Rdest szczawiolistny


Rdest szczawiolistny w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Podgatunek brittingeri rosnący gł. nad rzekami z eliptycznymi liśćmi

Rdest szczawiolistny (Persicaria lapathifolia) – gatunek rośliny z rodziny rdestowatych (Polygonaceae). Występuje na rozległych obszarach półkuli północnej na południu sięgając do południowego Meksyku w Ameryce Północnej, Etiopii w Afryce oraz Azji południowo-wschodniej i Nowej Gwinei. Jako gatunek introdukowany rośnie w Ameryce Południowej, w południowej Afryce i w Nowej Zelandii[5]. W Polsce jest gatunkiem pospolitym na całym obszarze[6].

Spis treści

Morfologia | edytuj kod

Pokrój
Roślina zielna osiągająca od 10 do 100 cm wysokości, o łodydze wzniesionej, podnoszącej się lub lekko płożącej[6][7], czasem korzeniącej się w węzłach[7], zwykle w nich zgrubiała[6][7]. Łodyga naga, rzadko owłosiona lub też ogruczolona, czasem czerwono nabiegła[6][7].
Liście
O bardzo zróżnicowanym kształcie – od wąskolancetowatych, przez lancetowate do jajowatych i niemal okrągłych, na wierzchołku zaostrzonych, u nasady zbiegających, z bardzo krótkim ogonkiem. Na wierzchu blaszki liściowej w części centralnej często obecna jest ciemna plama. Blaszka liściowa naga lub owłosiona. U nasady ogonka znajduje się błoniasta, dość luźna gatka, z której górnej krawędzi wyrastają krótkie włoski do 0,5–0,8 mm długości[6].
Kwiaty
Zebrane w gęsty, walcowaty kwiatostan długości od 1,5 do 4,5 cm. Tworzą go zbite skrętki, na których rozwija się od 1 do 3 kwiatów. Skrętki wsparte są błoniastymi przysadkami, poza tym każda szypułka kwiatowa (podobnej długości jak okwiat) wsparta jest także błoniastą gatką. Różne elementy kwiatostanu pokryte są żółtymi gruczołkami. Okwiat ma 2 do 4 mm długości i kolor od różowego do zielonkawego i białego. Pręcików zwykle jest 6. Słupek z dwiema szyjkami[6].
Owoce
Soczewkowate orzeszki długości od 1,8 do 3,5 mm, błyszczące, o barwie od jasnobrązowej do czarnej[6].
Gatunki podobne
W Europie Środkowej gęste, walcowate kwiatostany ma także rdest plamisty P. maculosa. Różni się on dłuższymi włoskami na górnej krawędzi gatki (od 1 do 3 mm) oraz nagim, pozbawionym gruczołków kwiatostanem[6]. Walcowate kwiatostany ma także rdest ziemnowodny P. amphibia, ale różni się m.in. zaokrągloną lub sercowatą, a nie zwężającą się nasadą blaszki liściowej, a także wyrastaniem ogonka liściowego z górnej połowy gatki, a nie w dolnej[8].

Systematyka | edytuj kod

Jeden z ok. 60 gatunków z sekcji Persicaria z rodzaju Persicaria[9]. Dawniej wraz z całą tą grupą gatunków włączany był w ramach sekcji Persicaria do rodzaju rdest Polygonum (stąd nazwa zwyczajowa)[6], ale w takim ujęciu rodzaj ten był parafiletyczny (rośliny z rodzaju Persicaria są bliżej spokrewnione z gryką Fagopyrum niż z Polygonum sensu stricto)[9].

Gatunek ten jest bardzo zmienny morfologicznie i opisano w jego obrębie ponad 20 taksonów wewnątrzgatunkowych, przy czym ich ranga taksonomiczna jest dyskusyjna i zasadność wyróżniania przynajmniej części podgatunków jest kwestionowana na podstawie szczegółowych analiz morfometrycznych i allozymów[7]. Jest też uznawany za gatunek zbiorowy, w obrębie którego wyróżnia się szereg drobnych gatunków[8].

Podgatunki wyróżniane w Europie Środkowej[6][8]:

  • subsp. lapathifolia (syn. P. nodosum Pers.) – liście nagie lub skąpo owłosione; ponad 4 razy dłuższe niż szersze; owoc ok. 2 mm długości; różne siedliska – brzegi wód, pola, tereny ruderalne;
  • subsp. pallidum (With.) Fries. (syn. P. tomentosum Schrank) – liście gęsto, filcowato owłosione, zwłaszcza od spodu; ponad 4 razy dłuższe niż szersze; owoc ok. 3–3,5 mm długości; zazwyczaj spotykany w uprawach, rzadziej na terenach ruderalnych;
  • subsp. brittingeri (Opiz.) Rech. (syn. P. brittingeri Opiz) – liście owłosione, zwłaszcza w dole łodygi; eliptyczne do okrągławych; owoc ok. 2–2,5 mm długości; kwiatostany zwykle nieco rozluźnione, wąsko walcowate; w odróżnieniu od ww. okwiat w czasie owocowania z wyraźnymi żyłkami; zazwyczaj spotykany na brzegach rzek.

Biologia i ekologia | edytuj kod

Roślina jednoroczna. Kwitnie od lipca (rzadziej wcześniej) do października[7]. Rośliny te występują w miejscach wilgotnych na brzegach rzek, jako chwasty w uprawach na polach i w ogrodach oraz na siedliskach ruderalnych[6][7].

Przypisy | edytuj kod

  1. Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20]  (ang.).
  2. Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website [online], Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2020-12-23]  (ang.).
  3. Persicaria lapathifolia (L.) Delarbre. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2020-12-23].
  4. Persicaria lapathifolia, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online]  (ang.).
  5. Persicaria lapathifolia (L.) Delarbre. W: Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2020-12-23].
  6. a b c d e f g h i j k Adam Jasiewicz (red.): Flora Polski. Rośliny naczyniowe. T. III. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, PAN, 1992, s. 124-125. ISBN 83-85444-06-8.
  7. a b c d e f g Persicaria lapathifolia (Linnaeus) Gray. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2020-12-23].
  8. a b c Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, s. 110-111. ISBN 83-01-14342-8.
  9. a b Gabriele Galasso, Enrico Banfi, Fabrizio De Mattia, Fabrizio Grassi, Sergio Sgorbati, Massimo Labra. Molecular phylogeny of Polygonum L. s.l. (Polygonoideae, Polygonaceae), focusing on European taxa: preliminary results and systematic considerations based on rbcL plastidial sequence data. „Atti Soc. it. Sci. nat. Museo civ. Stor. nat. Milano”. 150 (I), s. 113–148, 2009 (ang.). 
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
Na podstawie artykułu: "Rdest szczawiolistny" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy