Sajan


Sajan w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Henryk VIII w sajanie (pod wierzchnim okryciem) Franciszek I w sajanie

Sajan (wł. saio – płaszcz żołnierski, habit[1]) – rodzaj kaftana, ubiór męski rozpowszechniony w epoce renesansu.

Powstały we Włoszech we wczesnym okresie renesansu[2], podstawowy wierzchni ubiór męski, nakładany na cienką koszulę (zwykle z niewielkimi kryzami wokół szyi i dłoni). Był rodzajem długiego kaftana bądź sukni z szerokim kwadratowym wycięciem u góry, z reguły do pasa obcisłej, z doszytą, krótką, fałdzistą spódniczką z klinów, sięgającą do połowy uda. Jego szerokie bufiaste rękawy obciśnięte były wąskimi taśmami w połowie ramienia i w dolnej części przedramienia. Ubiór ten zdobiono szerokimi naszywanymi pasami z wzorzystej tkaniny lub haftu.

Był strojem spopularyzowanym w wyższych warstwach społecznych (głównie wśród rycerstwa i dworzan), noszonym aż do XVII wieku[3]. Za jego przekształconą w Niemczech kontynuację uważa się wams[4]. W Polsce również noszony przez dworzan i żołnierzy w epoce Odrodzenia, stanowił widoczne świadectwo wpływów italskich na modę polską w czasach królowej Bony[5].

Przypisy | edytuj kod

  1. Nazwa pochodzi od zniekształconego łac. sagum oznaczającego skrócony płaszcz wojskowy; odnoszono ją jednak również do habitu noszonego przez zakonników, zwłaszcza przez franciszkanów (Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych Władysława Kopalińskiego[1]).
  2. Niekiedy mylące francuskie określenie sayon (saie) nie jest tożsame z tym ubiorem, jako oznaczające lżejszy strój męski i kobiecy wywodzony od galijskiego sagon (sagos) (również pochodnego od rzymskiego sagum), który zanikł w późnym średniowieczu. Od niego też zapewne pochodzi nazwa XVI-wiecznej hiszpańskiej sukni dworskiej saya.
  3. Słownik wyrazów obcych PWN, Warszawa: PWN, 1991, s. 761.
  4. Ewa Szyller: Historia ubiorów, dz. cyt., s. 114.
  5. Ela i Andrzej Banach: Słownik mody. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1962, s. 240.

Bibliografia | edytuj kod

  • Ewa Szyller: Historia ubiorów. Warszawa: PWSZ, 1967, s. 113
  • Władysław Kopaliński: Słownik mitów i tradycji kultury. Warszawa: Rytm/Bellona, 2011, s. 1140
Na podstawie artykułu: "Sajan" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy