Smardzewice


Na mapach: 51°28′27,97″N 20°01′39,66″E/51,474436 20,027683

Smardzewice w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Smardzewicewieś w Polsce położone w województwie łódzkim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Tomaszów Mazowiecki nad Zalewem Sulejowskim. 7 km od miasta Tomaszów Mazowiecki[1].

W okolicy położony jest Ośrodek Hodowli Żubrów znajdujący się pod zarządem Kampinoskiego Parku Narodowego. Znane jest także sanktuarium św. Anny oraz legendarne miejsce jej objawienia się (ulica Wesoła, koło „sadzawki” – niedaleko kaplicy).

W Smardzewiciach znajdują się «Tomaszowskie Kopalnie Surowców Mineralnych „Biała Góra”» wydobywające kwarc, należące do niemieckiej firmy „Quarzwerke”[2].

Jedno z wyrobisk odkrywkowych kopalń „Biała Góra” w Smardzewicach

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego, zaś przed 1975 do województwa kieleckiego.

Spis treści

Historia wsi | edytuj kod

W 1399, w księdze ziemskiej piotrkowskiej oznaczonej nr I, na karcie 21, został w gronie świadków wymieniony Marcin ze Smardzewic. Zapiska wspomniana tylko w jednym źródle historycznym i trudna do zweryfikowania, gdyż wszystkie księgi ziemskie piotrkowskie spłonęły w Warszawie podczas II wojny światowej.

Pierwsza udokumentowana pisemna wzmianka o Smardzewicach pochodzi z roku 1412. W dokumencie dotyczącym rozgraniczenia dóbr kapituły włocławskiej od dóbr szlacheckich Trzebiatów i Błogie, będących w posiadaniu cześnika sieradzkiego Dobiesława z Błogiego i Michała z Radoni – w gronie kilku wsi biskupich występują Smardzewice (Smargowicze). Południowo-wschodnią, prawobrzeżną granicę dóbr biskupich wyznaczył i dokument sporządził skarbnik powiatu opoczyńskiego Jaszko Radwański z pomocą woźnego sądowego tegoż powiatu, Łobody. Oblatowano [wpisano w akta] go 21 maja 1412 w obecności dostojnych panów: sędziego Piotra z Widawy, podkomorzego Jakuba, podsędka sieradzkiego Świętosława, podsędka łęczyckiego Prandoty, Chebdy z Niewiesia, Stanisława z Drużbic oraz innych licznie zgromadzonych wiarygodnych.

W 1509 w Smardzewicach wzniesiony zostaje dwór biskupi w którym mieści się kaplica. Kapelanem jej zostaje mianowany w tym roku, po śmierci dotychczasowego kapelana Świętosława, sekretarz kancelarii królewskiej Jan z Wolborza.

Według legendy i zapisków kościelnych w 1620 jednemu z gospodarzy Smardzewic objawiła się święta Anna[3].

Na terenie wsi znajduje się sanktuarium św. Anny, dedykowane matce Najświętszej Maryi Panny, babci Pana Jezusa, parafia (oficjalnie od 26 lipca 1975)[4] oraz klasztor Zakonu Braci Mniejszych Konwentualnych (franciszkanów) i ich nowicjat.

W 1974 uruchomiono elektrownię wodną „Smardzewice” na zaporze czołowej Zalewu Sulejowskiego. Przez wieś przebiega pieszy Szlak Rekreacyjny Rzeki Pilicy.

W Smardzewicach 13 kwietnia 2013 odbył się zlot samochodów Mustang organizowany przez Mustang Klub Polska. Impreza relacjonowana była przez telewizje TVN Turbo, TVP Łódź oraz przez lokalną telewizję TV Tomaszów Mazowiecki.

Zabytki | edytuj kod

Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa[5] na listę zabytków wpisane są obiekty:

  • zespół klasztorny franciszkanów, nr rej.: 343 z 21.06.1967:
    • kościół pw. św. Anny, 1683-99, nr rej.: 461 z 28.02.1957
    • klasztor, obecnie plebania, 1 poł. XVIII w.
    • dzwonnica, 1722
    • kaplica, XVIII/XIX w.
    • ogrodzenie klasztoru z dwiema basztami, XVIII w.
  • krzyż modrzewiowy z 1620 roku
  • replika XVII-wiecznej studni z bijącym źródłem

Osoby związane ze Smardzewicami | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Kalkulator odległości: Smardzewice – Tomaszów Mazowiecki, http://www.wyznaczanie-trasy.pl/planowanie-trasy
  2. Strona internetowa niemieckiego właściciela kopalń „Biała Góra http://bialagora.quarzwerke.com/
  3. KS. ZBIGNIEW NIEMIRSKI, Czcijcie mnie, moją Córkę i Wnuka - Sanktuarium św. Anny w Smardzewicach. Gość Niedzielny, 26 lipca 2020, nr 30, str. 26-27.
  4. Rys historyczny franciszkańskiej placówki w Smardzewicach (pol.). [dostęp 2020-10-20].
  5. NID: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo łódzkie. [dostęp 19 września 2008].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Smardzewice" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy