Rattus lutreolus


Szczur błotny w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Rattus lutreolus) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Szczur błotny[3] (Rattus lutreolus) – gatunek gryzonia z rodziny myszowatych, występujący wyłącznie w Australii[2][4].

Spis treści

Systematyka | edytuj kod

Gatunek ten został opisany naukowo w 1841 roku przez J.E. Graya pod nazwą Mus lutreola[5]. Miejsce typowe to wyspa Moscheto na rzece Hunter w Nowej Południowej Walii w Australii. Szczur błotny należy do grupy gatunków spokrewnionych ze szczurem zaroślowym (Rattus fuscipes)[4]. Populacja z płaskowyżu Atherton Tableland, opisana jako Rattus lacus, prawdopodobnie jest odrębnym gatunkiem, chociaż wymaga to dalszych badań[2].

Nazewnictwo | edytuj kod

W Australii zwierzę jest nazywane angielską nazwą swamp rat oraz aborygeńską nazwą koota[6].

W wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” gatunkowi nadano nazwę szczur błotny[3].

Występowanie | edytuj kod

Szczur błotny jest australijskim endemitem. Zamieszkuje wybrzeża i tereny przybrzeżne we wschodniej części kontynentu od Adelaide po południowo-wschodni Queensland, z odizolowanymi populacjami na północy tego stanu; żyje także na Tasmanii, Wielkiej Wyspie Piaszczystej i Wyspie Kangura. Jest spotykany od poziomu morza do 1600 m n.p.m.[4][2]

Wygląd | edytuj kod

Szczur błotny ma ciało długości (wraz z głową) 122–197 mm, ogon o długości 56–147 mm i masę przeciętnie równą 115 g. Wierzch ciała jest ciemnoszary lub szarobrązowy, spód ciała jest kremowy do brązowego; włosy wierzchniej połowy ciała mają złote końce. Uszy są małe, w znacznym stopniu ukryte w futrze. Ogon jest ciemnoszary, łuskowany i rzadko pokryty włosami[7].

Tryb życia | edytuj kod

Szczur błotny prowadzi naziemny tryb życia, na kontynencie australijskim żyje głównie na terenach podmokłych, ale na Tasmanii zamieszkuje szerszy zakres biotopów: piętro alpejskie, wiecznie zielone lasy twardolistne, łąki tussock i wilgotne lasy strefy umiarkowanej[2]. Najważniejsze dla tego gatunku jest występowanie gęstej roślinności, w której może kryć się przed ptakami drapieżnymi, bądź też jest mu łatwiej znaleźć pokarm[7].

Niewiele wiadomo o systemie społecznym tego gatunku. Samice przejawiają agresję wobec samców, wiosną pilnują zajmowanych terytoriów, podczas gdy samce wędrują aż do zimy; zimą one także zajmują terytoria, aby przetrwać niesprzyjający czas. Gryzonie te jadają głównie łodygi i liście roślin, ale wiosną i wczesnym latem w ich diecie pojawiają się też nasiona, mięsiste owoce i owady. Zjadają one także korzenie i rosnące pod ziemią grzyby[7].

Rozmnażanie | edytuj kod

Sezon rozrodczy zasadniczo trwa od wczesnej wiosny do jesieni, chociaż szczur błotny może rozmnażać się w ciągu całego roku[7]. Ciąża trwa 27 dni, samica rodzi od 3 do 5 młodych o masie około 5 g. Samica w ciągu roku może wydać na świat kilka miotów, trzymiesięczna samica urodzona wczesną wiosną może rodzić jeszcze w tym samym roku. Poza sezonem rozrodczym samice są zwykle agresywne wobec samców[2][7].

Populacja i zagrożenia | edytuj kod

Szczur błotny jest pospolity i lokalnie liczny, chociaż jego liczebność maleje. W przeszłości do spadku liczebności w największym stopniu przyczyniła się europejska kolonizacja Australii[2]. Aborygeni australijscy przed kolonizacją europejską polowali na szczury błotne dla ich mięsa, ale obecnie już tego nie praktykują[7]. Współcześnie rozwój osadnictwa na wybrzeżach może prowadzić do lokalnych spadków liczebności szczurów błotnych; w północno-wschodnim Queenslandzie sprzyjające im środowisko zanika, w związku ze zmianami struktury leśnej po pożarach. Gatunek jest obecny w kilku obszarach chronionych. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje szczura błotnego za gatunek najmniejszej troski[2].

Przypisy | edytuj kod

  1. Rattus lutreolus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online]  (ang.).
  2. a b c d e f g h S.S. Burnett S.S. i inni, Rattus lutreolus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2017-3, DOI10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T19343A22440810.en [dostęp 2018-04-04]  (ang.).
  3. a b Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. a b c Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Rattus lutreolus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2018-04-04]
  5. J.E. Gray: Contributions towards the geographical distribution of the mammalia of Australia, with notes on some recently discovered species. W: G. Gray: Journals of Two Expeditions of Discovery in North-West and Western Australia. Londyn: T. and W. Boone, 1841, s. 409. (ang.)
  6. Indigenous and exotic non-marine mammals of Australia (excluding External Territories) (ang.). Ministerstwo Środowiska Australii. [dostęp 2021-02-08].
  7. a b c d e f Cindy Felcher: Rattus lutreolus, Australian swamp rat. W: Animal Diversity Web [on-line]. University of Michigan, 1999. [dostęp 2018-04-04].
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
Na podstawie artykułu: "Rattus lutreolus" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy