Salomea Kruszelnicka


Sołomija Kruszelnyćka w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Salomea Kruszelnicka) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Sołomija Kruszelnyćka (ukr. Соломія Крушельницька; pol. Salomea Kruszelnicka; ur. 23 września 1872 w Bielawińcach pod Buczaczem, zm. 16 listopada 1952 we Lwowie) – ukraińska śpiewaczka operowa, wokalistka (sopran) i pedagog.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Rodzice Sołomiji Kruszelnyćkiej Sołomija Kruszelnyćka w Madame Butterfly

Urodziła się w rodzinie księdza greckokatolickiego Amwrosija Kruszelnyćkiego (Ambrożego Kruszelnickiego, ur. w 1841 w Jezierzanach, zm. 31 grudnia 1902 w Białej pod Tarnopolem)[1], herbu Sas,[2] proboszcza m.in. w Osowcach[3], i Bronisławy z Mianowskich[4]. W 1878 roku rodzice osiedlili się w wiosce Biała niedaleko Tarnopola, w której pozostali do końca życia.

Uczyła się eksternistycznie w c.-k. I gimnazjum w Tarnopolu. Śpiewała w chórze towarzystwa „Ruśka besida”.

Kształciła się od roku 1891 w konserwatorium Galicyjskiego Towarzystwa Muzycznego we Lwowie, pod kierunkiem Walerego Wysockiego. Pierwszy raz śpiewała publicznie 13 kwietnia 1892 na koncercie Galicyjskiego Towarzystwa Muzycznego w sopranowej partii solowej oratorium Mesjasz. Zadebiutowała 15 kwietnia 1893 w Operze Lwowskiej rolą Leonory w operze Faworyta (La Favorite) Gaetana Donizettiego, a następnie w Krakowie.

Śpiewała doskonale wyszkolonym wysokim mezzosopranem, miała bardzo dobre warunki zewnętrzne i powszechnie uznawany wybitny talent aktorski.

Zdobyła międzynarodową sławę, występowała na wielu scenach, ale z żadną nie związała się na stałe. W sezonie 1895-1896 występowała w Odessie, w 1896 we Włoszech, a następnie wyjechała na występy do Chile[4]. W latach 1898-1902 była gwiazdą Opery Warszawskiej. W 1902 roku wyjechała do Paryża, gdzie była zaangażowana w Operze.

Znaczek pocztowy Ukrainy, Sołomija Kruszelnyćka, 1997 (Michel № 219)

W 1904 we Włoszech w Brescii odniosła sukces w tytułowej roli w Madame Butterfly Pucciniego. W kolejnych latach występowała w Buenos Aires w Argentynie[4].

Osiadła na stałe we Włoszech, w Viareggio. W 1910 poślubiła markiza Cesarego Riccioniego, adwokata, i przyjęła włoskie obywatelstwo[4].

Występowała na scenie La Scali, m.in. u boku legendarnego tenora Enrica Carusa. W 1920, u szczytu sławy, zostawiła na zawsze arenę operową i poświęciła resztę życia wykonawstwu muzyki kameralnej (śpiewała utwory w ośmiu językach). Ostatni zagraniczny koncert zaśpiewała w Rzymie w 1929 roku.

W sierpniu 1939 zamieszkała na stałe we Lwowie; otrzymała tytuł profesorski i prowadziła klasę wokalną w Lwowskim Konserwatorium im. M. Łysenki.

W 1951 otrzymała tytuł Zasłużonego Działacza Sztuki USRR.

Zmarła we Lwowie. Pochowana jest na Cmentarzu Łyczakowskim obok grobu Iwana Franki.

Upamiętnienia | edytuj kod

Dzisiaj imieniem Sołomii Kruszelnyćkiej nazwane są Opera Lwowska, licea muzyczne we Lwowie i Tarnopolu, ulice we Lwowie, Tarnopolu i Buczaczu.

19 listopada 2009 roku w Teatrze Wielkim Opery Narodowej w Warszawie odbyło się uroczyste odsłonięcie popiersia Sołomii Kruszelnyćkiej. Popiersie umieszczono w galerii wybitnych artystów Opery Narodowej. Autor popiersia, artysta Wasyl Jarycz, wyrzeźbił Kruszelnyćką z brązu, a popiersie umieścił na granitowej kolumnie; kompozycja ma ponad dwa metry wysokości. Inspiracją dla rzeźbiarza była postać Hrabiny z opery Stanisława Moniuszki, w którą wcielała się Kruszelnyćka.

Przypisy | edytuj kod

  1. Ірина Дем'янова: Крушельницький Амвросій Васильович. W: Тернопільський енциклопедичний словник. редкол.: Г. Яворський та ін.. T. 2: К—О. Тернопіль : Видавничо-поліграфічний комбінат «Збруч», 2005, s. 254. ​ISBN 966-528-199-2​. (ukr.)
  2. Кобилянський А., Комарницький С. Саси в українській культурі: З історії української шляхти. „Універсум”. 5/8, s. 64–66, 2006. (ukr.)
  3. Schematismus Universi Venerabilis Cleri Archidioeceseos Metropolitanae Graeco-Catholicae Leopoliensis pro Anno Domini 1876. Leopoli, 1876, s. 223. (łac.)
  4. a b c d StanisławS. Dąbrowski StanisławS. i inni, Słownik biograficzny teatru polskiego, 1973, s. 342, ISBN 978-83-01-11260-8, OCLC 1049683 [dostęp 2020-02-07] .

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Salomea Kruszelnicka" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy