Ray Brown (muzyk)


Ray Brown (muzyk) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Raymond Matthews „Ray” Brown (ur. 13 października 1926[1] w Pittsburghu[1], zm. 2 lipca 2002[2] w Indianapolis[2]) – amerykański kontrabasista jazzowy, kompozytor, producent i menedżer muzyczny.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Od dziewiątego roku życia pobierał lekcje gry na fortepianie. Będąc w szkole średniej, chciał dostać się do składu jednego z jej zespołów. Ze względu na dużą liczbę pianistów zamierzał grać na puzonie, ale z braku środków na instrument porzucił ten pomysł. Szkoła udostępniła mu natomiast kontrabas, na którym zaczął ćwiczyć. Już jako kontrabasista prędko znalazł się w szkolnej orkiestrze jazzowej i w ten sposób rozpoczął swoją wielką karierę instrumentalną.

U jej początków największy wpływ na jego grę miał Jimmy Blanton[3], kontrabasista orkiestry Duke’a Ellingtona. Młodziutki Brown szybko zdobył renomę utalentowanego instrumentalisty i otrzymywał wiele propozycji występów w zespołach zawodowych. Jego matka jednak kategorycznie sprzeciwiała się temu, wymagając na synu ukończenie szkoły. Po zaliczeniu końcowych egzaminów Ray natychmiast podjął pracę profesjonalnego muzyka. Jeździł w trasy koncertowe z różnymi zespołami, m.in. sekstetem Jimmy’ego Hinsleya i orkiestrą Snookuma Russella. Następnie już na własną rękę wyjechał do Nowego Jorku, zachęcony doniesieniami o kwitnącej tam scenie jazzowej.

Pierwszego dnia po przyjeździe dwudziestoletni Brown spotkał w Nowym Jorku pianistę Hanka Jonesa, z którym grywał podczas wcześniejszych tournées, ten zaś przedstawił go Dizzy’emu Gillespiemu. Gillespie akurat potrzebował kontrabasisty i od razu zaangażował młodego muzyka. Wkrótce potem Brown już występował u boku tak wielkich jazzmenów jak Art Tatum i Charlie Parker.

Ray Brown (z prawej) w zespole Dizzy’ego Gillespiego (z lewej), 1947

W latach 1946-1951 Brown grał w orkiestrze i małych (Two Bass Hit) zespołach Gillespiego. Kiedy sekcja dęta (głównie trąbek) big-bandu odpoczywała podczas występu po wykonaniu wyczerpujących partii w wysokich rejestrach, koncert kontynuowała sekcja rytmiczna: Milt Jackson, John Lewis, Brown i Kenny Clarke. W 1951 muzycy ci jako The Milt Jackson Quartet nagrali płytę, a sam zespół (bez Browna) przekształcił się w The Modern Jazz Quartet.

Ray Brown i Milt Jackson

Jeszcze w 1947 Gillespie zaangażował na tournée po południowych stanach USA Ellę Fitzgerald. Pozamuzycznym efektem tych koncertów był ślub Browna i słynnej wokalistki. W 1949 para adoptowała nowo narodzonego syna przyrodniej siostry Fitzgerald, Frances, który po chrzcie stał się Rayem Brownem juniorem. W 1952 Brown i Fitzgerald rozwiedli się, ale pozostali przyjaciółmi i nie zaprzestali współpracy.

W 1949 Brown występował również w koncertach Jazz at the Philharmonic (uczestniczył w JATP ponad 18 lat), podczas których zaczął grywać z Oscarem Petersonem. Luźna współpraca przerodziła się w 1951 w stały alians muzyczny, który funkcjonował przeszło 15 lat, owocując dziesiątkami nagranych płyt i ogromną liczbą koncertów zagranych na całym świecie.

Po rozstaniu w styczniu 1966 z triem Petersona, Brown osiadł w Los Angeles. Prowadził w tam aktywną działalność na wielu polach. Produkował koncerty jazzowe dla Hollywood Bowl, pisał podręczniki gry na kontrabasie, zbudował jazzową wiolonczelę[3], a jako muzyk sesyjny nagrywał płyty z dziesiątkami wykonawców. Akompaniował m.in. takim artystom jak Frank Sinatra, Billy Eckstine, Tony Bennett, Sarah Vaughan i Nancy Wilson. Został także menedżerem The Modern Jazz Quartet oraz Quincy'ego Jonesa oraz regularnie występował w telewizji z orkiestrą zaangażowaną do programów Merva Griffina. Komponował muzykę do filmów i programów telewizyjnych. Jeden z jego utworów, Gravy Waltz, otrzymał nagrodę Grammy. Stał się także tematem przewodnim programu telewizyjnego Steve’a Allena (który dopisał tekst do utworu), zyskując dzięki temu ogólnokrajową popularność[4].

Bardzo ważnym dla Browna epizodem w karierze była współpraca z Dukem Ellingtonem na początku lat 70., w ten sposób bowiem spełniło się marzenie jego życia[3]. Efektem ich muzycznego spotkania stała się płyta This One's for Blanton, która była hołdem dla idola Browna z lat młodzieńczych.

Na początku 1974 Brown wraz z Laurindo Almeidą, Budem Shankiem i Shelley Mannem (w 1977 zastąpił go Jeff Hamilton) założył zespół L.A. Four, istniejący do 1982. Z kwartetem tym nagrał szereg płyt oraz koncertował w wielu krajach świata, występując m.in. w Polsce w 1978.

W 1980 Brown poznał Dianę Krall, młodą, utalentowaną pianistkę, której bardzo pomógł w dalszej karierze. M.in. zachęcił ją do śpiewania i przez pewien okres był jej muzycznym edukatorem i opiekunem.

W 1983 powrócił do współpracy z Miltem Jacksonem, nagrywając m.in. klasyczną dziś dla jazzu płytę: Jackson, Johnson, Brown & Company, której współtwórcami – obok wspomnianej dwójki – byli także puzonista J.J. Johnson, pianista Tom Ranier, gitarzysta John Collins i perkusista Roy McCurdy. W 1984 założył trio, w którego skład weszli ponadto pianista Gene Harris i perkusista Jeff Hamilton. W tym zestawieniu zespół działał przez dziesięć lat. W późniejszym okresie skład tria dość często się zmieniał.

W latach 1990-1993 odbył kolejną podróż sentymentalną za sprawą reaktywowanego pod nieco zmienioną nazwą The Legendary Oscar Peterson Trio. Trzecim stałym członkiem grupy był gitarzysta Herb Ellis, a wymiennie grali w niej jeszcze perkusiści Bobby Durham i Jeff Hamilton. Nagrane przez trio płyty zdobyły cztery nagrody Grammy. Niestety w maju 1993 Peterson doznał udaru mózgu i zespół zakończył działalność.

Później przez krótki okres Brown grał w zespole The Quartet, który wraz z nim tworzyli: pianista Monty Alexander, Milt Jackson i perkusista Mickey Roker. Następnie powrócił do pracy ze swoim triem, z którym występował aż do śmierci. 2 lipca 2002 miał dać koncert w Indianapolis. Po przedpołudniowej grze w ulubionego golfa, zdrzemnął się przed występem i zmarł podczas snu.

Postać | edytuj kod

Ray Brown był nie tylko jednym z najwybitniejszych kontrabasistów jazzowych i gwiazdą tej muzyki, ale także jej wielkim propagatorem i pedagogem. Swoje bogate doświadczenia przekazywał kilku pokoleniom młodych muzyków, którzy dzięki jego pomocy stawali się cenionymi artystami.

Został uhonorowany wieloma nagrodami jazzowymi. Był m.in. laureatem NEA Jazz Masters Award[5] (1995). Wielokrotnie zajmował pierwsze miejsca w kategorii kontrabasu w prestiżowych plebiscytach jazzowych. M.in. od momentu powstania w 1958 ankiety „Playboya”, przez kilkanaście lat nieprzerwanie wygrywał w głosowaniu czytelników na basistę „All Star Jazz Band”[1]. W 2003 został włączony do „Jazz Hall of Fame”[6] słynnego miesięcznika jazzowego, „Down Beat”.

Brown był znany ze swojej obowiązkowości. Bardzo dbał także o dobrą formę fizyczną, którą utrzymywał m.in. dzięki regularnym wizytom na polu golfowym[7]. Był jednocześnie palaczem i kolekcjonerem cygar oraz uchodził za arbitra elegancji[7].

Odznaczenia | edytuj kod

Dyskografia | edytuj kod

 Osobny artykuł: Dyskografia Raya Browna.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Leonard Feather: The Encyclopedia of Jazz in the Sixties. Horizon Press, 1966, s. 69. LCCN 66-26705.
  2. a b The Hard Bob – Ray Brown (ang.) [dostęp 2011-04-27]
  3. a b c Jazz Profiles from NPR – Ray Brown (ang.) [dostęp 2011-04-27]
  4. Leonard Feather: The Encyclopedia of Jazz in the Seventies. Horizon Press, 1976, s. 77. ISBN 0-8180-1215-3.
  5. NEA Jazz Masters – Ray Brown. [dostęp 2014-07-05].
  6. DownBeat Hall of Fame (ang.) [dostęp 2017-02-23]
  7. a b Wojciech Soporek: Granice jazzu. Polskie Radio, 1979.
  8. parlament.gv.at – Lista odznaczonych odznakami honorowymi Republiki Austrii od 1952 (niem.) [dostęp 2012-10-04]

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Ray Brown (muzyk)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy