowska, wrocławska i furta browarna[10]. Od 1526 pod panowaniem Habsburgów, od 1742 w państwie pruskim. Od 1898 miasto uzyskało połączenie kolejowe z Legnicą i Ścinawą.

środkowa część Dolnego Śląska szczególnie dotkliwie i ciężko zniosła przebieg wojny trzydziestoletniej

W 1945 roku o Prochowice trwały zacięte walki. Po raz pierwszy miasto zostało zajęte 30 stycznia przez oddziały 4 armii pancernej 1 Frontu Ukraińskiego, jednak Niemcom udało się odbić miasto. Ostatecznie zostało zdobyte przez jednostki radzieckie 8 lutego[11]. W 1945 r. miasto zostało włączone do Polski, dotychczasową ludność wysiedlono do Niemiec. W okresie Polski Ludowej działały zakłady drobiarskie, gorzelnia, zakłady zbożowe, pracowała garbarnia, wytwórnia rękawiczek i odzieży skórzanej, tartak, cegielnia, betoniarnia, mieszalnia pasz[12].

W 1966 r. na skwerze przed Urzędem Miejskim odsłonięto głaz pamiątkowy ku czci żołnierzy radzieckich, którzy zdobywali miasto w 1945 r.[11]

Zabytki | edytuj kod

Poewangelicki kościół św. Andrzeja z XIV/XV w., przebud. w 1864 r. Kościół pw. św. Jana Chrzciciela z 1847 r., widok od ul. Pocztowej Rynek w Prochowicach

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[13]:

  • ośrodek historyczny miasta
  • zespół zamkowy:
    • zamek, z XIII–XIV w., przebudowany w 1550 r. i w XIX w.
    • park, z XVII w, zmiany w czwartej ćw. XIX w.
  • kościół ewangelicki, ob. rzym.-kat. kościół pw. św. Andrzeja, z XIV/XV w., przebudowany w 1864 r.
  • kościół pw. św. Jana Chrzciciela, z 1847 r., ul. Legnicka
  • ratusz, z k. XVIII w., przebudowany XX w.
  • kaplica cmentarna, ul. Wrocławska, z drugiej poł. XIX w.
  • mury miejskie (fragmenty), z pocz. XIV w., przebudowany w XIX w.
  • dom, ul. Kochanowskiego 24, z 1900 r.
  • dom, ul. Legnicka 28, z XIX/XX w.
  • dawny spichrz, ob. dom, ul. Legnicka 33, z 1905 r.
  • dom, Rynek 6, z drugiej poł. XIX w.
  • dom, Rynek 10, z końca XIX w.
  • dom, Rynek 11, z końca XIX w.
  • dom, Rynek 12, z drugiej poł. XIX w.
  • dom, Rynek 13, z drugiej poł. XIX w.
  • dom, Rynek 14, z drugiej poł. XIX w.
  • dom, Rynek 29, z 1588 r., przebudowany w XIX/XX w.

Demografia | edytuj kod

Piramida wieku mieszkańców Prochowic w 2014 roku[14].

Sport | edytuj kod

W mieście istnieje klub piłki nożnej "Prochowiczanka"[15], który w sezonie 2010/2011 wywalczył awans do III ligi dolnośląsko-lubuskiej. Istnieje również Klub Taneczny "Impuls" Prochowice.

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

Na terenie Prochowic mieści się dekanat Prochowice wraz z parafią rzymskokatolicką św. Jana Chrzciciela. Działalność religijną prowadzi także Zbór Świadków Jehowy[16]

Partnerstwo | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-07-14] .
  2. a b c Parchwice w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego Tom VII, s. 862
  3. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  4. a b Pruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750
  5. Colmar Grünhagen 1866 ↓, s. 98.
  6. Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae. Merian, Frankfurt am Main 1650, s. 171.
  7. Józef Lompa, Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej, Głogówek 1847, s. 15.
  8. JanuszJ. Czerwiński JanuszJ., RyszardR. Chanas RyszardR., Dolny Śląsk - przewodnik, Warszawa: Wyd. Sport i Turystyka, 1977, s. 402 .
  9. Johann GeorgJ.G. Knie Johann GeorgJ.G., Alphabethisch-Statistisch-Topographische Uebersicht aller Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuß. Provinz Schlesien ..., wyd. 2, Breslau: Graß, Barth und Comp., 1845, s. 893  (niem.).
  10. https://prochowice.com/historia/ Historia miasta, UM Prochowice
  11. a b Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945, Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, s. 402
  12. Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski, PWN, Warszawa 1998, ​ISBN 83-01-12677-9​ s. 622
  13. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 96-97. [dostęp 1 września 2012].
  14. Prochowice w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-06]  (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  15. KLUB SPORTOWY PROCHOWICZANKA PROCHOWICE.
  16. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2017-01-18] .

Bibliografia | edytuj kod

  • Colmar Grünhagen: Regesten zur Schleisischen Geschichte. Breslau: Josef Max & COMP., 1866.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Gmina Prochowice

Miasta województwa dolnośląskiego

Powiat legnicki

Powiat legnicki (1946–1975) Kontrola autorytatywna (miasto):
Na podstawie artykułu: "Prochowice" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy