Pseudodiphasium volubile


Pseudodiphasium volubile w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Liście

Pseudodiphasium volubilegatunek rośliny z rodziny widłakowatych. W wielu źródłach włączany do rodzaju widłak Lycopodium jako L. volubile[5][6], jednak w systematyce widłakowatych skłaniającej się do wydzielenia większej liczby rodzajów (np. system PPGI z 2016) wyróżniany jest jako przedstawiciel monotypowego rodzaju Pseudodiphasium[2]. Roślina występuje w południowo-wschodniej Azji, Australii i Oceanii[7][4].

P. volubile rośnie w różnych zbiorowiskach zaroślowych i na skrajach zarośli, na przydrożach, zarówno na terenach nizinnych, jak i górskich[7]. Roślina ta jest łatwo rozpoznawalna z powodu płasko, dwustronnie rozłożonych liści oraz licznych, zwisających, kotkowatych kłosów zarodnionośnych[7]. Gametofit (przedrośle) rozwija się pod powierzchnią ziemi[8].

Pędy tego gatunku bywają zbierane z natury i stosowane są jako zielona ozdoba świąteczna stołu w okresie bożonarodzeniowym („Christmas green”)[9]. W uprawie roślina bardzo problematyczna i praktycznie nie spotykana[7].

Spis treści

Rozmieszczenie geograficzne | edytuj kod

Zasięg gatunku obejmuje obszar: Malezji (przy czym jedyne znane stanowiska w rejonie Cameron Highlands i Sabah mają już prawdopodobnie tylko charakter historyczny[10]), Filipiny, wyspy wschodniej Indonezji (od Borneo i Jawy na wschód), Nową Gwineę, północno-wschodnią Australię (rośnie w Nowej Południowej Walii, podczas gdy w Queensland uznany jest za gatunek wymarły[3])[5][7], Wyspy Salomona[4], Nową Kaledonię i Nową Zelandię oraz otaczające ją wyspy (w Nowej Zelandii jest najbardziej rozpowszechnionym przedstawicielem widłakowatych)[7], wyspy Vanuatu i Tahiti[4].

Jako gatunek introdukowany roślina ta stwierdzona została w Ekwadorze[5][4].

Morfologia | edytuj kod

Kłosy zarodnionośne
Pokrój sporofitu
Bylina o pędach płożących i wspinających się, dość cienkich, ale sprężystych[7], na przekroju obłych, osiągających do 5 metrów długości[11], odgałęzienia boczne rzadkie, ale one same z kolei gęsto się rozgałęziają w jednej płaszczyźnie[11].
Liście (mikrofile)
Żółtozielone, czasem do pomarańczowych[11]. Na pędach wegetatywnych występują liście trojakiego rodzaju[11]. Większe, rozłożone są płasko po bokach pędów, osiągają do 5 mm długości, mają nieco sierpowaty kształt, są wygięte do przodu i zaostrzone, często też mają nieco podwinięte brzegi i opadają ku dołowi. Mniejsze liście przylegają do górnej powierzchni pędów, są równowąskie, zaostrzone i osiągają do 2 mm długości i 0,2 mm szerokości[7][11]. Na dolnej stronie pędów rozwijają się nieliczne, rzadko rozmieszczone drobne, łuskowate i przylegające do pędu liście osiągające 1 mm długości[11].
Zarodnie
Wyrastają w kątach liści zarodnionośnych (sporofili)[6], mających kapturkowaty kształt[11] i tworzących zwisające, kotkowate kłosy zarodnionośne, mające barwę żółtobrązową i długość do 8 cm. Kłosy zarodnionośne wyrastają w dużej liczbie na końcach silnie rozgałęzionych szypułek, wyraźnie odmiennych z powodu rzadkiego ulistnienia od pędów wegetatywnych[7].

Systematyka | edytuj kod

W systemie PPG I z 2016, obejmującym m.in. widłaki, gatunek ten jest przedstawicielem monotypowego rodzaju Pseudodiphasium Holub, Folia Geobot. Phytotax. 18: 440. 1983, będącego jednym z 9 rodzajów w obrębie podrodziny Lycopodioideae Eaton sensu Wagner & Beitel ex Øllgaard z rodziny widłakowatych[2].

Rodzaj wyodrębniony został po raz pierwszy przez Josefa Holuba w 1983 w wyniku zaproponowanego przez niego podziału opisanego wcześniej w 1845 roku rodzaju Diphasium w szerokim ujęciu Karla B. Presla[12][13]. W alternatywnym (popularnym[6][7][5]) ujęciu Lycopodium volubile stanowi monotypową sekcję Pseudodiphasium (Holub) B.Øllgaard w obrębie rodzaju widłak Lycopodium[6].

Grupą siostrzaną dla tego taksonu (najbliżej spokrewnioną wśród współczesnych widłakowatych) jest rodzaj Austrolycopodium (= Lycopodium sect. Magellallica), z którym łączą go m.in. takie wspólne cechy jak budowa zarodników i brak kanałów śluzowych w sporofilach[14].

Przypisy | edytuj kod

  1. Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-02-28]  (ang.).
  2. a b c The Pteridophyte Phylogeny Group. A community-derived classification for extant lycophytes and ferns. „Journal of Systematics and Evolution”. 54 (6), s. 563–603, 2016. DOI: 10.1111/jse.12229
  3. a b Ashley Raymond Field. Classification and typification of Australian lycophytes and ferns based on Pteridophyte Phylogeny Group classification PPG I. „Australian Systematic Botany”. 33, s. 1–102, 2020. DOI: 10.1071/SB18011
  4. a b c d e Michael Hassler and Bernd Schmitt: Checklist of Ferns and Lycophytes of the World. 2020. [dostęp 2020-08-10].
  5. a b c d Lycopodium volubile. W: Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2020-08-10].
  6. a b c d K.U.Kramer, P.S. Green (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. I. Pteridophytes and Gymnosperms. Berlin, Heidelberg, New York, London, Paris, Tokyo, Hongkong, Barcelona: Springer-Verlag, 1990, s. 36-37. ISBN 3-540-51794-4.
  7. a b c d e f g h i j Patrick J. Brownsey, John C. Smith-Dodsworth: New Zealand Ferns and Allied Plants. Auckland: David Bateman Ltd, 2000, s. 23-24. ISBN 1-86953-003-9.
  8. Charles J. Chamberlain. Prothallia and Sporelings of Three New Zealand Species of Lycopodium. „International Journal of Plant Sciences”. 63, 1, 1917. 
  9. M. Mannar Mannan, M. Maridass, B.Victor. A Review on the Potential Uses of Ferns. „Ethnobotanical Leaflets”. 12, s. 281-285, 2008. 
  10. Rusea, G., Claysius, K., Runi, S., Joanes, U., Maideen, K. M. H., & Latiff, A.. Ecology and distribution of Lycopodiaceae Mirbel in Malaysia. „Blumea - Biodiversity, Evolution and Biogeography of Plants”. 54, 1, s. 269–271, 2009. DOI: 10.3767/000651909x476265
  11. a b c d e f g Patrick M. McCarthy (red.): Flora of Australia Volume 48, Ferns, Gymnosperms and Allied Groups. Canberra: Australian Biological Resources Study, 1998, s. 70-71. ISBN 0 643 059717.
  12. Josef Holub. Validation of generic names inLycopodiaceae: with a description of a new genus Pseudolycopodiella. „Folia Geobotanica et Phytotaxonomica”. 18, s. 439–442, 1983. 
  13. Wojciech Szypuła. O filogenezie i systematyce rodziny widłakowatych Lycopodiaceae sensu lato - przegląd piśmiennictwa. „Acta Botanica Silesiaca”. 9, s. 25-56, 2013. 
  14. Niklas Wikström. Diversification and Relationships of Extant Homosporous Lycopods. „American Fern Journal”. 91, 3, s. 150-165, 2001. 
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
Na podstawie artykułu: "Pseudodiphasium volubile" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy