Siergiej Bagapsz


Siergiej Bagapsz w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Siergiej Bagapsz (abch. Сергеи Уасыл-иҧа Багаҧшь, ros. Сергей Васильевич Багапш) (ur. 4 marca 1949 w Suchumi, zm. 29 maja 2011 w Moskwie) – od 12 lutego 2005 do 29 maja 2011 prezydent nieuznawanej przez większość państw Republiki Abchazji, stanowiącej de iure część Gruzji. W latach 1997–1999 premier Abchazji.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Siergiej Bagapsz urodził się w 1949 w Suchumi w ówczesnej Abchaskiej ASRR w ZSRR. W 1971 ukończył agronomię na Gruzińskim Państwowym Uniwersytecie Rolnictwa Subtropikalnego. W czasie studiów pracował w firmie winiarskiej oraz jako ochroniarz w banku. W latach 1973–1974 odbywał służbę wojskową. Następnie pracował jako instruktor w abchaskim Komsomole[1].

W 1978 odpowiedzialny za informację w komitecie centralnym gruzińskiego oddziału Komsomołu. W następnym roku został przewodniczącym młodzieży pracującej w gruzińskim Komsomole. W 1980 został I Sekretarzem abchaskiego komitetu regionalnego Komsomołu. W 1982 objął funkcję sekretarza generalnego komitetu rejonowego Komunistycznej Partii Gruzji w Oczamczyrze[1].

W 1989, na czele ochotniczego oddziału abchaskiego, brał udział w walkach o Oczamczirę z atakującymi miasto formacjami gruzińskimi - został wówczas ciężko ranny. W czasie wojny gruzińsko-abchaskiej w latach 1992-1993, jako dowódca ochotniczej jednostki, uczestniczył w ofensywie na Suchumi, znajdujące się w rękach gruzińskich. W 1995 objął stanowisko wiceprezydenta „de facto” niezależnej Republiki Abchazji[1].

Premier | edytuj kod

29 kwietnia 1997 objął stanowisko premiera Abchazji[1]. W czasie rządów Bagapsza doszło do groźnego odnowienia konfliktu z Gruzją. Apogeum konfliktu nastąpiło w maju 1998, gdy wojska gruzińskie rozstawione przy granicy z Abchazją, zaatakowały Abchazję próbując opanować położony na południu Abchazji rejon Gali. Konflikt zbrojny , potocznie nazwany „wojna sześciodniową”, wygrany przez Abchazów, doprowadził do opuszczenia Abchazji przez 30 tys. Gruzinów i zniszczenia wielu ich domostw w republice.

Urząd premiera pełnił do 20 grudnia 1999. Zrezygnował wówczas ze stanowiska i rozpoczął działalność gospodarczą. W latach 2001–2004 był dyrektorem państwowej spółki energetycznej CzernoMorEnergo[1].

Prezydent | edytuj kod

Prezydent Bagapsz w trakcie podpisywania porozumienia o zakończeniu działań wojskowych w Gruzji, Moskwa, sierpień 2008.

Na początku 2004 Bagapsz powrócił do polityki i był jednym z założycieli partii Zjednoczona Abchazja. W październiku 2004 wziął udział w wyborach prezydenckich[1][2]. W wyborach z 3 października 2004 jego głównym rywalem był kandydat obozu rządzącego, popierany przez urzędującego prezydenta Władysława Ardzinbę, Raul Chadżymba[3]. Wybory doprowadziły do ostrego kryzysu politycznego w Abchazji[4].

Pierwsze sondażowe wyniki wyborów exit poll wskazywały na zwycięstwo Chadżimby na poziomie 61% głosów, daleko przed Bagapszem (22%)[5]. W sytuacji przeciągającego się oczekiwania na wynik wyborów, każdy z kandydatów ogłosił swoje własne zwycięstwo[6].

11 października 2004 komisja wyborcza ogłosiła zwycięstwo Bagapsza, który według jej wyników zdobył 50,08% głosów, co oznaczało wygraną już w I turze głosowania. Chadżimba nie uznał tych wyników, zapowiedział zaskarżenie ich do Sądu Najwyższego i zażądał ponownego przeliczenia głosów[7]. W celu zażegnania kryzysu powołana został specjalna komisja, złożona z przedstawiciela Bagapsza, Chadżimby, i komisji wyborczej, której zadaniem było powtórne przeliczenie głosów. 28 października 2004 Sąd Najwyższy potwierdził zwycięstwa Bagapsza stosunkiem głosów 44 tys. do 30,8 tys. W odpowiedzi na orzeczenie sądu, zwolennicy Chadżimby otoczyli jego budynek i zażądali zmiany decyzji. Pod ich presją, następnego dnia Sąd Najwyższy anulował wcześniejsze orzeczenie i ogłosił zwycięzcą wyborów Chadżimbę. Jednak wkrótce potem oświadczył, że działał pod groźbą i przywrócił swoje pierwotne orzeczenie o zwycięstwie Bagapsza. Głos w konflikcie zabrał również prezydent Ardzinba, który 6 października 2004 zdymisjonował Chadżimbę ze stanowiska premiera, a 29 października 2004 zarządził przeprowadzenie nowych wyborów w dniu 6 grudnia[8]. Bagapsz odrzucił decyzję prezydenta i zapowiedział na 6 grudnia 2004 inaugurację swojej prezydentury[9].

21 listopada Chadżimba odrzucił ofertę Bagapsza objęcia stanowiska premiera lub wiceprezydenta w zamian za uznanie porażki w wyborach. 23 listopada zwycięstwo Bagapsza uznała Rada Starszych, a trzy dni później parlament[10]. Do porozumienia między Chadżimbą a Bagapszem doszło dopiero 5 grudnia 2004. Bagapsz zgodził się wówczas na ponownie wybory w styczniu 2005, w których miał wystartować wspólnie z Chadżimbą jako kandydatem na stanowisko wiceprezydenta[9]. W powtórnych wyborach prezydenckich z 12 stycznia 2005 duet Bagapsz-Chadżimba uzyskał 91,54% głosów poparcia[11]. 12 lutego 2005 Bagapsz został zaprzysiężony na stanowisku prezydenta[12].

Siergiej Bagapsz (od lewej) z prezydentem Dmitrijem Miedwiediewem i prezydentem Eduardem Kokojty, Moskwa, wrzesień 2008.

W sierpniu 2008 w czasie wojny w Południowej Osetii prezydent Bagapsz był głównodowodzącym armii abchaskiej. Mając poparcie parlamentu i społeczeństwa, zwrócił się do prezydenta Rosji Dmitrija Miedwiediewa o uznanie niepodległości Abchazji. Rosja uznała niepodległość Abchazji 26 sierpnia 2008[13]. We wrześniu 2008 ogłosił zamiar ubiegania się przez Abchazję o członkostwo we Wspólnocie Niepodległych Państw, Związku Białorusi i Rosji oraz Organizacji Układu o Bezpieczeństwie Zbiorowym. Podkreślił przy tym, że zgodnie z wolą mieszkańców wyrażoną w referendum, Abchazja nie zamierza przyłączyć się do Rosji[1].

Na początku listopada 2009 Bagapsz został jednym z pięciu kandydatów w wyborach prezydenckich w grudniu 2009[14][15]. Bagapsz wygrał z wynikiem 61,16% I turę wyborów, którą przeprowadzono 12 grudnia 2009. Jego główny rywal Raul Chadżymba zdobył 15,4% głosów[16][17]. Chadżimba odrzucił wyniki wyborów, oskarżając władze o fałszerstwa wyborcze i liczne nieprawidłowości w czasie głosowania. Wybory nie zostały uznane przez społeczność międzynarodową (oprócz trzech państw uznających niepodległość Abchazji) i potępione przez Gruzję. W ich kontroli nie uczestniczyli obserwatorzy z żadnych organizacji międzynarodowych. Obserwatorzy z Rosji i Wenezueli uznali je za „wolne i uczciwe”[18][19]. 12 lutego 2010 prezydent Bagapsz został oficjalnie zaprzysiężony na drugą kadencję[20]. Ze względu na długą chorobę i leczenie, pozostawał on w zasadzie nieobecny na abchaskiej scenie politycznej[21].

29 maja 2011 zmarł w szpitalu w Moskwie w wyniku komplikacji po przebytej operacji płuc. Obowiązki prezydenta przejął wiceprezydent Aleksandr Ankwab[22].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g Bagapsh, Sergei Vasilyevich President of the Republic of Abkhazia (ang.). Russia Profile.org. [dostęp 2009-11-18].
  2. Breakaway Abkhazia Elects New Leader (ang.). civil.ge, 2 października 2004. [dostęp 2009-11-18].
  3. Namaszczony przez Moskwę separatysta wygrywa wybory w Abchazji (pol.). gazeta.pl, 4 października 2004. [dostęp 2009-11-18].
  4. Rafał Czachor, Abchazja, Osetia Południowa, Górski Karabach: geneza i funkcjonowanie systemów politycznych, Wrocław 2014, s. 176-178.
  5. Raul Chadżymba nowym prezydentem separatystycznej Abchazji (pol.). yahoo/PAP, 3 października 2004. [dostęp 2009-11-18].
  6. Abchazja: Wyniki wyborów prezydenckich wciąż nieznane (pol.). psz.pl, 5 października 2004. [dostęp 2009-11-18].
  7. Opozycjonista Siergiej Bagapsz odniósł sensacyjne zwycięstwo w Abchazji (pol.). gazeta.pl, 12 października 2004. [dostęp 2009-11-18].
  8. Abchazja/ Wyborczy skandal (pol.). psz.pl, 31 października 2004. [dostęp 2009-11-18].
  9. a b Abchazja/ Bagapsz ustąpił (pol.). psz.pl, 11 grudnia 2004. [dostęp 2009-11-18].
  10. Abchazja/ Wyborczy kryzys trwa (pol.). psz.pl, 1 grudnia 2004. [dostęp 2009-11-18].
  11. Abkhazia : Victory of the frontrunner Sergey Bagapsh on the elections held on January 12th, 2005 (ang.). Caucaz Europenews, 13 stycznia 2005. [dostęp 2009-11-18].
  12. Abchazja/ Inauguracja prezydenta Bagapsza (pol.). psz.pl, 12 lutego 2005. [dostęp 2009-11-18].
  13. Rosja uznała niepodległość Osetii Płd. i Abchazji (pol.). gazeta.pl, 26 sierpnia 2008. [dostęp 2009-11-18].
  14. „Kommiersant”: koniec zapisów na kandydatów na prezydenta Abchazji (pol.). tf.pl, 2 listopada 2009. [dostęp 2009-11-18].
  15. Five Presidential Candidates Registered In Abkhazia (ang.). Radio Free Europe/Radio Liberty, 7 listopada 2009. [dostęp 2009-11-18].
  16. Bagapsh's poll result upped to over 61 percent (ang.). The Voice of Russia, 14 grudnia 2009. [dostęp 2010-02-13].
  17. Abchazja wybrała prezydenta (pol.). wp.pl, 13 grudnia 2009. [dostęp 2009-12-13].
  18. Sergei Bagapsh re-elected president of Abkhazia (ang.). BBC News, 13 grudnia 2009. [dostęp 2009-12-14].
  19. Separatist leader Bagapsh ‘re-elected’ in controversial poll (ang.). France24, 13 grudnia 2009. [dostęp 2009-12-14].
  20. Bagapsh inaugurated as president of Abkhazia (ang.). RIA Novosti, 12 lutego 2010. [dostęp 2010-02-13].
  21. Rafał Czachor, Abchazja, Osetia Południowa, Górski Karabach: geneza i funkcjonowanie systemów politycznych, Wrocław 2014, s. 189.
  22. Abkhazia President Sergei Bagapsh dies at 62 (ang.). BBC News, 29 maja 2011. [dostęp 2011-05-29].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Siergiej Bagapsz" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy