Pyrzowice


Na mapach: 50°27′39″N 19°04′16″E/50,460833 19,071111

Pyrzowice w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pyrzowicewieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, w gminie Ożarowice. Na jej terenie ulokowany jest Międzynarodowy Port Lotniczy Katowice.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa katowickiego.

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Mapa Pyrzowic i okolic sporządzona w 1933 przez Wojskowy Instytut Geograficzny na podstawie mapy Królestwa Polskiego z 1881. Tablica z nazwą miejscowości na DW 913 Międzynarodowy Port Lotniczy Katowice – terminal B – widok wnętrza

Wieś położona jest w północnej części Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.

Nazwa | edytuj kod

Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Pyrzowicze wymienia w latach (1470–1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis[1].

Historia | edytuj kod

Wieś wzmiankowana po raz pierwszy w 1340. Wchodząca w granice Księstwa Siewierskiego, położona na skraju historycznej puszczy Smolnik, stanowiła własność klasztoru Norbertanek na krakowskim Zwierzyńcu. Później przechodziła przez ręce kolejnych właścicieli, między innymi krakowskiego szlachcica Jana Twardowskiego, a w I połowie XV wieku stała się własnością Stanisława Rudzkiego herbu Pilawa. W latach 1535–1537 Krzysztof z Frankenbergów, syn marszałka nadwornego koronnego Stanisława Jarockiego herbu Rawicz, zakupił Pyrzowice wraz z sąsiednimi wioskami: Tąpkowicami oraz Dobieszowicami, które w 1632 nabył Adam Frankenberg herbu Grzymała. Frankenbergowie władali wsią do 1780. Kolejnym udokumentowanym właścicielem był Benedykt Eminowicz, szlachcic z rąk biskupa krakowskiego.

W dokumentach dają się również odnaleźć nazwy nieistniejących już przysiółków: Żar (w którym uprawiano bartnictwo), Chrósty, Mostki, Mostkowa Struga. Przysiółkiem były również Celiny, które wykształciły się na dzisiejszą samodzielną wieś.

Zaginęły też nazwy wzgórz: Jeziorna Góra i Gościnna Góra, modrzewiowy dwór w parku lipowym oraz karczma stojąca do początków XIX wieku przy drodze do Zendka.

W 1940 w sąsiednim Zendku powstało lotnisko (Schendek, później nazwane Udetfeld), które stanowiło element realizowanego przez dowództwo Luftwaffe programu rozwoju sieci lotnisk wojskowych. Zniszczone podczas wycofywania się wojsk niemieckich w 1945 roku. Po wojnie odbudowane przez polskie wojska lotnicze – służyło jako baza dla wojsk lotniczych SZ PRL. W latach 90 XX wieku po przekazaniu cywilom stało się zalążkiem współczesnego Międzynarodowego Portu Lotniczego Katowice.

W roku 2003 w rejonie wsi utworzono gminną strefę aktywności gospodarczej.

Zabytki | edytuj kod

  • Kaplica Nawiedzenia Najświętszej Marii Pannykaplica z przełomu XIX i XX wieku, murowana na planie kwadratu z czworoboczną wieżyczką i narożnikami frontalnymi zwieńczonymi sterczynami.
  • Kapliczkakapliczka z przełomu XIX i XX wieku z cegły, słupowa.

Transport | edytuj kod

Transport drogowy | edytuj kod

Port Lotniczy | edytuj kod

W pobliżu wsi ulokowany jest Międzynarodowy Port Lotniczy Katowice.

 Osobny artykuł: Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Katowicach-Pyrzowicach.  Osobny artykuł: Przejście graniczne Katowice-Pyrzowice.

Kolej | edytuj kod

Przez Pyrzowice przebiega linia kolejowa łącząca Ożarowice z Zawierciem. Jest ona fragmentem dawnej linii Zawiercie-Tarnowskie Góry. Jeszcze na przełomie XX i XXI w używana była do transportu towarowego. Obecnie wyłączona z użytku. W planie rozwoju kolejnictwa na lata 20 jest uruchomienie połączenia kolejowego do Katowic.

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

  • parafia Nawiedzenia NMP
  • zbór Pyrzowice[2]

Przypisy | edytuj kod

  1. Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, „Liber Beneficiorum”, Aleksander Przezdziecki, Tom II, Kraków 1864, s. 202.
  2. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-11-06] .
Na podstawie artykułu: "Pyrzowice" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy