Sarby


Na mapach: 50°38′38″N 17°10′23″E/50,643889 17,173056

Sarby w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Sarby (niem. Schreibendorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie strzelińskim, w gminie Przeworno.

Spis treści

Geografia | edytuj kod

Sarby znajdują się około 18 km na południowy wschód od Strzelina, Przez miejscowość płynie niewielka rzeka Krynka, dopływ Oławy. Podział na wyższą i niższą wioskę można znaleźć już na początku XIV wieku. Wioska składała się z czterech części: (z południa na północ): Górne i Dolne (trochę dalej) Środkowe i Niższe.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego. Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 385.

Zabytki | edytuj kod

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[2]:

  • zespół dworski, z około 1800 r., przebudowany w końcu XIX w.:
    • dwór, wybudowany w 1800 r. w miejscu wcześniejszej siedziby. W roku 1603 dwór był własnością rodziny von Saurma-Jeltsch, potem przeszedł na własność Zygmunta von Gaffron und Ober-Stradam[3] (1590-1648) ur. i zm. w Stanicy jako prezent ślubny od jego małżonki Anny von Sauerma-Jeltsch[4] (ok. 1616-1652). Rodzina von Gaffron była również właścicielem pałaców w pobliskich Konarach i Stanicy, wybudowanych w XVIII i XIX w. Parterowy dwór kryty dachem czterospadowym. Od frontu piętrowy ryzalit wsparty na dwóch rzędach kolumn (dwóch i czterech), nad którymi w centralnym miejscu znajduje się wykuty w piaskowcu kartusz herbowy von Gaffrona, właściciela Sarb Średnich w XVIII w.
    • park
  • Kościół NMP. Kościół w Sarbach został po raz pierwszy wymieniony w 1335 roku w rejestrze dekretów Nuncjusza Galhardusa. Najstarsza część pochodzi prawdopodobnie z XIII wieku. Budynek był kilkakrotnie powiększany (1683 i 1781), ale zachował jedynie drewnianą wieżę. Ze względu na zły stan budowy został zamówiony przez agencje rządowe w 1878 roku nowy budynek. Po rozbiórce starego kościoła zbudowano w tym samym miejscu w latach 1883-1884 znacznie większą solidną konstrukcję w stylu neogotyckim. Pierwotnie murowany kościół należał do ewangelików. Po wojnie opuszczona świątynia została przejęta przez katolików. Kościół został poświęcony Najświętszej Marii Pannie, jest filią kościoła katolickiego w Szklarach i należy pod diecezję opolską.

Urodzeni w Sarbach | edytuj kod

Hans Joachim Iwand(niem.)[5] (1899-1960), teolog ewangelicki, urodzony w Sarbach

Herb von Gaffron

Przypisy | edytuj kod

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 146. [dostęp 30.9.2012].
  3. Sigismund der Jüngere von Gaffron und Ober-Stradam
  4. Anna von Gaffron (von Sauerma und Jeltch)
  5. Hans Joachim Iwand, Wikipedia, 5 marca 2019 [dostęp 2019-03-07]  (niem.).wiki?

Bibliografia | edytuj kod

Pocztówka sprzed 1939 r. Dom, budynek spółdzielni, kościół z plebanią i dwór
Na podstawie artykułu: "Sarby" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy